Nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược bảo đảm an sinh xã hội

Đại biểu nêu rõ, các mô hình gọi vốn dựa trên các chuỗi công nghệ tài chính mới rất cần cơ chế thử nghiệm này để hình thành, giải quyết bài toán khát vốn cho nông dân và doanh nghiệp tại địa phương mà không phải lo ngại rủi ro pháp lý mơ hồ. Vì vậy, đề nghị bổ sung quy định, tổ chức, cá nhân tham gia và quản lý thử nghiệm nếu thực hiện đúng, đầy đủ quy trình kiểm soát rủi ro, đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt thì được miễn trừ trách nhiệm dân sự và hành chính nếu xảy ra thiệt hại do yếu tố khách quan từ công nghệ; bổ sung cơ chế thúc đẩy bảo hiểm rủi ro công nghệ để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư một cách chủ động.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đoàn Hà Nội) nhấn mạnh, hoạt động cung cấp dịch vụ chứng khoán với cơ chế thử nghiệm phù hợp có thể tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo, và giúp cơ quan quản lý đánh giá rủi ro trước khi cho phép triển khai rộng rãi. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến tài sản, quyền lợi của nhà đầu tư và sự an toàn của thị trường. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cần được thiết kế một cách chặt chẽ, bảo đảm vừa tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, vừa giữ vững nguyên tắc quản lý thị trường và bảo vệ người tham gia thử nghiệm cũng như các nhà đầu tư nói chung.

Đại biểu đề nghị, cần phải bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Chứng khoán với pháp luật về khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp công nghệ số; làm rõ về thẩm quyền cho phép thử nghiệm những nội dung chưa được pháp luật quy định hoặc khác với quy định của pháp luật.

“Nếu chỉ cấp phép thử nghiệm mà không giải quyết được vướng mắc pháp lý đối với hoạt động được thử nghiệm thì cơ chế có thể không đạt được mục tiêu. Ngược lại, nếu cho phép áp dụng khác quy định của pháp luật mà không rõ căn cứ, thẩm quyền thì sẽ phát sinh rủi ro về tính hợp pháp và trách nhiệm của các cơ quan cấp phép”, đại biểu Nguyễn Phương Thủy nêu.

Khả năng tiếp cận nhà ở

Cho ý kiến vào dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn thành phố Hải Phòng) và nhiều đại biểu tán thành với định hướng ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội, nhưng cho rằng vấn đề lớn hiện nay không đơn thuần là thiếu nhà ở, mà còn ở sự mất cân đối về cơ cấu sản phẩm và khả năng tiếp cận của người dân.

Các ý kiến phân tích, nhiều khu vực phát triển dự án nhà ở thương mại có giá bán vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người lao động, trong khi nhu cầu nhà ở với giá phù hợp, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê rất lớn. Dự thảo luật quy định kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh nhưng chưa xác lập rõ yêu cầu, đánh giá khả năng chi trả của các nhóm dân cư làm cơ sở xác định cơ cấu nhà ở. Do đó, đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định nhu cầu và cơ cấu phát triển nhà ở trên cơ sở thu nhập, khả năng chi trả, nhu cầu thuê hoặc mua nhà, biến động dân số, thị trường lao động và khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng; có cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện các chỉ tiêu thay vì chỉ tập trung vào số lượng căn hộ được xây dựng.

Nhiều đại biểu nhấn mạnh, dự thảo luật giao Chính phủ quy định về điều kiện đối với người được mua, thuê mua nhà ở xã hội căn cứ ngưỡng thu nhập là phù hợp để đáp ứng biến động tình hình kinh tế-xã hội, nhưng cần lưu ý rằng nếu chỉ căn cứ ngưỡng thu nhập mà không tính đến sự chênh lệch về giá nhà và chi phí sinh hoạt giữa các địa bàn thì có thể dẫn đến tình trạng người dân có nhu cầu thật lại không đáp ứng điều kiện được hỗ trợ.

Bên cạnh đó, việc xác minh, kê khai thu nhập và xác nhận đối với người không có hợp đồng lao động còn gặp vướng mắc trong thực tế, nhất là những người thường xuyên chuyển đổi việc làm, làm việc thời vụ hoặc có thu nhập không ổn định, mặc dù thuộc đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn khi hoàn thiện hồ sơ, thủ tục.

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết: Vấn đề quan trọng không chỉ là kiểm soát giá mà còn phải bảo đảm nhà ở xã hội đến đúng đối tượng thụ hưởng, không bị biến thành công cụ đầu cơ, trục lợi chính sách. Điều kiện chuyển nhượng nhà ở xã hội là sau 5 năm, người mua khi có nhu cầu chuyển nhượng vẫn phải tuân thủ các điều kiện, trong đó việc chuyển nhượng cho người khác đủ điều kiện mua nhà ở xã hội nhưng giá bán không vượt quá mức giá tại thời điểm mua.

Đối với nhà ở cho thuê, Bộ trưởng cho biết, dự thảo luật quy định mức giá không được vượt khung do ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành và phải qua cơ quan chức năng thẩm định. Thực tế cho thấy, khi căn hộ thương mại cùng khu vực có giá thuê khoảng 18 triệu đồng/ tháng thì căn hộ thuộc diện chính sách cho thuê chỉ khoảng 6 triệu đồng/tháng; đây là sự khác biệt thể hiện rõ mục tiêu hỗ trợ người dân của chính sách.