Đưa nghiên cứu khoa học từ giảng đường ra thực tiễn sản xuất dầu khí - năng lượng

Triết lý quản trị giáo dục hiện đại: Lối đi mang tính bản sắc

PVU là đơn vị đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn kết đào tạo với nghiên cứu khoa học và thực tiễn sản xuất kinh doanh nhằm góp phần bảo đảm sự phát triển bền vững của Petrovietnam và của đất nước. Hướng tới sự phát triển bền vững, PVU nỗ lực đưa giảng đường đến gần hơn với thực tế sản xuất, tập trung mọi nguồn lực để biến tri thức thành những giá trị hữu hình, đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của Tập đoàn. Thước đo tối cao cho giá trị học thuật của nhà trường chính là góp phần nâng cao hiệu quả vận hành, tính an toàn công trình, mức độ tối ưu hóa chi phí và năng lực tự chủ công nghệ tại các dự án, nhà máy dầu khí.

Triết lý này đòi hỏi một tư duy quản trị giáo dục hiện đại. PVU đã xây dựng và vận hành thành công mô hình liên kết hữu cơ chặt chẽ theo trục dọc: Giảng đường - Phòng thí nghiệm - Hiện trường - Doanh nghiệp. Trong đó, giảng đường là nơi khơi nguồn tư duy, trang bị nền tảng lý thuyết hệ thống. Phòng thí nghiệm là không gian hiện thực hóa các ý tưởng, nơi các mô hình giả thuyết được kiểm chứng thông qua các thiết bị đo lường chuyên sâu. Hiện trường - từ những giếng khoan ngoài khơi khốc liệt đến hệ thống đường ống công nghệ đan xen phức tạp trong các nhà máy lọc hóa dầu, các cây xăng, trạm lưu chứa - chính là “đề bài” lớn, nơi cung cấp nguồn dữ liệu thực tế. Doanh nghiệp đóng vai trò vừa là “người đặt hàng”, vừa là bệ phóng hỗ trợ nguồn lực, đồng thời là trọng tài khách quan nhất đánh giá chất lượng sản phẩm nghiên cứu.

Chính mối quan hệ khép kín và tương hỗ này đã giúp ích rất nhiều cho công tác giảng dạy và nghiên cứu tại PVU. Các giảng viên, sinh viên, nhà khoa học tại trường có cơ hội tham gia, đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình giải quyết các bài toán kỹ thuật thực tế; ngược lại, các chuyên gia hàng đầu từ các đơn vị thành viên của Petrovietnam cũng đem kinh nghiệm thực tế đóng góp ngược lại cho công tác đào tạo và định hướng nghiên cứu của nhà trường.

Chia sẻ về định hướng phát triển, TS Phan Minh Quốc Bình - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Định hướng nghiên cứu khoa học của PVU luôn được xây dựng trên tinh thần gắn kết giữa nền tảng học thuật, nghiên cứu ứng dụng và nhu cầu thực tiễn của ngành công nghiệp - năng lượng. PVU định vị hoạt động nghiên cứu không tách rời thực tiễn sản xuất kinh doanh mà hướng tới đồng hành cùng Petrovietnam và các đơn vị thành viên trong việc giải quyết các bài toán về công nghệ, vận hành, quản trị và phát triển nguồn nhân lực”.

Sự đồng bộ giữa tầm nhìn chiến lược của Ban Giám hiệu và hành động của đội ngũ thầy cô giáo PVU bước đầu đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ, thể hiện qua Quyết định khen thưởng của Tổng Giám đốc Petrovietnam vinh danh tập thể nhà khoa học xuất sắc của PVU với 4 công trình nghiên cứu tiêu biểu và 9 tác giả được Tập đoàn khen thưởng.

