Cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá: Đề xuất tăng diện tích lên ít nhất 85%

Diện tích in cảnh báo sức khỏe 50% của Việt Nam thuộc nhóm thấp trong khu vực

Trao đổi tại tọa đàm “Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá” do Báo Nhân Dân tổ chức ngày 27/10 vừa qua, ông Nguyễn Hồng Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa-Xã hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho biết, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hành quy định cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 50% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao, tút, hộp thuốc lá. Tuy nhiên, sau hơn 13 năm, kể từ ngày 1/5/2013 khi Luật có hiệu lực thi hành thì tỷ lệ này chưa thay đổi, trong khi nhiều quốc gia đã áp dụng diện tích cảnh báo lớn hơn.

Ông Nguyễn Hồng Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa-Xã hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội chia sẻ tại tọa đàm. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Ông Ngọc phân tích, khi Luật ban hành năm 2012, diện tích in cảnh báo sức khỏe 50% là mức tiêu chuẩn tương đối tiến bộ. Tuy nhiên, theo khuyến nghị hiện nay của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và xu hướng khu vực các nước ASEAN, nhiều quốc gia đã nâng diện tích cảnh báo lên 85% và sử dụng bao bì tiêu chuẩn (bao bì trơn). Theo đó, diện tích in cảnh báo sức khỏe 50% của Việt Nam hiện thuộc nhóm thấp trong khu vực.

Tại khu vực ASEAN, 4/11 quốc gia đã áp dụng chính sách bao bì tiêu chuẩn (bao bì trơn. Cụ thể, Thái Lan đã áp dụng từ ngày 10/9/2019, Singapore (từ 1/7/2020), Lào (từ 5/12/2024) và Myanmar (từ 20/10/2025).

Bên cạnh đó, mặc dù Luật hiện hành quy định “Chính phủ quy định cụ thể mức tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe phù hợp với từng thời kỳ”, nhưng qua hơn 13 năm thi hành, tỷ lệ này vẫn giữ nguyên ở mức 50%. Đồng thời, Luật cũng quy định thay đổi mẫu cảnh báo định kỳ 2 năm/lần nhưng trên thực tế việc cập nhật các bộ ảnh mới còn chậm.

Theo ông Ngọc, nếu hình ảnh và thông điệp cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá không được đổi mới, người tiêu dùng sẽ dần quen mắt, khiến tác dụng cảnh báo, tính răn đe và hiệu quả tác động tâm lý suy giảm.

Đặc biệt, những hạn chế nêu trên đã làm giảm hiệu quả của công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Trước hết là làm giảm hiệu quả thông tin, giáo dục, truyền thông về tác hại của thuốc lá, bởi cảnh báo bằng hình ảnh là công cụ truyền thông trực tiếp, ít tốn kém nhưng đạt hiệu quả cao nhất tới người hút thuốc và người có ý định tập hút, đặc biệt là thanh thiếu niên. Vì thế, diện tích in cảnh báo nhỏ làm giảm mức độ nhận diện tác hại của thuốc lá.

Tiếp theo là làm giảm hiệu quả quy định cấm quảng cáo thuốc lá dưới mọi hình thức, bởi bao bì là điểm tiếp xúc thương mại duy nhất còn lại hợp pháp giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Khi diện tích cảnh báo sức khỏe chỉ chiếm 50%, 50% diện tích còn lại trở thành "biển quảng cáo di động" thu nhỏ; giúp quảng cáo trực tiếp ngay trên chính bao bì sản phẩm.

Cuối cùng là tạo khoảng trống tiếp thị cho ngành công nghiệp thuốc lá. Thực tế cho thấy, diện tích bao bì còn trống nhiều (50%) tạo điều kiện cho các hãng thuốc lá tận dụng để thiết kế mẫu mã bắt mắt, quảng bá thương hiệu hoặc thu hút giới trẻ.

Ông Ngọc cho biết, dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá không đề xuất sửa đổi quy định ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá tại Điều 15 và quy định về diện tích cảnh báo sức khỏe quy định tại khoản 4 Điều 15 của Luật hiện hành. Tuy nhiên, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã đề nghị Chính phủ bổ sung quy định tại dự thảo Luật theo hướng diện tích in cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và mặt chính sau của bao, tút, hộp thuốc lá hoặc quy định lộ trình cụ thể đạt được mức tăng diện tích cảnh báo sức khỏe từ 85% đến 100%.

Cơ quan thẩm tra cũng bổ sung quy định về tiêu chuẩn việc ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe phải bảo đảm gắn liền với bao bì thuốc lá, không bị che lấp bởi tem thuốc lá, tránh trường hợp nhãn cảnh báo chỉ được dán trên bao bì hoặc bị che phần lớn diện tích bởi tem thuốc lá như một số sản phẩm thuốc lá đang lưu hành.