Tôm chua Vinh Hà hướng đến sản phẩm OCOP

Tôm chua Vinh Hà khi đã lên màu sau 5 - 7 ngày ủ là lúc đạt độ chín, dậy vị để ăn.

Tôm chua Huế từ lâu đã hiện diện trong đời sống ẩm thực miền Trung, là món ăn không thể thiếu trong các mâm cơm ngày Tết, cỗ giỗ hay bữa cơm hằng ngày. Điều làm nên nét đặc trưng của tôm chua Vinh Hà chính là nguồn nguyên liệu tươi ngon, quy trình chế biến công phu, cùng đôi bàn tay khéo léo của những người phụ nữ làng quê đã gìn giữ nghề qua nhiều thế hệ.

Gần 30 năm gắn bó với nghề làm tôm chua, bà Phạm Thị Chi ở thôn Phường 5, xã Phú Vang đều đặn bắt đầu công việc từ sáng sớm. Những rổ tôm đất tươi vừa đưa từ vùng đầm phá Tam Giang về được bà cẩn thận lựa chọn, sơ chế rồi chế biến theo bí quyết gia truyền. Theo bà Chi, nguyên liệu quyết định phần lớn chất lượng của món tôm chua. Tôm phải là tôm đất tươi, thân chắc, đều con. Sau khi mua về, tôm được rửa sạch, cắt râu, để thật ráo nước.

Khi nguyên liệu chính đã được chuẩn bị kỹ, tôm được trộn đều với cơm nếp, riềng, măng, tỏi, ớt cùng các loại gia vị theo tỷ lệ phù hợp. Hỗn hợp sau đó được cho vào hũ thủy tinh, hũ sành hoặc hũ nhựa, đậy kín và ủ lên men tự nhiên từ 5 đến 7 ngày tùy điều kiện thời tiết. Trong suốt thời gian ủ, người làm phải theo dõi nhiệt độ, thời gian để tôm chín đều, lên màu đẹp, đạt hương vị mong muốn. Đặc biệt, toàn bộ quá trình chế biến không sử dụng chất bảo quản hay phụ gia công nghiệp. Nhờ vậy, tôm chua thành phẩm có màu đỏ hồng tự nhiên, vị chua thanh, cay nhẹ, thơm mùi riềng, tỏi. Con tôm vẫn giữ được độ giòn và vị ngọt đặc trưng.

"Làm tôm chua không khó nhưng phải cẩn thận từ khâu chọn nguyên liệu đến chế biến. Tôi luôn đặt chất lượng lên hàng đầu, làm như chính bữa ăn của gia đình mình khách mới tin tưởng và gắn bó lâu dài", bà Chi chia sẻ.

Huế có nhiều địa phương làm tôm chua, trong đó Vinh Hà là vùng đất được nhiều người biết đến nhờ nằm bên phá Tam Giang - Cầu Hai, nơi có nguồn tôm tự nhiên dồi dào - nguyên liệu chính để chế biến món ăn này. Điều kiện tự nhiên thuận lợi cùng kinh nghiệm được lưu truyền qua nhiều thế hệ đã tạo nên hương vị đặc trưng của tôm chua Vinh Hà.

Chị Nguyễn Thị Hồng Loan, chủ hộ kinh doanh hàng tạp hóa ở phường Hương Thủy cho biết, dù cách gần 30km, nhưng nhiều người sành ăn, biết tiếng tôm chua Vinh Hà nên chị thường nhập về để bán, một số còn lấy lại để bỏ cho người quen.

Là món ăn đậm chất ẩm thực Huế, thông dụng, được ăn kèm với thịt heo, rau dưa, nên tôm chua Vinh Hà không chỉ được người dân địa phương ưa chuộng, mà sản phẩm còn được nhiều khách hàng ở Đà Nẵng, Gia Lai, Đắk Lắk... đặt mua.

Tôm chua Vinh Hà được địa phương xác định là sản phẩm có tiềm năng để phát triển thành sản phẩm đặc sản, góp phần nâng cao giá trị, tạo thêm thu nhập cho người dân.

Tuy nhiên, theo ông La Đình Tân, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Vang, hiện nay, việc chế biến vẫn chủ yếu theo quy mô hộ gia đình, mang tính nhỏ lẻ, tự phát. Nguồn nguyên liệu phụ như măng vòi chưa chủ động tại địa phương. Bên cạnh đó, quy trình chế biến giữa các hộ chưa thật sự đồng nhất; việc xây dựng thương hiệu, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, mở rộng thị trường tiêu thụ vẫn còn khó khăn. Trong khi đó, thời gian bảo quản tôm chua khác với mắm tôm nên cần được hỗ trợ về kỹ thuật, công nghệ nếu muốn phát triển đại trà.

Với nguồn nguyên liệu đặc trưng của vùng đầm phá cùng tâm huyết của những người gìn giữ nghề, tôm chua Vinh Hà có nhiều tiềm năng để xây dựng thương hiệu, phát triển thành sản phẩm OCOP. Đây không chỉ là cơ hội nâng cao giá trị kinh tế cho người dân mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa nét đẹp văn hóa ẩm thực Huế đến với thực khách trong và ngoài thành phố.