Đột phá từ cụm thiết bị kiểm tra khuyết tật đường ống (NDT/MFL)

Trong đó, các nhà khoa học như PGS.TS Vũ Minh Hùng (Trưởng khoa Khoa học Cơ bản), PGS.TS Phạm Hồng Quang cùng các cộng sự cho cụm 3 công trình nghiên cứu thiết bị kiểm tra khuyết tật không phá hủy bằng phương pháp rò rỉ đường sức từ (Magnetic Flux Leakage - MFL). Đây là cụm công trình mang tính đột phá học thuật đỉnh cao và sở hữu giá trị tài sản trí tuệ vượt trội khi đã gặt hái được 5 bằng độc quyền sáng chế tại Mỹ và Việt Nam, công bố 16 bài báo khoa học quốc tế uy tín trên các tạp chí thuộc danh mục ISI/Scopus và có 8 lượt báo cáo tại các hội nghị khoa học quốc tế lớn. Cụm công trình thể hiện rõ nét tư duy làm chủ công nghệ lõi từ khâu thuật toán, thiết kế cơ khí cho đến chế tạo phần cứng.

Để thấy rõ giá trị thực tiễn khổng lồ của cụm công trình này, cần nhìn vào bức tranh tổng thể của ngành dầu khí - năng lượng Việt Nam. Hiện nay, chúng ta đang vận hành hệ thống đường ống dài khoảng 3.400 km, trong đó Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) quản lý khoảng 1.400 km, Liên doanh Vietsovpetro quản lý khoảng 900 km... Các tuyến ống này có kích thước đa dạng từ 4 đến 42 inch, làm việc liên tục trong môi trường biển và đất liền có tính ăn mòn cao. Song song đó là hàng nghìn giếng khoan với hàng vạn ống thép rời luôn đối mặt với rủi ro khuyết tật dọc, ngang, lỗ rỗ hay suy giảm chiều dày. Chỉ một vết nứt nhỏ không được phát hiện kịp thời có thể dẫn đến thảm họa rò rỉ, cháy nổ hoặc dừng vận hành, gây thiệt hại hàng triệu USD. Trước đây, công tác kiểm tra định kỳ hầu như phụ thuộc hoàn toàn vào việc thuê đối tác nước ngoài hoặc nhập khẩu thiết bị thương mại với chi phí cực kỳ đắt đỏ. Nhưng cụm 3 công trình của PVU đã thay đổi cục diện, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn rõ nét, mở ra tiềm năng ứng dụng và thương mại hóa trong thời gian tới.

Đột phá công nghệ màng phân tách thu hồi hơi xăng dầu

Một thành tựu nổi bật khác là đề tài “Nghiên cứu chế tạo màng polyme chọn lọc trong thu hồi và tái sử dụng hơi hydrocarbon tại các cơ sở dầu khí” do TS Dương Chí Trung - Trưởng Bộ môn Lọc - Hóa dầu làm chủ nhiệm. Triển khai từ năm 2021, đây là hướng tiếp cận hoàn toàn mới nhằm giải quyết bài toán giảm thiểu thất thoát nhiên liệu và bảo vệ môi trường.

Tại các trạm xăng và bồn chứa, lượng hơi hydrocarbon thoát ra qua ống thông hơi (khí vent) luôn gây thiệt hại kinh tế và ô nhiễm không khí. Để xử lý, hệ thống của PVU sử dụng màng polyme thẩm thấu chọn lọc đặc thù. Khi khí vent đi qua, màng đóng vai trò như “người gác cổng” thông minh, chỉ cho các phân tử hơi xăng đi qua để ngưng tụ, thu hồi về bể chứa, còn không khí sạch được xả ra ngoài an toàn. Nhóm nghiên cứu đã hoàn toàn làm chủ bí quyết chế tạo vật liệu và kỹ thuật đóng gói màng với quy trình đơn giản, chi phí thấp, thuận lợi để ứng dụng đại trà.

