1

Điện khí hóa: Chiến lược mới giúp châu Âu giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tiếp tục đe dọa nguồn cung và đẩy giá năng lượng biến động, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy điện khí hóa như một chiến lược vừa giảm phát thải, vừa tăng cường an ninh năng lượng. Tuy nhiên, để chuyển từ dầu mỏ và khí đốt sang điện năng, châu Âu cần giải quyết đồng thời những nút thắt về thủ tục cấp phép, đầu tư lưới điện và chi phí hạ tầng…

Hệ thống đường dây truyền tải điện cao thế kết hợp với các tua-bin điện gió tại châu Âu. Hiện đại hóa lưới điện là điều kiện quan trọng để tăng khả năng tiếp nhận và phân phối điện từ các nguồn năng lượng tái tạo. Nguồn ảnh: Netz Burgenland

Hệ thống đường dây truyền tải điện cao thế kết hợp với các tua-bin điện gió tại châu Âu. Hiện đại hóa lưới điện là điều kiện quan trọng để tăng khả năng tiếp nhận và phân phối điện từ các nguồn năng lượng tái tạo. Nguồn ảnh: Netz Burgenland

Ủy viên phụ trách năng lượng EU Dan Jørgensen vừa hoan nghênh thỏa thuận giữa Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu về đẩy nhanh thủ tục cấp phép cho các dự án năng lượng và hạ tầng điện.

Điều này nhằm bảo đảm chúng ta có đủ hạ tầng để thực sự điện khí hóa xã hội, đưa năng lượng tái tạo vào hệ thống, qua đó cho phép người dân sử dụng điện để vận hành ô tô, lắp đặt máy bơm nhiệt và nhiều ứng dụng khác.

Ông Dan JørgensenỦy viên phụ trách năng lượng EU

Phát biểu trong chương trình Europe Tonight của Euronews, ông Jørgensen nhấn mạnh rằng quy trình xin cấp phép cho các dự án năng lượng hiện có thể kéo dài 5 năm, thậm chí tới 10 năm. Đây là một trong những rào cản lớn nhất khiến quá trình điện khí hóa tại châu Âu diễn ra chậm hơn yêu cầu.

Thỏa thuận mới hướng tới rút ngắn thời gian cấp phép xuống còn 6 tháng đối với phần lớn dự án, qua đó tháo gỡ những trở ngại hành chính, khơi thông đầu tư và giúp hệ thống lưới điện đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Theo Ủy ban châu Âu, việc hiện đại hóa và mở rộng hạ tầng điện là điều kiện quan trọng để tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, bảo đảm nguồn cung ổn định và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Tuy nhiên, rút ngắn thủ tục cấp phép mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Nguồn vốn cho các dự án lưới điện quy mô lớn vẫn là thách thức đáng kể đối với châu Âu.

ĐẨY NHANH CẤP PHÉP, THÁO GỠ ĐIỂM NGHẼN HẠ TẦNG ĐIỆN

Thỏa thuận đạt được ngày 18/11 giữa Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu là một phần trong gói chính sách về lưới điện châu Âu (European Grids Package), hướng tới hiện đại hóa và mở rộng hạ tầng năng lượng trên toàn khối.

Theo nội dung thỏa thuận, các thủ tục cấp phép đối với dự án năng lượng tái tạo, lưới điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và trạm sạc xe điện sẽ được đơn giản hóa, minh bạch hơn và có thời hạn xử lý rõ ràng hơn. Các quốc gia thành viên cũng có thể ưu tiên triển khai những dự án năng lượng tái tạo và lưới điện trên cơ sở xác định đây là những công trình phục vụ lợi ích công cộng cấp thiết.

Mô hình ngôi nhà sử dụng điện tái tạo, tích hợp điện mặt trời mái nhà, hệ thống pin lưu trữ, máy bơm nhiệt và trạm sạc xe điện. Điện khí hóa các hoạt động dân dụng là một trong những trọng tâm trong chiến lược chuyển dịch năng lượng của EU. Nguồn ảnh: Good Energy/NSBRC.

Mô hình ngôi nhà sử dụng điện tái tạo, tích hợp điện mặt trời mái nhà, hệ thống pin lưu trữ, máy bơm nhiệt và trạm sạc xe điện. Điện khí hóa các hoạt động dân dụng là một trong những trọng tâm trong chiến lược chuyển dịch năng lượng của EU. Nguồn ảnh: Good Energy/NSBRC.

