"Đòn bẩy" khơi thông nguồn lực, đổi mới thể chế

Cầu nối đưa chính sách đến gần cuộc sống

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu, những năm qua, nước ta đã rất nỗ lực xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, hội nhập sâu rộng, hiệu quả công tác xây dựng và thi hành pháp luật cũng bộc lộ một số bất cập. Một số quy định của pháp luật còn chồng chéo, mâu thuẫn; có những quy định khó hiểu, khó thực thi, mang nặng tính hành chính và nhẹ về kiến tạo phát triển... Tình trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân nguồn lực dành cho công tác xây dựng, thi hành pháp luật còn chưa kịp thời, chưa tương xứng với yêu cầu.

Với mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước, Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đã xác định 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp đột phá. Về giải pháp thực hiện cơ chế tài chính đặc biệt để tạo nguồn lực đủ mạnh, việc hình thành Quỹ Hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật do ngân sách nhà nước bảo đảm, kết hợp nguồn kinh phí xã hội hóa hợp pháp từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, sẽ góp phần hỗ trợ nâng cao chất lượng công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Quỹ Hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là thiết chế hỗ trợ có ý nghĩa ở tầm quốc gia, được thành lập nhằm góp phần tạo thêm nguồn lực cho các nhiệm vụ, hoạt động quan trọng trong nghiên cứu chiến lược, nghiên cứu chính sách, xây dựng và hoàn thiện pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, phát triển nguồn nhân lực và huy động trí tuệ chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể liên quan tham gia vào quá trình hoàn thiện thể chế.

Với định hướng "Kết nối nguồn lực, hoàn thiện thể chế, kiến tạo tương lai", Quỹ hướng tới trở thành cầu nối tin cậy giữa Nhà nước và xã hội trong việc huy động, tiếp nhận và phân bổ nguồn lực hợp pháp, minh bạch, hiệu quả cho công tác xây dựng chính sách, pháp luật.

Việc ra mắt Quỹ Hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật đánh dấu bước khởi đầu quan trọng trong việc hình thành một cơ chế huy động và kết nối nguồn lực xã hội hóa hợp pháp cho công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Đây không chỉ là một dấu mốc về tổ chức bộ máy, mà còn là thông điệp rõ ràng về quyết tâm của Bộ Tư pháp trong việc kiến tạo một nền thể chế phát triển, hiện đại, thực chất, lấy chất lượng chính sách và pháp luật làm nền tảng cho phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích

Để Quỹ hoạt động hiệu quả, lãnh đạo Bộ Tư pháp đề nghị, Quỹ phải quán triệt, tổ chức thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích hoạt động, đúng phương châm hành động đã xác định: kết nối nguồn lực, hoàn thiện thể chế, kiến tạo tương lai; trong đó, tập trung huy động nguồn lực, đổi mới cách thức bố trí nguồn lực, trên cơ sở đó góp phần đổi mới phương thức làm luật để nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật.

Với mục tiêu là tạo ra chuyển biến mạnh trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, Quỹ cần tập trung hỗ trợ các nhiệm vụ xây dựng chính sách và văn bản pháp luật dựa trên cơ sở lý luận vững chắc và những bằng chứng thực tiễn cụ thể, đầy đủ, có đánh giá tác động, có tham vấn thực chất, có phản biện chất lượng và truyền thông chính sách hiệu quả.

Cùng với đó, có cơ chế bảo đảm nguồn lực đúng quy định của pháp luật, vận hành công khai, minh bạch, công bằng, gắn với trách nhiệm giải trình. Nguồn lực phải được huy động, tiếp nhận và phân bổ theo trình tự chặt chẽ nhưng cũng phải nhanh chóng, linh hoạt, phù hợp, đáp ứng kịp thời nhu cầu hỗ trợ các nhiệm vụ lập pháp. Trên tinh thần cải cách thủ tục hành chính, Quỹ cần đơn giản hóa hồ sơ, rút gọn thủ tục nhưng vẫn bảo đảm đúng quy định của pháp luật, có khả năng kiểm soát rủi ro và tuân thủ đầy đủ, hiệu quả.

Đặc biệt, Quỹ phải là cầu nối huy động nguồn lực xã hội, cả về kinh phí, con người và tri thức cho công tác xây dựng, thi hành pháp luật. Quỹ tạo điều kiện để các chuyên gia, cơ sở nghiên cứu, các trường đại học, tổ chức nghề nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và đối tác phát triển tham gia đóng góp bằng kinh phí, tri thức, kinh nghiệm, dữ liệu và các nguồn lực hợp pháp khác, để cùng nhà nước nâng cao chất lượng chính sách, pháp luật theo tinh thần kiến tạo phát triển.

Để Quỹ vận hành đúng mục tiêu và hiệu quả, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, Quỹ cần thực hiện đúng nguyên tắc công khai, minh bạch, liêm chính trong tiếp nhận, lựa chọn nhiệm vụ hỗ trợ, quản lý và sử dụng nguồn lực; kiểm soát xung đột lợi ích, phòng ngừa tiêu cực.

Bên cạnh đó, lựa chọn các nhiệm vụ có tác động lan tỏa, tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao chất lượng chính sách, pháp luật một cách thực chất. Trong năm 2026, tập trung mạnh vào các nhiệm vụ pháp luật nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Ban Chấp hành Trung ương đã xác định. Mặt khác, việc quản lý, sử dụng kinh phí phải kịp thời, linh hoạt, vừa đúng pháp luật, vừa phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Mỗi khoản hỗ trợ phải gắn với sản phẩm đầu ra, tiêu chí chất lượng, tiến độ, tăng cường giám sát, đánh giá và hậu kiểm.

Theo các chuyên gia, với sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ và sự ủng hộ của các cơ quan, doanh nghiệp, Quỹ hứa hẹn sẽ trở thành một "đòn bẩy" quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và khơi thông các nguồn lực phát triển cho đất nước.