Kết quả lắp đặt thử nghiệm trực tiếp tại một trạm xăng bán lẻ của Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cho thấy hệ thống vận hành ổn định, đạt hiệu suất thu hồi hydrocarbon trên dải khí vent hơn 90%, mang lại giải pháp kép toàn diện: vừa giúp doanh nghiệp giảm tối đa hao hụt, tối ưu lợi nhuận; vừa ngăn chặn khí thải VOCs, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phòng chống cháy nổ. Hiện nay, PVU đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với PVOIL để hoàn thiện quy trình. Thời gian tới, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục hoàn thiện vật liệu này để mở rộng ứng dụng ở quy mô lớn hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Giá trị cốt lõi mang lại cho hệ sinh thái Petrovietnam

Nhìn từ góc độ quản trị khoa học, các công trình khoa học tiêu biểu của PVU đã hiện thực hóa các giá trị cốt lõi vững chắc cho sự phát triển của Petrovietnam: Việc tự chủ từ công nghệ NDT đến màng chọn lọc polyme đã chứng minh trí tuệ Việt hoàn toàn có thể làm chủ các lĩnh vực công nghệ cao, giảm sự lệ thuộc vào nước ngoài; Chi phí chế tạo và vận hành thiết bị do PVU phát triển sẽ thấp hơn so với sản phẩm nhập khẩu tương đương, tiết kiệm nguồn vốn đầu tư lớn cho Tập đoàn và các đơn vị thành viên như PV GAS, Vietsovpetro, PVOIL...

Cùng với đó, việc chủ động tầm soát khuyết tật đường ống và thu hồi khí thải độc hại đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển bền vững, an toàn môi trường của Petrovietnam; Sinh viên và học viên sau đại học tại PVU được trực tiếp tham gia nghiên cứu, chế tạo và dấn thân ra hiện trường cùng giảng viên, những trải nghiệm thực tế này sẽ là bệ phóng giúp sinh viên tích lũy kinh nghiệm ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường.

Tầm nhìn chiến lược và định hướng tương lai: Đón đầu dịch chuyển năng lượng

Thành công hôm nay không khiến các nhà khoa học PVU dừng bước. Trong giai đoạn phát triển mới, trước xu thế dịch chuyển năng lượng toàn cầu và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, dưới định hướng sát sao của Đảng ủy và Ban Giám hiệu, PVU sẽ tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo hướng ứng dụng, gắn chặt với các chuỗi giá trị dầu khí - năng lượng của Petrovietnam.

Nhà trường đã vạch rõ lộ trình chiến lược tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm đón đầu tương lai, bao gồm: năng lượng mới, CCUS, LNG, hydrogen, điện gió ngoài khơi; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), bản sao số (Digital Twin), tự động hóa và an toàn quy trình; đồng thời chú trọng tiêu chuẩn ESG, phát triển vật liệu và công nghệ tiên tiến phục vụ toàn diện cho quá trình chuyển dịch năng lượng xanh.

Nhìn lại chặng đường đã qua, PVU đã khẳng định vị thế là một “mắt xích” R&D chiến lược, kết nối hiệu quả dòng chảy tri thức từ giảng đường đến hiện trường sản xuất của Petrovietnam. Sự ghi nhận, khen thưởng kịp thời từ lãnh đạo Tập đoàn chính là nguồn động lực to lớn tiếp thêm sức mạnh cho đội ngũ các nhà nghiên cứu khoa học, không chỉ là các thầy cô giáo mà còn là những học viên, sinh viên tiềm năng - một nguồn lực phong phú, giàu sức trẻ, năng động và sáng tạo của PVU. Với định hướng đúng đắn và chỉ đạo quyết liệt của Ban Giám hiệu cùng tinh thần dấn thân, sáng tạo không ngừng của đội ngũ giảng viên và sinh viên, PVU sẽ tiếp tục đưa nhiều công trình nghiên cứu đột phá bước ra thực tiễn, xứng đáng là niềm tự hào của Petrovietnam.