Một điểm đáng chú ý là việc số hóa quy trình cấp phép. Các quốc gia thành viên sẽ thiết lập cổng thông tin điện tử tập trung hoặc những cổng thông tin có khả năng kết nối, cho phép nhà đầu tư tiếp cận các thủ tục tại một đầu mối. Cách làm này được kỳ vọng giảm thời gian xử lý hồ sơ, hạn chế tình trạng phải làm việc qua nhiều cơ quan và tăng tính minh bạch trong quá trình phê duyệt.

Thỏa thuận cũng đề cập cơ chế chấp thuận mặc nhiên đối với một số bước hành chính trung gian nếu cơ quan chức năng không phản hồi trong thời hạn quy định, qua đó hạn chế tình trạng hồ sơ bị đình trệ kéo dài.

Theo Hội đồng châu Âu, thủ tục cấp phép phức tạp hiện là một trong những nguyên nhân chính làm chậm quá trình phát triển hạ tầng điện. Đáng chú ý, việc xây dựng một hệ thống lưới điện truyền tải có thể mất khoảng 10 năm, trong đó riêng thời gian thực hiện các thủ tục cấp phép chiếm hơn một nửa.

Vì vậy, việc rút ngắn quy trình phê duyệt được kỳ vọng tạo điều kiện để các dự án truyền tải, phân phối và lưu trữ điện được triển khai nhanh hơn, đáp ứng yêu cầu tích hợp lượng điện tái tạo ngày càng lớn vào hệ thống.

Ông Jørgensen cho rằng mục tiêu cốt lõi của chính sách này là bảo đảm châu Âu có đủ hạ tầng để điện khí hóa nền kinh tế, đưa năng lượng tái tạo vào hệ thống điện, từ đó thúc đẩy sử dụng ô tô điện, máy bơm nhiệt và nhiều ứng dụng điện khác.

Chúng ta thậm chí không biết liệu giá năng lượng có giảm hay không. Điều chúng ta biết là châu Âu đang bước vào một mùa đông rất bất ổn. Chúng ta cũng biết rằng ngay cả khi tình hình trở lại bình thường, giá năng lượng vẫn sẽ cần nhiều tháng mới có thể ổn định trở lại.

Ông Dan Jørgensen Ủy viên phụ trách năng lượng EU

Đối với EU, đây không đơn thuần là một chương trình cải cách hành chính. Việc phát triển đồng bộ hạ tầng điện còn có ý nghĩa quyết định đối với khả năng chuyển đổi mô hình năng lượng. Khi tỷ trọng điện tái tạo tăng lên, hệ thống truyền tải và phân phối phải đủ năng lực tiếp nhận, điều phối và đưa nguồn điện từ các khu vực sản xuất đến nơi tiêu thụ.

Nếu lưới điện không được mở rộng tương ứng, những dự án năng lượng tái tạo mới có thể gặp khó khăn trong việc đấu nối, trong khi lượng điện sạch được sản xuất không được khai thác hết công suất. Điều này sẽ làm giảm hiệu quả đầu tư và kéo dài thời gian thu hồi vốn của các dự án.

Tuy nhiên, thỏa thuận ngày 18/11 mới là thỏa thuận sơ bộ giữa hai cơ quan đồng lập pháp. Văn bản còn cần được Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu chính thức thông qua sau khi hoàn tất rà soát pháp lý và ngôn ngữ. Các quốc gia thành viên dự kiến có 18 tháng để chuyển hóa những quy định mới vào pháp luật trong nước.

Bên cạnh việc đẩy nhanh thủ tục, thỏa thuận cũng chú trọng sự tham gia của cộng đồng địa phương. Theo đó, các dự án năng lượng tái tạo có công suất lắp đặt trên 7 MW sẽ được khuyến khích áp dụng cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng với cộng đồng nơi triển khai dự án. Đây là yếu tố quan trọng nhằm tăng sự đồng thuận xã hội, hạn chế những xung đột có thể phát sinh trong quá trình phát triển hạ tầng năng lượng.

ĐIỆN TÁI TẠO VÀ LƯỚI ĐIỆN XUYÊN BIÊN GIỚI: BÀI TOÁN GIẢM CHI PHÍ NĂNG LƯỢNG

Một trong những lập luận quan trọng của Ủy viên Dan Jørgensen là mở rộng năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tăng cường kết nối giữa các thị trường điện quốc gia sẽ giúp giảm chi phí năng lượng tại châu Âu.

