Định hình chiến lược cạnh tranh riêng để thu hút vốn FDI giai đoạn 2026 - 2030

Dấu ấn nguồn vốn FDI của nền kinh tế hơn 510 tỷ USD

Sau gần 40 năm kiên trì thực hiện đường lối đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, kinh tế Việt Nam đã tạo dựng được những dấu ấn đậm nét. Từ một nền kinh tế lạc hậu, Việt Nam đã trở thành một trong 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới, có quy mô kinh tế tăng gấp gần 100 lần so với năm 1986.

Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), năm 1986, khi bắt đầu thực hiện công cuộc Đổi mới, GDP Việt Nam đạt khoảng 8 tỷ USD thì đến năm 2024, tổng GDP Việt Nam năm 2024 đạt 476,3 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người khoảng 4.700 USD/năm, dân số hơn 101 triệu người. Năm 2025, quy mô GDP theo giá hiện hành ước đạt 12.847,6 nghìn tỷ đồng, tương đương 514 tỷ USD, tăng 38 tỷ USD so với năm 2024 (476 tỷ USD), cao gấp 64 lần so với những năm đầu đổi mới; GDP bình quân đầu người năm 2025 theo giá hiện hành ước đạt 125,5 triệu đồng/người, tương đương 5.026 USD, tăng 326 USD so với năm 2024 (4.700 USD).

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng nằm trong top 15 quốc gia thu hút FDI lớn nhất và top 20 quốc gia có quy mô thương mại hàng đầu thế giới; có quan hệ kinh tế thương mại với 230 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm gần 90% GDP của thế giới và mạng lưới của 20 hiệp định thương mại tự do (FTA)… Việt Nam hiện đang duy trì vị thế là điểm đến hấp dẫn đối với FDI, được công nhận qua nhiều xếp hạng quốc tế uy tín. UNCTAD đã đánh giá Việt Nam nằm trong nhóm 20 quốc gia hấp dẫn vốn FDI hàng đầu thế giới; Báo cáo chỉ số niềm tin kinh doanh của Eurocham cho rằng 63% doanh nghiệp tham gia khảo sát xếp Việt Nam trong nhóm 10 điểm đến FDI hàng đầu thế giới...

Có thể nói, trong những năm qua, vốn FDI góp phần bổ sung nguồn vốn để phát triển kinh tế - xã hội cũng như góp phần quan trọng trong việc thu hút lao động, giải quyết việc làm. Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, tổng vốn DFI đăng ký giai đoạn 2021-2025 đạt 184,2 tỷ USD, tăng gần 8,4% so với giai đoạn 2016-2020, thuộc nhóm 15 nước đang phát triển thu hút FDI lớn nhất thế giới. Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký 12 tháng đạt 38,42 tỷ USD, tăng 0,5% so với năm 2024; vốn FDI thực hiện ước khoảng 27,62 tỷ USD (mức cao nhất trong giai đoạn 2021-2025), tăng 9% so với cùng kỳ năm 2024 trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu bị thu hẹp.

Với định hướng tại Nghị quyết số 50-NQ/TW ngày 20/8/2019 của Bộ Chính trị về định hướng, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030, chất lượng dòng vốn FDI tiếp tục được cải thiện, thu hút được nhiều nhà đầu tư chiến lược, dự án FDI quy mô lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo… Việt Nam tiếp tục được cộng đồng doanh nghiệp FDI đánh giá là điểm đến đầu tư hấp dẫn và an toàn với lợi thế chính trị ổn định, môi trường đầu tư luôn được cải thiện mạnh mẽ và thông thoáng. Vị thế của Việt Nam trên bản đồ quốc tế về thu hút FDI được nâng cao nhiều tập đoàn lớn đa quốc gia trên thế giới dành sự quan tâm đến Việt Nam. Một số tập đoàn lớn đã thực hiện quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng sản xuất sang Việt Nam (như Apple, Dell, Foxconn, Pegatron, Nike, Adidas…). Nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong ngành điện tử, bán dẫn đã hiện diện và đang có kế hoạch mở rộng đầu tư tại Việt Nam như Intel, Samsung, Synopsys, Qualcomm, Infineon, Amkor, Apple, Nvidia, Hana Micron… góp phần hình thành hệ sinh thái bán dẫn cũng như minh chứng cho vai trò then chốt và ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Việc thu hút được nhiều nhà đầu tư chiến lược, dự án FDI quy mô lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo..., thể hiện vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn, sản xuất công nghệ cao toàn cầu, mở ra cơ hội tăng cường thu hút FDI trong lĩnh vực công nghệ cao giai đoạn tới.

