Tri ân, tôn vinh những “Lương y như từ mẫu”

Đó là sự ghi nhận dành cho những con người đã dành trọn tâm huyết, trí tuệ và cả những hy sinh thầm lặng để chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Lời dạy “Lương y như từ mẫu” của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn là chuẩn mực đạo đức, là ngọn đèn soi đường để người thầy thuốc không ngừng rèn luyện, xứng đáng với niềm tin yêu của Nhân dân và Tổ quốc.

TẤM LÒNG CỦA BÁC HỒ VỚI SỨC KHỎE NHÂN DÂN 

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới việc chăm lo sức khỏe cho người dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe tức là cả nước mạnh khỏe”. 

Vì vậy, muốn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trước hết phải bảo đảm sức khỏe cho toàn dân.

Y tế là một ngành đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sinh mạng con người nên được Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng. 

Dù bận trăm công nghìn việc nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần làm việc với cán bộ lãnh đạo ngành Y tế, quan tâm, động viên, thăm hỏi đội ngũ thầy thuốc, khẳng định tầm quan trọng của nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho Nhân dân. 

Bác đã nhiều lần viết thư căn dặn với những lời dạy giản dị, sâu sắc, khoa học, mang tính định hướng chiến lược, đã trở thành tài sản vô giá của ngành Y tế nước ta.

Trong những bức thư gửi ngành Y tế, ngoài những lời khuyên về công tác chăm sóc, cứu chữa cho người bị bệnh, người bị thương, Người đặc biệt quan tâm đến y đức, đạo đức cần phải có của người thầy thuốc cách mạng, vì dân. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Người thầy thuốc chẳng những có nhiệm vụ cứu chữa bệnh tật, mà còn phải nâng đỡ tinh thần những người ốm yếu” (Thư gửi Hội nghị Quân y, tháng 3-1948). 

Bởi để chữa trị bệnh tật tận gốc thì không chỉ nhìn vào những vết thương bề ngoài. 

Những vấn đề về tinh thần, tình cảm càng cần phải được quan tâm để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh cũng như y đức của người thầy thuốc. 

Khi gặp “một số anh em quân nhân không được trấn tĩnh, người thầy thuốc nên lấy lòng nhân loại và tình thân ái mà cảm động, cảm hóa họ”.

Ngày 27-2-1955, nhân dịp tổ chức Hội nghị cán bộ y tế, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư gửi Hội nghị cán bộ y tế.  Trong thư gửi hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn 3 điều: Điều đầu tiên, Bác dặn chính là phải thật thà, đoàn kết: “Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta. 

Đoàn kết thì vượt được mọi khó khăn, giành được nhiều thành tích. Đoàn kết giữa cán bộ cũ và cán bộ mới. 

Đoàn kết giữa tất cả những người trong ngành Y tế, từ các bộ trưởng, thứ trưởng, bác sĩ, dược sĩ cho đến các anh chị em giúp việc. Bởi vì công việc và địa vị tuy có khác nhau, nhưng người nào cũng là một bộ phận cần thiết trong ngành Y tế trong việc phục vụ Nhân dân”.

Điều thứ hai, Bác dặn chính là phải thương yêu người bệnh: “Người bệnh phó thác tính mạng của họ nơi các cô, các chú.

Chính phủ phó thác cho các cô, các chú việc chữa bệnh tật và giữ gìn sức khỏe cho đồng bào. 

Đó là nhiệm vụ rất vẻ vang. Vì vậy , cán bộ cần phải thương yêu, săn sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn. “Lương y phải như từ mẫu”, câu nói ấy rất đúng”.

Điều thứ ba, Bác dặn về phát triển nền y học của nước nhà, đó là: “Xây dựng một nền y học của ta”. 

Trong thư Bác nêu: “Trong những năm nước ta bị nô lệ thì y học cũng như các ngành khác đều bị kìm hãm. Nay chúng ta đã độc lập, tự do, cán bộ cần giúp đồng bào, giúp chính phủ xây dựng một nền y tế thích hợp với nhu cầu của Nhân dân ta. Y học cần phải dựa trên nguyên tắc: Khoa học, dân tộc và đại chúng”.

Ngày 31-7-1967, trong bức thư khen cán bộ, nhân viên Quân y, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Luôn luôn ghi nhớ rằng người thầy thuốc giỏi đồng thời phải là người mẹ hiền, hết lòng hết sức cứu chữa và phục vụ thương binh, bệnh binh, tích cực nâng cao sức khỏe của bộ đội, góp phần cùng toàn quân, toàn dân đẩy mạnh sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn”.

NGÀNH Y TẾ TRONG CHIẾN KHU ĐỒNG THÁP MƯỜI

Trong kháng chiến chống Pháp, về y tế, một trong những lĩnh vực hoạt động rất quan trọng trong việc xây dựng chiến khu Đồng Tháp Mười là công tác phòng bệnh và chữa bệnh trong cán bộ, Nhân dân. 

Từ trong những ngày đầu kháng chiến, trên chiến trường Đồng Tháp Mười, chúng ta đã bị thiếu thốn nhiều loại nhu yếu phẩm - đặc biệt là vải mặc, thuốc trị bệnh và dầu lửa... 

Thời gian đó, nạn dịch tả và lên trái trời đậu mùa đã làm hàng trăm người thiệt mạng. Trước tình hình đó, các cấp ủy đã chỉ đạo mỗi xã thành lập một đội cấp cứu để chữa bệnh cho Nhân dân bằng thuốc men và theo phương pháp y học cổ truyền.