Biện pháp chủ yếu để hạ giá năng lượng là triển khai nhiều nguồn năng lượng tái tạo hơn, bởi năng lượng tái tạo có chi phí thấp hơn so với các nguồn nhiên liệu hóa thạch thay thế.

Ông Dan Jørgensen Ủy viên phụ trách năng lượng EU

Đây là một trong những cơ sở kinh tế của chiến lược điện khí hóa mà EU đang theo đuổi. Khi điện năng được sản xuất ngày càng nhiều từ gió, mặt trời và các nguồn tái tạo khác, nền kinh tế có thể từng bước giảm nhu cầu sử dụng trực tiếp dầu mỏ và khí đốt trong giao thông, sưởi ấm và các hoạt động sản xuất.

Tuy nhiên, lợi ích về chi phí không chỉ đến từ việc thay đổi nguồn phát điện. Khả năng kết nối các hệ thống điện quốc gia cũng đóng vai trò quan trọng.

Ông Jørgensen cho biết châu Âu hiện tiết kiệm được hơn 30 tỷ euro mỗi năm nhờ các kết nối điện xuyên biên giới. Theo ông, tiềm năng tiết kiệm trong tương lai còn lớn hơn nhiều nếu hệ thống kết nối tiếp tục được mở rộng.

Về bản chất, kết nối lưới điện cho phép các quốc gia trao đổi điện năng, khai thác sự khác biệt về điều kiện sản xuất và nhu cầu tiêu thụ giữa các khu vực. Khi một quốc gia có sản lượng điện gió hoặc điện mặt trời dư thừa, lượng điện này có thể được truyền sang khu vực khác đang có nhu cầu cao hơn. Ngược lại, các quốc gia có thể bổ sung nguồn điện từ những thị trường lân cận khi sản lượng năng lượng tái tạo trong nước suy giảm.

Cơ chế này giúp nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn điện, giảm nhu cầu xây dựng những công suất dự phòng riêng lẻ và tăng khả năng cân bằng cung cầu trong toàn hệ thống.

Đặc biệt, khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời tăng lên, tính linh hoạt của lưới điện càng trở nên quan trọng. Sản lượng điện từ hai nguồn này phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và thời điểm trong ngày. Do đó, việc kết nối các thị trường điện, kết hợp với đầu tư hệ thống lưu trữ và nâng cấp hạ tầng truyền tải, sẽ giúp giảm bớt những biến động về nguồn cung.

Thỏa thuận đẩy nhanh thủ tục cấp phép là một bước đi rất quan trọng. Việc triển khai nhanh hơn các dự án năng lượng tái tạo và hạ tầng lưới điện sẽ mang lại lợi ích cho người dân, hỗ trợ ứng phó với biến đổi khí hậu và tăng cường năng lực cạnh tranh của EU.

Nghị sĩ Niels FuglsangNhóm Xã hội và Dân chủ (S&D) của Đan Mạch, người phụ trách hồ sơ này tại Nghị viện châu Âu

Dù vậy, việc mở rộng lưới điện cũng đặt ra vấn đề về phân bổ chi phí giữa các quốc gia thành viên.

Thụy Điển đã phản đối mạnh mẽ một số nội dung liên quan đến cơ chế tài chính, với lo ngại nguồn tiền do người tiêu dùng điện và các đơn vị vận hành lưới điện nước này đóng góp có thể được điều chuyển để tài trợ cho hạ tầng điện tại những khu vực khác của châu Âu, thay vì trực tiếp phục vụ lợi ích của Stockholm.

Tranh luận này cho thấy xây dựng một thị trường điện liên kết không chỉ là vấn đề kỹ thuật. Các quốc gia cần thống nhất cơ chế phân bổ chi phí, lợi ích và trách nhiệm đầu tư, đặc biệt khi những dự án hạ tầng có quy mô lớn, thời gian xây dựng dài và tác động vượt ra ngoài phạm vi biên giới quốc gia.

Một vấn đề khác là việc rút ngắn thủ tục cấp phép không đồng nghĩa với giá điện sẽ giảm ngay lập tức. Các dự án lưới điện vẫn cần nguồn vốn lớn, trong khi chi phí xây dựng và mở rộng hạ tầng cuối cùng vẫn phải được phân bổ cho các chủ thể tham gia thị trường, bao gồm doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Đây chính là thách thức mà EU phải giải quyết nếu muốn biến điện khí hóa thành một động lực giảm chi phí năng lượng, thay vì tạo thêm gánh nặng tài chính cho nền kinh tế.

Nguồn:VnEconomy Sao chép liên kết
Trở lại đầu trang