Định hình một chiến lược cạnh tranh riêng

Trong thời gian tới, triển vọng FDI toàn cầu dự báo tiếp tục có nhiều bất định hơn. Đà phục hồi ở các nền kinh tế châu Á, gắn với các Hiệp định Thương mại tự do (FTAs), có thể tạo thêm động lực để giữ chân nhà đầu tư nước ngoài và thu hút thêm nhà đầu tư mới. Tuy nhiên, cạnh tranh địa chính trị giữa các nền kinh tế lớn, gắn với các tiêu chuẩn mới và thậm chí là các biện pháp can thiệp của một số Chính phủ để định hướng hoạt động đầu tư/chuyển hướng đầu tư tác động đến năng lực thu hút FDI.

Bên cạnh đó, năm 2025 chứng kiến bước chuyển quan trọng trong tiến trình phát triển của Việt Nam, khi việc tổ chức, sắp xếp bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả đã được triển khai quyết liệt, song hành với đó là việc sắp xếp lại địa giới hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh như vậy, cùng với mục tiêu đến năm 2030 - kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, một trong những yêu cầu đặt ra là Việt Nam cần định hình một chiến lược cạnh tranh riêng để thu hút đầu tư FDI gắn với nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, để tiếp tục thu hút nguồn vốn FDI, phục vụ cho phát triển kinh tế gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, cần phải định hình một chiến lược cạnh tranh riêng để thu hút đầu tư FDI gắn với nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo nội địa và phát triển bền vững. Theo đó, cần hình thành các định hướng và chính sách trong lựa chọn, thu hút đối tác đầu tư, ưu tiên đối tác đầu tư vào một số ngành, sản phẩm công nghệ cao, tạo ra giá trị lớn. Tiếp tục rà soát, đánh giá và chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thu hút các làn sóng đầu tư từ các nhà đầu tư thế hệ mới, các nhà đầu tư chiến lược. Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản và nhanh chóng, ưu tiên áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt để rút ngắn thời gian triển khai dự án; tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi để thu hút mạnh đầu tư trong và ngoài nước, nhất là từ những tập đoàn đa quốc gia có tiềm lực mạnh, công nghệ cao để tạo sự bứt phá, động lực mới cho các ngành có tiềm năng tăng trưởng như chíp, bán dẫn...

Bên cạnh đó, cần tiếp tục đổi mới, hoàn thiện, nâng cao hiệu quả công tác xúc tiến đầu tư gắn với việc tăng cường sự phối hợp, liên kết giữa Trung ương với địa phương, giữa các vùng, giữa cơ quan quản lý nhà nước với các hiệp hội nghề nghiệp trong công tác xúc tiến đầu tư; tăng cường kết hợp xúc tiến đầu tư cấp quốc gia, vùng và trong các hoạt động đối ngoại cấp cao nhà nước. Đặc biệt ưu tiên, tăng cường sự kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước. Kịp thời nắm bắt, xử lý khó khăn, vướng mắc, hỗ trợ các doanh nghiệp FDI đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư tại Việt Nam. Chuyển trọng tâm từ ưu đãi thuế dựa trên thu nhập sang dựa trên chi phí kết hợp với nâng cao chất lượng môi trường đầu tư và dịch vụ hỗ trợ. Đặc biệt, cần tiếp tục xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết các nội dung cơ chế chính sách trong Trung tâm Tài chính Quốc tế để tạo hành lang pháp lý vững chắc, thu hút mạnh mẽ các dòng vốn FDI chất lượng cao vào lĩnh vực dịch vụ tài chính, tạo động lực chiến lược thúc đẩy đổi mới sáng tạo và gia tăng sức cạnh tranh quốc gia...

Theo Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, trong phần quan điểm, mục tiêu xây dựng, phát triển đất nước trong giai đoạn mới cũng nhấn mạnh, cần thu hút có chọn lọc các dự án đầu tư nước ngoài; tập trung chủ yếu cho phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, phát thải thấp. Thúc đẩy kết nối khu vực FDI với khu vực kinh tế trong nước, thực hiện có hiệu quả quá trình chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý và đào tạo nguồn nhân lực; hình thành hệ sinh thái và tăng cường chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp trong nước...

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần giúp đảm bảo cho dòng vốn FDI vào Việt Nam thực sự sẽ trở thành những cú hích mạnh mẽ cho đổi mới sáng tạo nội địa và giúp cho doanh nghiệp Việt Nam có thể vươn lên trong chuỗi giá trị, tiếp tục đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2025 và những năm tới; để cùng cả dân tộc vững bước đi vào Kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.