Chiến khu Đồng Tháp Mười là nơi ra đời của ngành Y tế kháng chiến do Bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng có công đầu xây dựng, với trọng trách là Giám đốc Sở Y tế Nam bộ. Bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng được Bác Hồ, Trung ương Đảng và Xứ ủy Nam bộ rất tín nhiệm. 

Công lao to lớn của Bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng là đã trình bày với Xứ ủy và Ủy ban Kháng chiến - Hành chánh Nam bộ những phương châm cơ bản để xây dựng chương trình hành động của ngành Y tế kháng chiến.

Một là, truyền bá và phổ cập rộng rãi trong Nhân dân nếp ăn ở có vệ sinh để phòng, chống bệnh tật. 

Hai là, sản xuất những loại thuốc ngừa (nay gọi là vắc-xin) để dập tắt bệnh đậu mùa và bệnh tả. 

Ba là, tận dụng khả năng và kinh nghiệm của những thầy thuốc Nam, thầy thuốc Đông y đi đôi với tự túc thuốc men từ cây cỏ có sẵn. Bốn là, đào tạo đội ngũ cán bộ, nhân viên của ngành Y tế từ thấp đến cao.

Một đặc điểm trong sự chỉ đạo sáng suốt của Xứ ủy và Ủy ban Kháng chiến - Hành chánh trên chiến trường Nam bộ là thống nhất quản lý quân và dân y về một mối.

Ở Nam bộ, Sở Quân dân y được thành lập do Bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng làm Giám đốc. Cho đến ngày cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc (7-1954), tỉnh nào, huyện nào trong vùng giải phóng cũng có bệnh xá, cấp Khu và cấp Nam bộ đã có Quân y viện và Dân y viện, nhiều xã có nhà hộ sinh, có khoa răng, chuyên khoa mắt và tai mũi họng. 

Có lúc “cấy Phi-la-tốp” đã trở thành niềm hãnh diện của kháng chiến. Đặc biệt, bệnh thiên thời (tả) và trái trời (đậu mùa) đã bị loại ra khỏi vùng giải phóng.

ĐẶT NGƯỜI DÂN LÀM TRUNG TÂM 

Theo Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc Nhân dân, Anh hùng Lao động, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang Tạ Văn Trầm, thời gian qua, hệ thống y tế Đồng Tháp đã có nhiều chuyển biến tích cực: Mạng lưới từ tuyến tỉnh đến cơ sở được củng cố; cơ sở vật chất và trang thiết bị từng bước được đầu tư; nhiều kỹ thuật mới được triển khai giúp giảm chuyển tuyến, tiết kiệm chi phí và nâng chất lượng điều trị. 

Y tế cơ sở được quan tâm chuẩn hóa; tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế duy trì ở mức cao, tạo nền tảng mở rộng bao phủ chăm sóc sức khỏe. Tuy vậy, chất lượng dịch vụ giữa các tuyến chưa đồng đều; vai trò “người gác cổng” của y tế cơ sở chưa thật sự phát huy; chuyển đổi số còn phân tán và dữ liệu chưa liên thông; cơ chế huy động nguồn lực xã hội cho y tế chưa đủ hấp dẫn và chưa đồng bộ. Những điểm nghẽn này cần được nhìn thẳng để có giải pháp quyết liệt, bài bản, phù hợp với bối cảnh phát triển mới. 

Định hướng giai đoạn 2025 - 2030, cần tập trung vào các trụ cột nền tảng, đặt người dân làm trung tâm. Trước hết, là nâng cao năng lực y tế cơ sở theo hướng toàn diện và chủ động. Trạm y tế xã, phường cần được đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, trang thiết bị thiết yếu và nhân lực đủ năng lực chăm sóc ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, theo dõi bà mẹ, trẻ em và tư vấn dự phòng.

Y tế cơ sở phải chuyển từ “chờ người bệnh đến” sang quản lý sức khỏe: Cập nhật hồ sơ sức khỏe, sàng lọc nguy cơ, theo dõi điều trị liên tục, chuyển tuyến 2 chiều hợp lý và phối hợp chặt chẽ với tuyến trên. 

Khi tuyến cơ sở làm tốt, người dân được chăm sóc gần nhà hơn, tuyến trên giảm quá tải, chi phí xã hội giảm và chất lượng cuộc sống tăng. 

Y tế dự phòng phải được hiện đại hóa để chủ động trước các thách thức dịch tễ mới. 

Bài học từ đại dịch Covid-19 cho thấy tầm quan trọng của giám sát, phát hiện sớm, xét nghiệm và điều phối liên ngành. 

Tỉnh cũng cần đầu tư nâng cao năng lực Trung tâm Kiểm soát bệnh tật theo hướng dự báo và giám sát thời gian thực; kiện toàn mạng lưới giám sát tại trung tâm y tế khu vực; tăng cường tiêm chủng, truyền thông nguy cơ và quản lý các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng để giảm gánh nặng điều trị dài hạn. 

Chuyển đổi số là động lực đột phá về quản trị và tiếp cận dịch vụ. Cần triển khai đồng bộ hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, hệ thống quản lý bệnh viện và liên thông dữ liệu bảo hiểm y tế để giảm thủ tục, tăng minh bạch và nâng an toàn người bệnh.

Telemedicine (dịch vụ y tế từ xa) giúp hỗ trợ tuyến dưới, mở rộng tư vấn từ xa; đồng thời tạo dữ liệu cho điều hành và lập kế hoạch. 

Chuyển đổi số phải đi kèm chuẩn hóa quy trình, đào tạo nhân lực công nghệ và bảo đảm an toàn dữ liệu.