Để thương mại điện tử TP. Hồ Chí Minh vươn ra thế giới

Sau hợp nhất, TP. Hồ Chí Minh kết nối được sức mua, năng lực sản xuất và hệ thống logistics, cảng biển trong cùng một không gian kinh tế. TMĐT vì vậy trở thành cầu nối đưa hàng hóa từ nhà máy đến trực tiếp các hệ thống phân phối quốc tế. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thuộc về những doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chuẩn về quản trị, chất lượng sản phẩm và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Nguyễn Tấn Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM) cho rằng, TP. Hồ Chí Minh đang sở hữu lợi thế hiếm có khi tập trung trong cùng một vùng cả nhà máy sản xuất, cảng biển và doanh nghiệp TMĐT xuyên biên giới. Để khai thác hiệu quả lợi thế này, thành phố cần đẩy mạnh đào tạo theo từng ngành hàng; hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu số, chuẩn hóa sản phẩm, ứng dụng quản trị bán hàng đa kênh và kết nối với các sàn TMĐT, đơn vị logistics, thanh toán và tổ chức tín dụng nhằm hình thành hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ.

Theo ông Phong, doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy từ “đưa hàng lên mạng để bán” sang xây dựng chiến lược kinh doanh số dài hạn; chủ động quản trị dữ liệu, đa dạng hóa kênh phân phối, minh bạch nguồn gốc hàng hóa và từng bước tham gia TMĐT xuyên biên giới để mở rộng thị trường.

Bên cạnh lợi thế nội vùng, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu cũng mở thêm cơ hội cho TP. Hồ Chí Minh. Ông Nguyễn Cao Đức, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ nhận định, chiến lược “Trung Quốc +1” đang thúc đẩy dịch chuyển sản xuất sang các quốc gia đối tác tin cậy, tạo điều kiện để Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Ở góc độ thị trường, ông Mirash Basheer, Giám đốc Công ty May Exports Việt Nam thuộc Lulu Group cho biết, tập đoàn đang mở rộng tìm kiếm nguồn cung từ Việt Nam để phân phối qua hệ thống Lulu Hypermarket và nền tảng TMĐT tới các nước GCC (Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh gồm 6 quốc gia) cùng nhiều thị trường khác. Thực phẩm, nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng và dệt may của Việt Nam đều có nhiều tiềm năng tại Trung Đông.

Tuy nhiên, theo ông, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, bao bì, nhãn mác, năng lực cung ứng ổn định và giao hàng đúng tiến độ. Việc số hóa thông tin sản phẩm, chuẩn hóa dữ liệu và kết nối chuỗi cung ứng đang trở thành lợi thế cạnh tranh để tham gia hệ thống phân phối toàn cầu.

Ở góc độ công nghệ, ông Nguyễn Trung Kiên, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phát triển tài sản số OriginX cho rằng, dữ liệu đang trở thành “hạ tầng mềm” của chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp muốn tham gia sâu vào TMĐT xuyên biên giới cần chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và ứng dụng AI, blockchain, tự động hóa trong quản trị.

Theo Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 3/6/2025 về Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia, mục tiêu là các địa phương ngoài Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh chiếm 50% giá trị giao dịch TMĐT B2C cả nước; 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến. Trong bối cảnh đó, TP. Hồ Chí Minh cần chuyển từ vai trò địa phương dẫn đầu sang trung tâm điều phối TMĐT của toàn vùng, tập trung hạ tầng logistics, dữ liệu và dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu số.

Ông Nguyễn Tấn Phong đề xuất, TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu mô hình thí điểm TMĐT xuyên biên giới của Hàng Châu (Trung Quốc), xây dựng khu thí điểm gắn với cảng Cái Mép cùng cơ chế một cửa về pháp lý, logistics và thanh toán quốc tế. “Doanh nghiệp vừa và nhỏ không thiếu sản phẩm tốt. Điều còn thiếu là một ‘cửa khẩu số’ để tiếp cận thị trường toàn cầu và chính sách cần tạo dựng con đường đó”, ông Phong nhấn mạnh.