Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với tổ chức tài chính vi mô

Thông tư 65/2025/TT-NHNN lần đầu thiết lập cơ chế xếp hạng tổ chức tài chính vi mô. Theo ông, việc này có ý nghĩa như thế nào đối với tổ chức tài chính vi mô?

Có thể nói, việc ban hành cơ chế xếp hạng là một bước tiến quan trọng trong tư duy giám sát đối với lĩnh vực tài chính vi mô. Trước đây, hoạt động giám sát chủ yếu mang tính định tính và chưa có một bộ tiêu chí thống nhất, dẫn đến việc đánh giá mức độ an toàn giữa các tổ chức còn thiếu đồng nhất.

Thông tư 65 đã xây dựng một hệ thống tiêu chí tương đối toàn diện bao gồm 5 trụ cột là: vốn, chất lượng tài sản, quản trị điều hành, kết quả kinh doanh và khả năng chi trả. Đây là cách tiếp cận tiệm cận với thông lệ quốc tế, đặc biệt là mô hình giám sát dựa trên rủi ro. Điểm đáng chú ý là quy định mới đã kết hợp cả chỉ tiêu định lượng và định tính. Các chỉ tiêu định lượng giúp đo lường rõ ràng mức độ an toàn tài chính, trong khi các chỉ tiêu định tính phản ánh mức độ tuân thủ và chất lượng quản trị. Cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý có cái nhìn đầy đủ hơn về thực trạng hoạt động của từng tổ chức.

Bên cạnh đó, cơ chế xếp hạng theo các mức A, B, C, D tạo nền tảng để phân loại tổ chức theo mức độ rủi ro, từ đó có thể áp dụng các biện pháp giám sát phù hợp. Đây là hướng đi phù hợp với xu hướng quốc tế, chuyển từ giám sát hành chính sang giám sát dựa trên rủi ro.

Theo ông việc xếp hạng các tổ chức tài chính vi mô sẽ tác động ra sao đến hoạt động của các tổ chức tài chính vi mô, đặc biệt về minh bạch và kỷ luật thị trường?

Cơ chế xếp hạng sẽ tạo áp lực tích cực buộc các tổ chức tài chính vi mô phải nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch hoạt động. Khi các tiêu chí được lượng hóa rõ ràng, các tổ chức sẽ phải chủ động theo dõi, đánh giá lại hoạt động của mình một cách thường xuyên hơn, từ đó cải thiện các chỉ số tài chính và mức độ tuân thủ pháp lý.

Trước hết, hệ thống tiêu chí sẽ thúc đẩy minh bạch nội bộ. Các tổ chức cần chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện báo cáo tài chính, tăng cường kiểm soát nội bộ và tuân thủ quy định pháp luật. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn góp phần hình thành thói quen quản trị theo chuẩn mực, từ đó nâng cao tính bền vững và khả năng chống chịu rủi ro của hệ thống.

Việc xếp hạng giúp tăng cường kỷ luật trong hoạt động. Dù kết quả xếp hạng chủ yếu phục vụ cơ quan quản lý, nhưng bản thân quá trình đánh giá đã tạo ra một “áp lực mềm” buộc các tổ chức phải duy trì các chỉ tiêu trong ngưỡng an toàn. Các tổ chức có xu hướng chủ động hơn trong việc kiểm soát rủi ro, thay vì chỉ phản ứng khi có vấn đề phát sinh.

Ngoài ra, cơ chế này cũng góp phần hình thành tư duy quản trị theo hướng đo lường rủi ro. Khi các chỉ tiêu được gắn với điểm số và thứ hạng, các tổ chức sẽ từng bước chuyển từ quản lý theo kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu và chỉ số, phù hợp với xu hướng hiện đại trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng các tổ chức tài chính vi mô thường có quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế. Việc đáp ứng đồng thời nhiều chỉ tiêu, đặc biệt là các yêu cầu về quản trị, kiểm soát nội bộ và báo cáo, có thể tạo áp lực nhất định trong giai đoạn đầu triển khai.

Thông tư 57/2025/TT-NHNN quy định các tỷ lệ an toàn như vốn và thanh khoản. Quy định này sẽ ảnh hưởng thế nào tới các tổ chức tài chính vi mô, đặc biệt là khả năng mở rộng tín dụng?

Thông tư 57 đặt ra các yêu cầu quan trọng về an toàn tài chính, trong đó có tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 10% và tỷ lệ khả năng chi trả tối thiểu 20%. Đây là những chuẩn mực cần thiết để bảo đảm hoạt động ổn định và giảm thiểu rủi ro.

Ở góc độ tích cực, việc chuẩn hóa các tỷ lệ an toàn giúp củng cố nền tảng tài chính của các tổ chức. Khi năng lực vốn và thanh khoản được cải thiện, các tổ chức sẽ có điều kiện mở rộng hoạt động tín dụng một cách bền vững hơn. Đồng thời, phương pháp xác định tài sản có rủi ro trong Thông tư 57 được thiết kế phù hợp với đặc thù của tài chính vi mô, giúp tránh việc áp dụng các tiêu chuẩn quá khắt khe như đối với ngân hàng thương mại.

Nhưng cũng cần lưu ý rằng, các quy định về an toàn vốn và thanh khoản cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị nội bộ, hệ thống dữ liệu và năng lực theo dõi rủi ro. Đây là yếu tố thúc đẩy các tổ chức từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi quá trình thích ứng có lộ trình để tránh gây áp lực đột ngột.

Có thể nói, hai Thông tư 57 và 65 tạo ra một khuôn khổ tương đối đầy đủ: vừa thiết lập các “hàng rào” an toàn, vừa bổ sung công cụ giám sát và cảnh báo sớm rủi ro. Đây là bước đi cần thiết để nâng cao tính bền vững của hệ thống tài chính vi mô. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần chú trọng yếu tố lộ trình và hỗ trợ triển khai, nhằm giúp các tổ chức thích ứng phù hợp với các yêu cầu mới.

Xin cảm ơn ông!