Hà Nội tạo động lực phát triển từ văn hóa và sáng tạo

Kết nối kết quả ấy với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa và đổi mới công tác đối ngoại, có thể nhận thấy những nền tảng đáng trân trọng để Thủ đô phát triển dựa vào bản sắc, tri thức và sức sáng tạo của con người.

Sức sống văn hóa trong chuyển động kinh tế Thủ đô

Trong báo cáo phân tích kinh tế - xã hội tháng 9 và 9 tháng đầu năm 2026 của Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, có một con số đặc biệt gây chú ý: Nhóm nghệ thuật, vui chơi và giải trí tăng 10,22%. Giữa nhiều chỉ tiêu về sản xuất, đầu tư và thương mại, kết quả này gợi mở một câu chuyện có ý nghĩa đối với Thủ đô nghìn năm văn hiến: các hoạt động đáp ứng nhu cầu tinh thần đang thể hiện sức sống kinh tế và mở rộng cơ hội đóng góp cho phát triển.

Đương nhiên, nhóm thống kê này chưa đại diện cho toàn bộ các ngành công nghiệp văn hóa. Nhưng mức tăng hai con số là tín hiệu tích cực, cho thấy cần quan tâm hơn đến thị trường nghệ thuật và giải trí, đến khả năng tạo giá trị của những hoạt động vốn gắn với đời sống tinh thần. Đằng sau mỗi sản phẩm được công chúng đón nhận còn là công việc của nghệ sĩ, người thiết kế, đội ngũ kỹ thuật, người tổ chức và các doanh nghiệp dịch vụ.

Kết quả ấy nằm trong bức tranh kinh tế có nhiều chuyển động đáng ghi nhận. GRDP 9 tháng của Hà Nội ước tăng 8,85%; riêng quý III tăng 10,02%. Khu vực dịch vụ tăng 9,14%, đóng góp 6,15 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 810,9 nghìn tỷ đồng, tăng 15,6%. Các số liệu cho thấy thị trường dịch vụ lớn của Thủ đô tiếp tục tạo nền tảng cho những hoạt động kinh tế gắn với tiêu dùng và trải nghiệm.

Từ góc nhìn văn hóa, đây là điều đáng khích lệ. Hà Nội có lợi thế về di sản, đội ngũ trí thức, nghệ sĩ, cơ sở đào tạo và công chúng. Khi những nguồn lực ấy được kết nối tốt, một câu chuyện lịch sử có thể trở thành sản phẩm giáo dục hấp dẫn; kỹ năng thủ công có thể kết hợp với thiết kế để tạo sản phẩm mới; một chương trình nghệ thuật có thể mở rộng thị trường cho nhiều dịch vụ liên quan. Giá trị văn hóa được lan tỏa cùng với cơ hội sinh kế.

Điều cần làm rõ hơn trong thời gian tới là cơ chế chuyển hóa tiềm năng thành sản phẩm có chất lượng và khả năng cạnh tranh. Thành phố cần tạo điều kiện để người sáng tạo tiếp cận không gian làm việc, nguồn vốn, công nghệ, dịch vụ bảo vệ quyền tác giả và thị trường. Việc xây dựng công chúng cũng cần được quan tâm, bởi một thị trường văn hóa bền vững phải có người thưởng thức biết lựa chọn, có nhu cầu đa dạng và có cơ hội tiếp cận thường xuyên.

Biểu dương sức bật của các hoạt động văn hóa cũng là ghi nhận đóng góp của những người đang làm nghề, đầu tư và sáng tạo. Sự ghi nhận ấy cần đi cùng chính sách giúp họ làm ra sản phẩm tốt hơn, sống được bằng nghề và đóng góp lâu dài. Đó là cách nuôi dưỡng nguồn lực văn hóa từ chính đời sống.

Kết nối bản sắc với công nghệ và nguồn lực quốc tế

Một điểm đáng trân trọng trong định hướng phát triển của Hà Nội là đặt công nghiệp văn hóa bên cạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thành phố đang hướng tới mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP vào năm 2030, đồng thời xác định đối ngoại có nhiệm vụ kết nối nguồn lực phục vụ các lĩnh vực này.

Đối với Hà Nội, hợp tác quốc tế có thể giúp mở rộng cơ hội học hỏi về quản trị, đào tạo, công nghệ và thị trường. Một chương trình hợp tác có giá trị khi giúp nghệ sĩ tiếp cận công chúng mới, doanh nghiệp phát triển sản phẩm, cơ sở đào tạo nâng cao năng lực và cộng đồng có thêm cơ hội tham gia. Hiệu quả cần được thể hiện trong những kết quả cụ thể ấy.

Nền tảng công nghệ cũng đang có chuyển động tích cực. Hà Nội ghi nhận ngành thông tin và truyền thông tăng 8,03% trong 9 tháng, cao hơn mức 7,62% cùng kỳ năm trước. Đây là cơ sở để kỳ vọng vào khả năng kết hợp công nghệ với văn hóa, dù tăng trưởng ngành chưa phản ánh riêng hiệu quả của từng ứng dụng văn hóa số.

Với di sản, công nghệ có thể hỗ trợ nghiên cứu, lưu giữ tư liệu và diễn giải những lớp lịch sử khó hình dung. Với nghệ thuật, công nghệ giúp mở rộng phương thức sáng tác, phân phối và tiếp cận công chúng. Với công tác tuyên truyền, những câu chuyện có căn cứ, được kể bằng ngôn ngữ phù hợp, có thể giúp người trẻ hiểu thêm về thành phố và chủ động tham gia bảo vệ các giá trị chung.

