Cái bắt tay chiến lược giữa Anh và vùng Vịnh

Thỏa thuận được ký kết ngày 20/5 giữa Anh và 6 nước thuộc GCC, gồm Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Đây là thỏa thuận thương mại tự do đầu tiên giữa GCC với một quốc gia thuộc Nhóm G7.

Tìm kiếm lợi ích song trùng

Thỏa thuận mang tính toàn diện và bao trùm, với điểm cốt lõi nằm ở cam kết cắt giảm sâu thuế quan. Theo Reuters, khoảng 93% thuế nhập khẩu của GCC đối với hàng hóa Anh sẽ được xóa bỏ theo lộ trình, tương đương khoảng 580 triệu bảng Anh thuế mỗi năm khi hiệp định triển khai đầy đủ.

Đổi lại, Anh cắt giảm một số mức thuế đối với hàng hóa từ GCC, dù các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của khu vực này như dầu mỏ và khí đốt đã được miễn thuế tại thị trường Anh. Điều này cho thấy trọng tâm của thỏa thuận hướng tới việc mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực phi năng lượng, dịch vụ và đầu tư.

Những lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi lớn gồm ô tô, hàng không, điện tử, thực phẩm - đồ uống và đặc biệt là dịch vụ - lĩnh vực hiện chiếm hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu của Anh sang GCC. Đây là cơ hội đáng kể đối với doanh nghiệp Anh, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng cao cấp tại GCC tăng nhanh nhờ thu nhập bình quân đầu người thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Reuters dẫn lời Tổng Thư ký GCC Jasem Mohamed Albudaiwi ca ngợi thỏa thuận đã xây dựng cơ chế hợp tác và mang đến những lợi ích kinh tế “hữu hình và có thể đo lường” cho giới đầu tư lẫn công dân của các bên tham gia ký kết. Hiện tổng kim ngạch thương mại giữa Anh và GCC đạt khoảng 53 tỷ bảng Anh mỗi năm và có thể tăng gần 20% khi hiệp định được thực thi đầy đủ, cho thấy dư địa mở rộng hợp tác rất lớn giữa các bên.

Nước cờ tái định vị chiến lược

Thời điểm ký kết thỏa thuận “đôi bên cùng có lợi” này không phải ngẫu nhiên khi phản ánh sự hội tụ của nhiều áp lực kinh tế và địa chính trị, buộc các quốc gia phải tái cấu trúc quan hệ thương mại.

Theo BBC, đối với Anh, thỏa thuận mang lại hai tầng ý nghĩa rõ rệt. Trước hết là lợi ích kinh tế trực tiếp khi Chính phủ Anh ước tính hiệp định có thể đóng góp khoảng 3,7 tỷ bảng Anh mỗi năm cho nền kinh tế trong dài hạn. Quan trọng hơn, đây là bước đi chiến lược trong quá trình tái định vị kinh tế hậu Brexit.

Khi rời “mái nhà chung” Liên minh châu Âu, Anh không còn được hưởng lợi trực tiếp từ thị trường chung lớn nhất châu lục. Điều đó buộc nước này phải chủ động mở rộng mạng lưới đối tác sang các khu vực tăng trưởng nhanh hơn, giàu tiềm năng đầu tư hơn và có ý nghĩa chiến lược lớn hơn về năng lượng cũng như dòng vốn.

Do đó, hiệp định với GCC nối dài chuỗi thỏa thuận mà Anh thúc đẩy thời gian qua với Ấn Độ, Mỹ, EU và Hàn Quốc, hướng đến xây dựng không gian hợp tác thương mại đa dạng, linh hoạt hơn và giảm phụ thuộc vào thị trường châu Âu truyền thống. Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh: “Thỏa thuận này là thắng lợi lớn đối với doanh nghiệp và người lao động Anh, những người được kỳ vọng sẽ hưởng lợi trong những năm tới thông qua mức lương cao hơn và nhiều cơ hội việc làm hơn”.

Trong khi đó, đối với GCC, thỏa thuận xuất hiện đúng vào giai đoạn khu vực này muốn mở rộng tầm ảnh hưởng kinh tế vượt ra ngoài vai trò truyền thống là nhà cung cấp năng lượng.

Saudi Arabia, UAE hay Qatar đều đang đầu tư mạnh vào tài chính, logistics, công nghệ cao, du lịch và năng lượng sạch trong chiến lược phát triển hậu dầu mỏ. Trong bối cảnh đó, việc tiếp cận sâu hơn hệ sinh thái tài chính, pháp lý, giáo dục và công nghệ của Anh - đặc biệt là London, một trong những trung tâm tài chính lớn nhất thế giới - mang ý nghĩa chiến lược.

Giới quan sát nhận định, tiềm năng của thỏa thuận mang cấu trúc bổ trợ này không chỉ nằm ở việc mở rộng thương mại hàng hóa, mà còn ở khả năng hình thành một không gian hợp tác kinh tế - đầu tư có tính chiến lược giữa Anh và vùng Vịnh trong nhiều thập niên tới.

GCC hiện là trung tâm năng lượng của thế giới và đang chuyển mình thành cực tăng trưởng mới về tài chính, logistics, công nghệ và đầu tư toàn cầu. Với quy mô GDP khoảng 1,9 nghìn tỷ bảng Anh, cùng nguồn vốn đầu tư quốc tế dồi dào, GCC hội tụ các yếu tố về thị trường, dòng vốn và vị trí địa chiến lược, qua đó tạo sức hút với các đối tác toàn cầu.

Rộng hơn, cái bắt tay lịch sử Anh - GCC tượng trưng cho một lát cắt sinh động của trật tự thương mại mới với tính toán ít phụ thuộc vào các khối thương mại truyền thống, linh hoạt hơn về đối tác và đặc biệt gắn chặt hơn với các yếu tố an ninh năng lượng, công nghệ và đầu tư. Đó cũng là cách các quốc gia tái định vị vai trò trong một thế giới đang phân mảnh nhưng vẫn phụ thuộc lẫn nhau.