Quán triệt để hành động, hành động để phát triển

Thông điệp rõ của hành động, trách nhiệm

Điểm đáng chú ý nhất trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại hội nghị lần này không chỉ nằm ở yêu cầu quán triệt nghị quyết, mà ở tinh thần chuyển mạnh từ nhận thức sang thực thi. Đó là một đòi hỏi hoàn toàn đúng với bối cảnh hiện nay. Sau các sự kiện lớn: Đại hội XIV, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, đợt 1 của Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, đất nước ta đã có thêm một nền tảng chính trị và thể chế quan trọng cho giai đoạn phát triển mới. Nói như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, “đường lối, hướng đi đã rõ ràng, mạch lạc”, “cơ cấu, tổ chức, đặc biệt về nhân sự, của bộ máy trong toàn hệ thống chính trị đã cơ bản hoàn chỉnh”. Vì thế, “nhiệm vụ của chúng ta hiện nay là Làm và Làm đúng, Làm quyết liệt, hiệu quả”.

Thông điệp ấy hàm chứa một yêu cầu chính trị rất lớn. Một đất nước không thể đi vào kỷ nguyên mới chỉ bằng những nghị quyết đúng. Một hệ thống chính trị không thể tạo dựng niềm tin xã hội chỉ bằng những khẳng định quyết tâm. Điều cử tri và Nhân dân chờ đợi là hiệu quả thực chất của tổ chức thực hiện. Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mang một thông điệp rất rõ của hành động và trách nhiệm: phải triển khai nghị quyết “một cách quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm”, phải tạo ra “chuyển biến rõ nét” trong toàn hệ thống chính trị, cao hơn nữa, phải làm cho chuyển biến ấy “lan tỏa thành động lực phát triển trong toàn xã hội”.

Bài phát biểu đặc biệt có ý nghĩa khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “các quy định của Đảng là thể chế bản lề bảo đảm Đảng ta vận hành như một khối thống nhất trong toàn bộ hệ thống chính trị”. Điều này cho thấy rất rõ một yêu cầu xuyên suốt của giai đoạn hiện nay: muốn phát triển nhanh hơn, trước hết phải vận hành thống nhất hơn; muốn thực hiện được mục tiêu lớn, trước hết phải giữ được nguyên tắc, kỷ luật, kỷ cương và sự đồng bộ trong hành động.

Cũng rất đáng chú ý khi phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ nói tới yêu cầu giữ vững kỷ cương trong Đảng, mà gắn chặt kỷ cương ấy với năng lực phát triển quốc gia. Đây là điểm nhìn rất hiện đại. Trong một giai đoạn đất nước đang đứng trước những đòi hỏi rất cao, rất mới, rất lớn, đây là điều có ý nghĩa quyết định.

Từ phân bổ sang kiến tạo, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực

Bài phát biểu cũng mở ra một một điểm nhấn lớn: đổi mới căn bản tư duy phát triển. Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước chỉ rõ rằng trong một thời gian dài, ở không ít nơi, không ít cấp, vẫn tồn tại tư duy phát triển chủ yếu dựa vào cái sẵn có, lấy ngân sách nhà nước, đất đai và đầu tư công làm trụ cột chính. Và điều cần thay đổi không chỉ là cơ cấu vốn, mà là “chuyển đổi căn bản tư duy phát triển từ phân bổ nguồn lực sang kiến tạo, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực”.

Đây là một chuyển dịch tư duy quản trị quốc gia. Khi Nhà nước được đặt đúng vào vai trò kiến tạo, khi vốn nhà nước được nhìn nhận là vốn mồi, vốn dẫn dắt, khi các dòng vốn xã hội được khơi thông và kết nối đúng hướng, động lực phát triển sẽ không còn chỉ nằm trong những nguồn lực hữu hạn do Nhà nước trực tiếp phân bổ. Sức bật của nền kinh tế khi ấy sẽ đến từ khả năng làm cho xã hội cùng vận động, cùng đầu tư, cùng sáng tạo, cùng dấn thân phát triển.

Điều đáng nói là trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, “nguồn lực trong dân” được hiểu theo một nghĩa rất rộng và rất sâu. Không chỉ là tiền vốn, mà còn là trí tuệ, kỹ năng, sức lao động, tinh thần doanh nhân và khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng của hàng chục triệu người dân. Đó là một cách tiếp cận rất đáng chú ý, bởi nó nhấn mạnh đúng bản chất của sức mạnh quốc gia trong thời đại mới: sức mạnh ấy không nằm trước hết ở tài nguyên, mà nằm ở con người; không chỉ ở ngân sách, mà ở niềm tin; không chỉ ở mệnh lệnh hành chính, mà ở khả năng kích hoạt sáng kiến và khát vọng phát triển trong toàn xã hội.

