Tạo sinh kế bền vững - hướng đi mới trong giảm nghèo ở Lâm Đồng

Từ hỗ trợ sang tạo sinh kế bền vững

Tại Lâm Đồng, từ phát triển sản xuất, xây dựng chuỗi giá trị, OCOP đến chuyển đổi số nông thôn đang mở ra hướng đi bền vững, giúp người dân thực sự trở thành chủ thể của quá trình giảm nghèo.

Trong nhiều năm, giảm nghèo thường được nhìn nhận qua số hộ thoát nghèo hay tỷ lệ hộ nghèo giảm. Tuy nhiên, tư duy này đang dần thay đổi. Thay vì hỗ trợ trước mắt, các chương trình ngày càng hướng đến tạo sinh kế bền vững, giúp người dân chủ động vươn lên bằng chính sức lao động và lợi thế địa phương.

Tại làng Tày ở thôn Thanh Bình, xã Đam Rông 1, bên cạnh cây cà phê, nghề làm bánh tráng đã gắn bó với đồng bào Tày, Nùng nơi đây từ nhiều thế hệ. Trước đây, sản phẩm chủ yếu được bán quanh vùng, quy mô nhỏ lẻ, thu nhập còn bấp bênh. Khi tham gia chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), nhiều hộ dân mạnh dạn thay đổi cách làm.

Từ việc cải tiến quy trình sản xuất, đầu tư máy móc, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm đến xây dựng bao bì, nhãn hiệu, sản phẩm bánh tráng làng Tày được công nhận OCOP 3 sao vào năm 2023.

Hiện toàn làng có 13 cơ sở sản xuất bánh tráng, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 60 - 70 lao động địa phương. Nhiều hộ gia đình đầu tư nhà kính, hệ thống sấy, dây chuyền sản xuất hiện đại nhằm nâng cao năng suất, giảm phụ thuộc thời tiết và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Ông Phan Văn Đáng, Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 1 cho biết, việc phát triển các sản phẩm OCOP không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm địa phương mà còn tạo cơ hội để đồng bào dân tộc thiểu số tham gia trực tiếp vào chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ hàng hóa. Qua đó, nhiều lao động nông thôn có việc làm ổn định ngay tại địa phương, không phải rời quê đi làm ăn xa.

Định hướng này cũng là tinh thần xuyên suốt trong chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2030 mà Lâm Đồng đang triển khai.

Ông Lê Quang Dần, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng chia sẻ, theo định hướng của tỉnh Lâm Đồng, trong giai đoạn mới, mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều mà còn tạo điều kiện để người dân có việc làm ổn định, nâng cao thu nhập, tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản và chủ động phát triển kinh tế.

Lâm Đồng đặt mục tiêu giảm tỷ lệ nghèo đa chiều bình quân từ 1 - 1,5% trong năm 2026, đồng thời giảm tỷ lệ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số từ 2 - 3% mỗi năm; gắn giảm nghèo với phát triển sản xuất, hỗ trợ sinh kế, OCOP, liên kết chuỗi giá trị và chuyển đổi số nông thôn.

Từ chuỗi giá trị đến giảm nghèo bền vững

Nếu trước đây, giảm nghèo chủ yếu gắn với hỗ trợ vốn, cây, con giống thì nay, trọng tâm chuyển sang phát triển chuỗi giá trị, kết nối thị trường và ứng dụng chuyển đổi số. Đây cũng là hướng đi để người dân chủ động tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống.

Theo định hướng giai đoạn 2026 - 2030, Lâm Đồng tập trung phát triển các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản, mở rộng chương trình OCOP, thúc đẩy chuyển đổi số nông thôn, xây dựng cơ sở dữ liệu và phát triển kinh tế xanh.

Ở nhiều địa phương, những mô hình liên kết sản xuất đang chứng minh hiệu quả rõ rệt. Người dân không còn sản xuất riêng lẻ mà tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc các nhóm hộ liên kết với doanh nghiệp. Từ đó, giúp đầu ra ổn định hơn, giá trị nông sản được nâng lên, thu nhập cũng bền vững hơn.

Chuyển đổi số cũng từng bước trở thành động lực mới của giảm nghèo, giúp người dân tiếp cận thông tin thị trường, kỹ thuật sản xuất, quảng bá sản phẩm và mở rộng kênh tiêu thụ, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bên cạnh phát triển sinh kế, Lâm Đồng tiếp tục nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, thông tin và các dịch vụ xã hội cơ bản, hướng tới mục tiêu giảm nghèo đa chiều.

Giai đoạn 2021 - 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều của tỉnh giảm từ 9,33% xuống còn 3,33%, tương ứng gần 50.000 hộ thoát nghèo. Riêng tỷ lệ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 26,96% xuống còn 9,18%, tạo nền tảng cho giai đoạn giảm nghèo với yêu cầu cao hơn.

Dù còn nhiều khó khăn về cơ chế, giải ngân và năng lực triển khai ở cơ sở, địa phương đang tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường phân cấp và ứng dụng công nghệ để các chương trình mục tiêu quốc gia phát huy hiệu quả.

Từ những mô hình OCOP, liên kết sản xuất đến chuyển đổi số nông thôn, giảm nghèo ở Lâm Đồng đang chuyển từ hỗ trợ ngắn hạn sang tạo sinh kế bền vững. Khi người dân trở thành chủ thể của chuỗi giá trị, giảm nghèo không chỉ được đo bằng số hộ thoát nghèo mà còn bằng chất lượng cuộc sống và khả năng phát triển lâu dài.