An ninh mạng trong kỷ nguyên AI: Chỉ 50% tổ chức tại Việt Nam tự tin ứng phó sự cố

Rủi ro an ninh mạng gia tăng cùng sự phát triển của AI

Theo báo cáo Relentless Defense 2026 (Báo cáo) do Cisco công bố, 95% tổ chức tại Việt Nam cho biết đã trải qua ít nhất một sự cố an ninh mạng gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh trong 12 tháng qua, cao hơn mức 91% trên toàn cầu. Đáng chú ý, hơn 40% số sự cố được ghi nhận tại Việt Nam có liên quan đến sự can thiệp của AI.

Những con số này cho thấy an ninh mạng đang trở thành vấn đề gắn trực tiếp với khả năng duy trì hoạt động và quản trị rủi ro của doanh nghiệp. Khi các tác nhân AI có thể tự động thực hiện nhiều thao tác trong thời gian ngắn, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng cường công nghệ bảo vệ mà còn phải rút ngắn thời gian phát hiện, ra quyết định và xử lý sự cố.

Báo cáo phân tích cách các chuyên gia an ninh mạng đang ứng phó với một môi trường mà mối đe dọa bởi AI ngày càng tăng. Báo cáo đánh giá các tổ chức dựa trên ba yếu tố: mức độ toàn diện trong việc bảo vệ môi trường công nghệ; tốc độ phát hiện, ứng phó và khắc phục mối đe dọa; cùng những yếu tố làm chậm quá trình này. Điểm số trung bình toàn cầu đạt 64/100, trong khi Việt Nam đạt 65/100. Chỉ 8% tổ chức trên toàn cầu và 9% tại Việt Nam thuộc nhóm Relentless Defenders (Nhóm Ứng phó Kiên cường) - những tổ chức nổi bật về khả năng bảo vệ toàn diện, tốc độ ứng phó và giảm các rào cản trong vận hành.

Ông Nguyễn Như Dũng, Tổng Giám đốc Cisco Việt Nam, Campuchia và Lào nhận định công nghệ chỉ là một phần của bài toán an ninh mạng; khả năng vận hành linh hoạt, phối hợp giữa các bộ phận và loại bỏ những rào cản trong quá trình ra quyết định mới là yếu tố quyết định tốc độ ứng phó trước các mối đe dọa ngày càng được AI hỗ trợ và tự động hóa.

“AI đang làm thay đổi cách các tổ chức ứng phó với rủi ro an ninh mạng. Khi các mối đe dọa ngày càng được AI hỗ trợ và tự động hóa, công nghệ chỉ là một phần; khả năng vận hành linh hoạt mới quyết định tốc độ ứng phó. Các tổ chức cần đưa an ninh mạng trở thành một phần trong cách vận hành, thay vì chỉ xem đây là yêu cầu cần tuân thủ. Đồng thời, cần phá bỏ những rào cản giữa các bộ phận để quyết định được đưa ra nhanh chóng và đúng thời điểm”, ông Nguyễn Như Dũng chia sẻ.

Rào cản vận hành làm giảm hiệu quả phòng vệ

Một trong những điểm đáng chú ý của báo cáo là thách thức an ninh mạng không chỉ nằm ở năng lực chuyên môn của đội ngũ kỹ thuật. Quy trình phê duyệt kéo dài, quyền quyết định chưa rõ ràng và dữ liệu phân tán giữa các hệ thống có thể khiến việc triển khai biện pháp bảo vệ bị chậm trễ.

Tại Việt Nam, 80% tổ chức cho biết đội ngũ an ninh mạng và công nghệ thông tin (CNTT) phối hợp thống nhất, chia sẻ dữ liệu và công cụ. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với mức 41% trên toàn cầu. Dù vậy, những hạn chế trong việc chuyển hóa thông tin kỹ thuật thành cơ sở ra quyết định kinh doanh vẫn hiện hữu.

Cụ thể, 35% tổ chức tại Việt Nam cho biết các chỉ số an ninh mạng quá thiên về kỹ thuật để thuyết phục lãnh đạo; 51% gặp khó khăn khi sử dụng các chỉ số kinh doanh hỗ trợ quyết định. Bên cạnh đó, 35% chưa có phương pháp nhất quán để đo lường hiệu quả bảo mật.

Áp lực còn đến từ việc quản trị dữ liệu. Có tới 45% chuyên gia tại Việt Nam cho biết họ dành nhiều thời gian thu thập, đối chiếu dữ liệu giữa các hệ thống hơn là xử lý mối đe dọa thực tế. Điều này cho thấy việc đầu tư công nghệ cần đi cùng chuẩn hóa dữ liệu, phân định trách nhiệm và cải thiện cơ chế phối hợp liên phòng ban.

Tăng tốc ứng dụng AI đi đôi với kiểm soát rủi ro

Ở chiều tích cực, AI đang hỗ trợ nâng cao năng lực phòng vệ. Hơn 80% chuyên gia cho biết AI giúp cải thiện khả năng phát hiện và ứng phó với mối đe dọa ít nhất 25%, trong khi hơn 30% nhận định AI giúp giảm đáng kể gánh nặng vận hành.

Việc ứng dụng AI đang ngày càng phổ biến tại thị trường Việt Nam, với gần một nửa số tổ chức đã triển khai rộng rãi các giải pháp bảo mật ứng dụng AI. Mức độ ứng dụng cao nhất là trong bảo mật mạng, trong khi thấp nhất là hoạt động điều tra và xử lý sự cố - lĩnh vực mà AI có thể trực tiếp giúp giảm gánh nặng cho đội ngũ bảo mật. Gần 30% tổ chức đã triển khai rộng rãi các tác nhân AI trong hoạt động vận hành bảo mật.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI vẫn gặp nhiều trở ngại do lo ngại về rò rỉ dữ liệu, yêu cầu tuân thủ về pháp lý cũng như việc quản trị các hệ thống AI. Đáng chú ý, chỉ 50% tổ chức tại Việt Nam hoàn toàn tự tin rằng họ có thể phát hiện và ứng phó khi hệ thống AI bị xâm nhập.

Kinh nghiệm từ nhóm Relentless Defenders trên toàn cầu cho thấy hiệu quả phòng vệ không đơn thuần phụ thuộc vào mức chi tiêu. Có tới 83% tổ chức thuộc nhóm này vận hành đội ngũ bảo mật thống nhất, chia sẻ khả năng quan sát và công cụ giữa các bộ phận, so với 37% ở nhóm còn lại. Đồng thời, 86% áp dụng biện pháp kiểm soát nhất quán đối với tác nhân AI và danh tính phi con người, so với 37% ở các tổ chức khác.

Đặc biệt, trong số các tổ chức tăng chi tiêu cho an ninh mạng, 71% đơn vị thuộc nhóm Relentless Defenders ghi nhận số sự cố giảm, cao hơn đáng kể mức 39% ở nhóm còn lại.

Kết quả khảo sát cho thấy, để nâng cao năng lực phòng vệ trong kỷ nguyên AI, doanh nghiệp cần kết hợp đầu tư công nghệ với hoàn thiện quy trình quản trị, tăng cường chia sẻ dữ liệu và gắn chỉ số an ninh mạng với mục tiêu kinh doanh. Khi tốc độ tấn công ngày càng được đẩy nhanh nhờ tự động hóa, khả năng phối hợp và ra quyết định kịp thời sẽ trở thành yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và duy trì hoạt động ổn định.