Digital Trust in Finance 2026: Xây dựng niềm tin số thành 'hạ tầng chiến lược'

Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN

Ngày 12/05/2026, Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI” diễn ra tại Khách sạn The Ascott, Tây Hồ, Hà Nội. Sự kiện do Liên minh Niềm tin số phối hợp cùng các đơn vị an ninh mạng và MoMo tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an, cho rằng trong bối cảnh AI và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, niềm tin số đã trở thành nền tảng cốt lõi cho sự phát triển bền vững của kinh tế số và hệ thống tài chính hiện đại. Một hệ thống tài chính an toàn, theo ông, không chỉ là hệ thống giảm thiểu rủi ro, mà còn phải bảo đảm người dùng được bảo vệ thực chất, có đủ năng lực nhận diện rủi ro và nhận được hỗ trợ kịp thời khi sự cố xảy ra.

Thượng tướng Phạm Thế Tùng cho biết Bộ Công an xác định rõ vai trò nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng, trong đó có an ninh tài chính số, thông qua việc chủ động nhận diện, đấu tranh với tội phạm tài chính công nghệ cao và tăng cường hợp tác quốc tế để phòng, chống tội phạm xuyên biên giới.

Tuy nhiên, ông cũng khẳng định niềm tin số không thể được xây dựng bởi một cơ quan đơn lẻ, mà đòi hỏi sự phối hợp tổng thể, chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội. Đặc biệt, việc nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân có ý nghĩa then chốt, bởi con người vừa có thể là mắt xích dễ tổn thương nhất, vừa là tuyến phòng thủ đầu tiên của toàn bộ hệ thống.

Nhấn mạnh thông điệp “trong kỷ nguyên AI, công nghệ quyết định tốc độ phát triển, nhưng niềm tin quyết định giới hạn của tăng trưởng”, Thượng tướng Phạm Thế Tùng kêu gọi các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cùng chung tay xây dựng hệ sinh thái tài chính số an toàn, minh bạch, đáng tin cậy, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế bền vững trong giai đoạn mới. Ông khẳng định, xây dựng niềm tin số không phải trách nhiệm riêng của cơ quan quản lý hay doanh nghiệp, mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội trong kỷ nguyên AI.

Về phía Ngân hàng Nhà nước, tại diễn đàn Phó Thống đốc NHNN Việt Nam Phạm Tiến Dũng đã chia sẻ về quy mô rất lớn của hệ thống tài chính số Việt Nam hiện nay. Theo ông, riêng hệ thống Napas trong những ngày cao điểm đã xử lý hơn 40 triệu giao dịch mỗi ngày, trong khi toàn hệ thống ngân hàng mỗi ngày xử lý khoảng 800.000 tỷ đồng, tương đương 40–50 tỷ USD luân chuyển qua các hệ thống thanh toán. Đây là minh chứng rõ nét cho tốc độ phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng.

Đến nay khoảng 88% người trưởng thành tại Việt Nam đã sở hữu tài khoản ngân hàng, và toàn bộ các tài khoản đang hoạt động đã được xác thực với cơ sở dữ liệu căn cước công dân; các tài khoản chưa hoàn tất xác thực sẽ không thể thực hiện giao dịch trực tuyến. Theo Phó Thống đốc, đây là bước tiến quan trọng trong làm sạch dữ liệu và tăng cường an toàn cho hệ thống.

Tuy nhiên, ông cũng khẳng định ngân hàng số càng phát triển thì yêu cầu về an toàn, bảo mật và bảo vệ người dùng càng trở nên cấp thiết. Trong kỷ nguyên AI, công nghệ có thể thúc đẩy tốc độ phát triển, nhưng niềm tin số mới là yếu tố quyết định giới hạn tăng trưởng tài chính.

"Nếu người dân không tin tưởng vào sự an toàn của giao dịch số, vào việc dữ liệu cá nhân được bảo vệ, hay vào tính minh bạch và trách nhiệm trong các quyết định tài chính, thì những thành tựu công nghệ sẽ khó phát huy đầy đủ giá trị. Vì vậy, niềm tin số cần được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số, được xây dựng trên nền tảng thể chế, công nghệ, quản trị rủi ro và phối hợp liên ngành," ông Dũng chia sẻ.

Phó Thống đốc NHNN phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN

Phó Thống đốc đánh giá AI đang mở ra cơ hội lớn cho ngành ngân hàng, từ tối ưu vận hành, tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, chấm điểm tín dụng, chăm sóc khách hàng đến phát hiện giao dịch bất thường, phòng chống gian lận và rửa tiền.

Song song với đó, AI cũng kéo theo nhiều rủi ro mới như deepfake, lừa đảo cá nhân hóa, giả mạo danh tính, mô hình “hộp đen”, sự phụ thuộc vào bên thứ ba và nguy cơ tự động hóa các quyết định quan trọng mà thiếu kiểm soát phù hợp. Đặc biệt, trong lĩnh vực ngân hàng, rủi ro không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở hành vi người dùng, dữ liệu cá nhân, luồng giao dịch, các nền tảng kết nối và khả năng tội phạm lợi dụng niềm tin để thực hiện gian lận.

Lãnh đạo NHNN cho biết yêu cầu cấp thiết là không chỉ bảo vệ hệ thống mà phải bảo vệ người dùng; không chỉ phòng thủ riêng lẻ tại từng tổ chức mà cần xây dựng lá chắn chung cho toàn hệ sinh thái; không chỉ xử lý sau khi sự cố xảy ra mà phải chuyển sang mô hình phát hiện sớm, cảnh báo sớm, ngăn chặn sớm và phối hợp phản ứng nhanh.

Với vai trò cơ quan quản lý Nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước theo đuổi quan điểm nhất quán: khuyến khích đổi mới sáng tạo và thúc đẩy chuyển đổi số, nhưng đổi mới phải đi kèm an toàn; phát triển phải song hành với kiểm soát rủi ro; tiện ích cho khách hàng phải gắn với bảo vệ khách hàng.

Đối với AI trong hoạt động ngân hàng, định hướng của Ngân hàng Nhà nước là thúc đẩy AI có trách nhiệm, dựa trên quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu, minh bạch, trách nhiệm giải trình và lấy khách hàng làm trung tâm. AI có thể hỗ trợ cảnh báo, khuyến nghị, nhưng không được làm lu mờ trách nhiệm cuối cùng của con người và tổ chức tài chính. Phó Thống đốc cho biết, sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định liên quan đến AI, ngành ngân hàng sẽ xây dựng và ban hành các quy định cụ thể về ứng dụng AI trong những hoạt động trọng yếu như quyết định giao dịch, quyết định cho vay hay dừng giao dịch, nhằm bảo đảm AI được triển khai trên nền tảng đáng tin cậy và có trách nhiệm.