Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần vốn để đón cơ hội đơn hàng

Có cơ hội đơn hàng nhưng khó nâng năng lực sản xuất

Ngày 27/10, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Hội thảo “Kết nối cơ hội đơn hàng - Nâng năng lực cung ứng và giải pháp vốn cho doanh nghiệp”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).

Hội thảo nằm trong khuôn khổ Dự án “Nâng cao năng lực và tăng cường kết nối các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ để phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam”, tập trung tháo gỡ những khó khăn về thị trường, năng lực sản xuất và tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc, ông Bùi Trung Nghĩa - Phó Chủ tịch VCCI cho biết, việc Việt Nam tham gia 18 Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã tạo thêm cơ hội mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, cơ hội thị trường không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều có khả năng tiếp cận đơn hàng.

Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của VCCI cho thấy, 60,2% doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng; riêng ngành công nghiệp chế tạo, tỷ lệ này lên tới 64,4%. Về vốn, hơn 75% doanh nghiệp cho biết không thể vay nếu thiếu tài sản bảo đảm; hơn 93% khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 68,3%.

Theo ông Bùi Trung Nghĩa, thiếu đơn hàng khiến doanh nghiệp khó duy trì công suất và giá thành hợp lý. Trong khi đó, thiếu vốn và thị trường lại hạn chế khả năng đổi mới công nghệ, đầu tư máy móc, thiết bị để nâng cấp năng lực cung ứng.

Cùng với những hạn chế về quy mô, chi phí sản xuất và khả năng kết nối với doanh nghiệp FDI, các yêu cầu về môi trường, lao động, quản trị và minh bạch chuỗi cung ứng cũng đang đặt ra thách thức lớn đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Ở góc độ chính sách, ông Trịnh Quốc Vinh - Phó Trưởng ban Hợp tác quốc tế, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, công nghiệp hỗ trợ có vai trò quan trọng trong nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, gia tăng giá trị sản xuất trong nước và giảm phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu. Nghị định số 205/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 111/2015/NĐ-CP và Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035 đã bổ sung các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ, đào tạo nhân lực, nâng cao năng lực sản xuất. Tuy nhiên, để tận dụng chính sách, doanh nghiệp cần chủ động rà soát năng lực sản xuất, chuẩn hóa hồ sơ pháp lý, xây dựng phương án đổi mới công nghệ và tăng cường liên kết theo chuỗi cung ứng.

Đặc biệt, muốn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về chất lượng ổn định, tiến độ giao hàng, minh bạch dữ liệu truy xuất nguồn gốc và khả năng phối hợp giải quyết các vấn đề kỹ thuật với đối tác.

Doanh nghiệp mong giảm lãi suất cả khoản vay hiện hữu

Bên cạnh yêu cầu nâng cao năng lực sản xuất, tiếp cận nguồn vốn là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm tại hội thảo. Đại diện BIDV, bà Bùi Thu Trang - Trưởng Ban Quản lý khách hàng doanh nghiệp cho biết, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp bốn khó khăn trong tiếp cận tín dụng, gồm thiếu tài sản bảo đảm, hạn chế vốn lưu động do chu kỳ thanh toán kéo dài, rủi ro thực hiện đơn hàng xuất khẩu và thông tin tài chính chưa minh bạch.

Đối với doanh nghiệp sản xuất, chi phí nguyên vật liệu, nhân công, điện năng và vận chuyển thường phát sinh ngay khi triển khai hợp đồng, trong khi thời gian thu hồi tiền hàng có thể kéo dài 60 - 90 ngày sau giao hàng.

Để giải quyết nhu cầu vốn, đại diện BIDV giới thiệu các hình thức tài trợ theo từng giai đoạn thực hiện đơn hàng như cho vay đầu tư máy móc, nhà xưởng; cấp tín dụng theo hợp đồng đầu ra; tài trợ hàng tồn kho; chiết khấu bộ chứng từ xuất khẩu và bao thanh toán các khoản phải thu. Tuy nhiên, từ phía doanh nghiệp, vấn đề được quan tâm là chi phí vốn thực tế và khả năng tiếp cận các chương trình giảm lãi suất.

Ông Nguyễn Trung Kiên - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn CNCTech cho biết, doanh nghiệp Việt Nam đang cạnh tranh trực tiếp với các nhà cung ứng từ Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và nhiều thị trường khác, trong khi chi phí vốn trong nước còn cao so với mặt bằng chung của các nước trong khu vực.

Theo lãnh đạo CNCTech, khoảng 60% đơn hàng của doanh nghiệp phục vụ xuất khẩu, chủ yếu sang Mỹ, Nhật Bản và châu Âu. Dù đơn hàng gần đây đã cải thiện, doanh nghiệp vẫn phải liên tục đầu tư máy móc, nhân lực và công nghệ để đáp ứng yêu cầu của khách hàng quốc tế. Đối với các chương trình giảm lãi suất, CNCTech đã nhận được thông tin và bắt đầu thực hiện thủ tục, song vẫn cần làm rõ điều kiện và phạm vi áp dụng đối với từng khoản vay.

Cùng quan điểm, bà Trần Thị Thu Trang - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp Bắc Ninh cho rằng, chi phí vốn cao đang ảnh hưởng đáng kể đến khả năng đầu tư của doanh nghiệp sản xuất. Đầu tư máy móc, công nghệ mới, nghiên cứu, thiết kế và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đều đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn. Để bảo đảm tiến độ giao hàng khi chuỗi cung ứng biến động, Hanel PT từng phải tăng lượng hàng tồn kho lên 200 - 300%, thậm chí mua trước những linh kiện có giá trị lớn, làm phát sinh thêm chi phí lãi vay.

Đánh giá các chương trình giảm lãi suất là tín hiệu tích cực, đại diện Hanel PT cho rằng, hiệu quả hỗ trợ phụ thuộc vào phạm vi và thời gian áp dụng. Nếu chính sách chỉ dành cho khoản vay mới trong thời gian ngắn, những doanh nghiệp đang có dư nợ lớn để đầu tư máy móc, thiết bị sẽ khó được hưởng lợi đáng kể. Vì vậy, lãnh đạo doanh nghiệp kiến nghị các ngân hàng xem xét giảm lãi suất đối với cả khoản vay hiện hữu, đồng thời duy trì chính sách trong thời gian đủ dài để doanh nghiệp chủ động kế hoạch tài chính, duy trì sản xuất và mở rộng đầu tư.

Những ý kiến tại hội thảo cho thấy, để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tận dụng được cơ hội đơn hàng, việc nâng cao năng lực sản xuất cần đi cùng các giải pháp tín dụng phù hợp với chu kỳ kinh doanh và nhu cầu đầu tư dài hạn.