Kinh tế tư nhân sau Nghị quyết 68: Bùng nổ cơ hội, gia tăng áp lực cạnh tranh

Làn sóng gia nhập thị trường tăng kỷ lục, niềm tin kinh doanh được củng cố

Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, năm 2025 ghi nhận gần 297.500 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng hơn 27% so với năm trước – mức cao nhất từ trước đến nay. Bình quân mỗi tháng có hơn 26.000 doanh nghiệp gia nhập thị trường, phản ánh sự phục hồi niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.

Không chỉ gia tăng về số lượng, xu hướng chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp cũng bắt đầu rõ nét hơn, với khoảng 4.200 hộ thực hiện chuyển đổi trong năm 2025. Tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước đã vượt mốc 1 triệu, tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển khu vực tư nhân có quy mô lớn và đóng vai trò dẫn dắt.

Đóng góp của khu vực này vào ngân sách nhà nước cũng ghi nhận sự bứt phá mạnh. Tổng thu từ khu vực ngoài quốc doanh đạt hơn 497.000 tỷ đồng trong năm 2025, vượt xa dự toán và tăng đáng kể so với cùng kỳ. Đặc biệt, thu từ hộ và cá nhân kinh doanh tăng hơn 36%, mức cao nhất trong nhiều năm.

Những con số trên cho thấy hiệu ứng lan tỏa nhanh chóng của cải cách thể chế, khi các chính sách không chỉ tạo thuận lợi về thủ tục mà còn khơi thông tâm lý thị trường, giúp doanh nghiệp mạnh dạn mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, kết quả này mới chỉ là bước khởi đầu. Việc chuyển hóa tinh thần của nghị quyết thành lợi ích thực tế và bền vững vẫn là bài toán cần tiếp tục giải quyết trong thời gian tới.

Cạnh tranh gia tăng, doanh nghiệp đối mặt áp lực đào thải

Song song với sự bùng nổ về số lượng doanh nghiệp, thị trường cũng chứng kiến một thực tế khác: áp lực cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Khi rào cản gia nhập được gỡ bỏ, “sân chơi” trở nên rộng mở hơn nhưng cũng đồng nghĩa với việc mức độ cạnh tranh tăng lên nhanh chóng.

Dữ liệu những tháng đầu năm 2026 cho thấy, dù số doanh nghiệp thành lập mới tiếp tục tăng, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng gia tăng đáng kể. Chỉ trong 4 tháng đầu năm, đã có khoảng 15.200 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước – mức cao kỷ lục trong nhiều năm.

Bên cạnh đó, vốn đăng ký bổ sung của các doanh nghiệp đang hoạt động cũng giảm gần 17%, phản ánh tâm lý thận trọng trong mở rộng đầu tư. Điều này cho thấy, môi trường kinh doanh dù thông thoáng hơn nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng đủ năng lực để tận dụng cơ hội.

Ở góc độ thị trường quốc tế, khu vực kinh tế trong nước vẫn gặp nhiều khó khăn. Kim ngạch xuất khẩu của khu vực này trong 4 tháng đầu năm 2026 chỉ tăng nhẹ 0,4%, chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch, cho thấy khả năng cạnh tranh còn hạn chế so với khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Các chuyên gia nhận định, Nghị quyết 68 đã tạo “đường băng”, nhưng việc doanh nghiệp có thể “cất cánh” hay không phụ thuộc chủ yếu vào nội lực. Những doanh nghiệp chậm đổi mới, thiếu chiến lược dài hạn hoặc không nâng cao năng lực quản trị sẽ đối mặt nguy cơ bị đào thải.

Ba điểm nghẽn lớn của khu vực tư nhân hiện nay vẫn là thể chế, nguồn vốn trung – dài hạn và năng lực cạnh tranh. Trong đó, yếu tố nội tại của doanh nghiệp đóng vai trò quyết định, đặc biệt trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn, chất lượng và tính minh bạch.

Để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp cần chủ động nâng cấp công nghệ, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng chiến lược kinh doanh bài bản. Đồng thời, xu hướng liên kết – cả trong nước và quốc tế – được xem là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ dựa vào lợi thế chi phí thấp, doanh nghiệp Việt cần chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng, đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng. Đây là yếu tố then chốt để không chỉ tồn tại mà còn bứt phá trong giai đoạn tới.

Có thể thấy, sau một năm triển khai, Nghị quyết 68 đã mở ra một không gian phát triển rộng lớn hơn cho kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, buộc doanh nghiệp phải tự nâng mình lên để tồn tại. Trong một sân chơi ngày càng minh bạch và khốc liệt, lợi thế sẽ không còn đến từ chính sách ưu ái, mà đến từ năng lực thực chất và khả năng thích ứng của từng doanh nghiệp.