Từ đó, nhấn mạnh của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước rằng phải bảo đảm “mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi hộ kinh doanh, mỗi doanh nghiệp đều trở thành chủ thể của tăng trưởng” có thể xem là một mệnh đề rất đáng để các cơ quan hoạch định chính sách và các địa phương suy nghĩ nghiêm túc. Tăng trưởng bền vững chỉ hình thành khi từng tế bào của nền kinh tế khỏe mạnh, khi cơ hội phát triển được mở ra cho đông đảo người dân và doanh nghiệp, khi thể chế tạo thuận lợi thay vì tạo thêm rào cản, khi chi phí tuân thủ hợp lý, hạ tầng đồng bộ, khả năng tiếp cận thị trường rộng mở và niềm tin được giữ vững.

Bài phát biểu cũng chạm đúng vào một căn bệnh đã tồn tại trầm kha trong thực tiễn phát triển: tư duy cục bộ địa giới hành chính, cục bộ ngành, cục bộ nhiệm kỳ. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói “quy hoạch là tư duy phát triển được không gian hóa”, đó là một chỉ dẫn rất sâu về phương pháp. Quy hoạch phải phản ánh được tầm nhìn tích hợp, dài hạn, liên kết vùng, gắn với hạ tầng, năng lượng, dân cư, lao động, môi trường, an ninh lương thực và năng lực phát triển lâu dài của quốc gia. Và vì vậy, “mức độ thụ hưởng của người dân là tiêu chí trung tâm” phải trở thành chuẩn đánh giá mọi dự án, mọi quyết định đầu tư, mọi dòng vốn bỏ ra.

Bắt đầu từ người trực tiếp thực hiện chính sách ở cơ sở

Một điểm đặc biệt quan trọng khác trong phát biểu là nhấn mạnh đến chính quyền địa phương 2 cấp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rất rõ nguyên lý: “Trung ương mạnh về định hướng chiến lược, thể chế và giám sát, địa phương mạnh về tổ chức thực hiện, trong đó cấp xã đóng vai trò then chốt quyết định chất lượng vận hành của toàn hệ thống”. Đây là một mệnh đề cần được hiểu đầy đủ cả về phân quyền lẫn trách nhiệm.

Muốn chính quyền địa phương 2 cấp thực sự hiệu lực, hiệu quả, cấp xã phải có năng lực ra quyết định trong phạm vi được giao, có khả năng huy động nguồn lực, có năng lực giám sát và phản hồi, có dữ liệu đủ tốt để giúp cấp trên ra quyết sách chính xác hơn. Khi cấp xã chưa mạnh, mọi chủ trương lớn đều có thể bị chậm lại, thậm chí bị vô hiệu hóa trong khâu thực thi. Vì vậy, việc Trung ương xác định năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” không chỉ là một chủ đề công tác, mà là một định hướng chiến lược: muốn nghị quyết đi vào cuộc sống, phải bắt đầu từ nơi gần dân nhất, từ người trực tiếp tổ chức thực hiện chính sách ở cơ sở.

Nhìn tổng thể, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV gửi đi một thông điệp rất rõ: đất nước đã qua giai đoạn định hình cơ bản về đường lối và tổ chức, giờ là lúc phải chứng minh năng lực hành động. Quán triệt nghị quyết, vì thế phải được đo bằng tiến độ thể chế hóa, chất lượng phối hợp giữa các cấp, hiệu quả giám sát, năng lực tháo gỡ “điểm nghẽn”, trên hết là bằng niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với bộ máy. Khi hệ thống vận hành thông suốt, khi kỷ cương được giữ vững, khi nguồn lực được khơi thông, khi mỗi người dân và doanh nghiệp đều thấy mình có cơ hội đóng góp và phát triển, thì khát vọng dân tộc mới thực sự chuyển hóa thành sức mạnh phát triển.

Điều đất nước cần lúc này là thêm năng lực thực hiện lời hứa. Và đó chính là tinh thần cốt lõi của hội nghị hôm nay: quán triệt để thống nhất, thống nhất để hành động, hành động để phát triển.