Kinh nghiệm Seoul gợi mở một cách tổ chức đáng tham khảo. Thành phố kết nối các doanh nghiệp thiết kế với những ngành công nghiệp chủ lực; Dongdaemun Design Plaza được xây dựng như một trung tâm văn hóa dành cho thiết kế và công nghiệp sáng tạo. Bài học đối với Hà Nội là tạo môi trường để người làm thiết kế, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và công chúng gặp nhau thường xuyên, từ đó hình thành sản phẩm và cơ hội nghề nghiệp.

Bilbao của Tây Ban Nha cho thấy vai trò của phối hợp trong phát triển đô thị bằng văn hóa. Thành phố này đặt sáng tạo, thiết kế và văn hóa vào chiến lược phát triển, huy động sự hỗ trợ của khu vực công, khu vực tư và sự tham gia xã hội. Kinh nghiệm này gợi ý rằng một công trình văn hóa cần được đặt trong mạng lưới hoạt động, dịch vụ và cộng đồng để có sức sống lâu dài.

Hà Nội có thể vận dụng những bài học ấy theo điều kiện riêng. Các không gian văn hóa, làng nghề và khu vực giàu giá trị lịch sử cần được kết nối với đào tạo, thiết kế, khởi nghiệp và quảng bá. Mỗi chương trình hợp tác quốc tế nên có mục tiêu rõ về nâng cao năng lực, sản phẩm tạo ra và gia tăng cơ hội. Bản sắc sẽ bền vững hơn khi có những người đủ năng lực tiếp nối và làm giàu cho nó.

Tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội ngày 27-9-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu “hiện đại tiếp nối truyền thống”. Định hướng ấy có ý nghĩa sâu sắc đối với quá trình phát triển Thủ đô. Sáng tạo cần hiểu lịch sử và tôn trọng cộng đồng; bảo tồn cần mở ra cơ hội để các giá trị tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Chất lượng sống làm nên giá trị của tăng trưởng

Những kết quả kinh tế chỉ thực sự có chiều sâu khi được đặt trong mối quan hệ với đời sống nhân dân. Cũng tại cuộc tiếp xúc cử tri ngày 27-9-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý “phát triển cuối cùng phải được đo bằng cuộc sống của nhân dân”. Đây là điểm tựa để đánh giá những nỗ lực của Hà Nội và xác định công việc cần tiếp tục làm.

Trong 9 tháng qua, thành phố giải quyết việc làm cho 161 nghìn lao động, đạt 94,1% kế hoạch năm. Đó là kết quả thiết thực cần ghi nhận. Cơ hội việc làm giúp người dân có thêm điều kiện ổn định cuộc sống, chăm lo gia đình và tham gia các hoạt động xã hội. Khi các ngành sáng tạo phát triển, thành phố cũng có thể mở rộng lựa chọn nghề nghiệp cho người trẻ và tạo thêm cơ hội cho lao động có kỹ năng.

Nỗ lực đầu tư hạ tầng là một điểm sáng khác. Theo báo cáo, vốn đầu tư phát triển toàn xã hội đạt 451,4 nghìn tỷ đồng, tăng 19%; vốn ngân sách nhà nước địa phương đạt 107,8 nghìn tỷ đồng, tăng 81,2%. Thành phố đang tập trung nguồn lực thúc đẩy những dự án giao thông và hạ tầng đô thị quan trọng. Quy mô đầu tư cho thấy quyết tâm tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Từ góc nhìn xã hội, giá trị của hạ tầng còn thể hiện ở thời gian đi lại được tiết kiệm, cơ hội tiếp cận trường học, bệnh viện và cơ sở văn hóa được mở rộng. Một đô thị phát triển tốt phải giúp người dân có thêm thời gian cho gia đình, học tập, nghỉ ngơi và sinh hoạt cộng đồng.

Trong quá trình ấy, cần dành sự quan tâm tương xứng cho các không gian công cộng, thư viện, điểm sinh hoạt cộng đồng và điều kiện tiếp cận văn hóa của những nhóm còn gặp khó khăn. Người dân phải có cơ hội trở thành người tổ chức, người sáng tạo và người gìn giữ đời sống văn hóa nơi mình sinh sống. Sự tham gia ấy giúp thành phố có bản sắc từ bên trong.

Một điểm tích cực nữa được thể hiện trong tài liệu là việc tổ chức phân tích định kỳ để phục vụ điều hành. Điều này giúp nhận diện cả kết quả, rủi ro và khoảng cách với mục tiêu, đồng thời đề xuất giải pháp. Cách tham mưu này cần được phát huy để quyết sách bám sát thực tiễn và việc tổ chức thực hiện có căn cứ kiểm tra.

Đối với công tác tuyên giáo, những kết quả có thể kiểm chứng chính là chất liệu thuyết phục để khơi dậy niềm tin và trách nhiệm. Ghi nhận đúng đóng góp của cán bộ, doanh nghiệp, nghệ sĩ và người dân sẽ tạo động lực tiếp tục hành động. Thông tin chính sách cần rõ ràng, gần gũi, giúp công chúng hiểu cơ hội, thấy trách nhiệm và có điều kiện đóng góp ý kiến vào những thay đổi của thành phố.

Sức bật kinh tế, hoạt động văn hóa sôi động, định hướng kết nối sáng tạo với hội nhập và nỗ lực đầu tư cho tương lai cho thấy những chuyển động tích cực của Hà Nội. Phát huy những kết quả ấy đòi hỏi sự kiên trì trong tổ chức thực hiện, để Thủ đô vừa làm giàu thêm bản sắc, vừa mở rộng cơ hội cho con người và tạo ra những kết quả phát triển mà người dân có thể cảm nhận trong đời sống hằng ngày.