Thách thức lớn, quyết tâm lớn

“Cú hích” cho bài toán an cư

Theo quyết định của UBND TP Hà Nội, danh mục 39 dự án NƠXH được xác định đầu tư xây dựng trong giai đoạn 2026 – 2030 phân bố tại nhiều địa bàn, với tổng quy mô khoảng 120.000 căn hộ. Đây là con số lớn, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của TP trong việc giải quyết nhu cầu nhà ở đang ngày càng bức thiết của người dân, nhất là người thu nhập thấp, cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, công nhân tại các khu, cụm công nghiệp.

Trong bối cảnh giá nhà ở thương mại liên tục neo ở mức cao, vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người dân, thì việc TP công bố công khai danh mục các dự án NƠXH không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho công tác kêu gọi đầu tư, mà còn góp phần ổn định tâm lý thị trường, củng cố niềm tin của người dân về cơ hội “an cư lạc nghiệp”. Đáng chú ý, việc xác định rõ danh mục dự án ngay từ đầu giai đoạn cho thấy TP Hà Nội đang có công tác chuẩn bị kỹ lưỡng, gắn phát triển NƠXH với quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của Thủ đô.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội BĐS Việt Nam đánh giá, chính quyền TP Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhà ở bền vững, lấy người dân làm trung tâm. Người dân Thủ đô đang đặt nhiều kỳ vọng vào những khu NƠXH không chỉ “đủ số lượng”, mà còn “đủ chất lượng”, “đúng tiến độ” và “đúng đối tượng”. Đáp ứng được kỳ vọng đó chính là thước đo rõ nét nhất cho hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền đô thị trong giai đoạn phát triển mới.

Tuy nhiên, từ quyết định hành chính đến thực tế triển khai thực hiện để có được những khu nhà ở khang trang, đồng bộ, đủ điều kiện đưa vào sử dụng là một chặng đường dài, nhiều thách thức, bởi nguy cơ chậm tiến độ hoàn toàn có thể xảy ra. Theo TS Nguyễn Văn Đính, trước hết vai trò của các sở, ngành chuyên môn là yếu tố then chốt. Trong đó, Sở Xây dựng cần sớm hoàn thiện các hướng dẫn cụ thể về quy trình lựa chọn chủ đầu tư, tiêu chuẩn thiết kế, chất lượng công trình, cũng như cơ chế kiểm tra, giám sát trong suốt vòng đời dự án; công khai thông tin về quỹ đất, quy mô, tiến độ từng dự án cũng cần được thực hiện minh bạch, dễ tiếp cận để người dân theo dõi, giám sát. Sở QH-KT, Sở NN&MT có trách nhiệm rà soát, cập nhật các chỉ tiêu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất liên quan đến 39 dự án, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, tránh tình trạng “vướng quy hoạch” hoặc phải điều chỉnh nhiều lần, gây kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư. Sở KH&ĐT, việc chủ động tham mưu cơ chế lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm, tài chính vững là yếu tố quyết định chất lượng và tiến độ dự án.

“Thực tế cho thấy, không ít dự án NƠXH bị chậm hoặc dang dở do nhà đầu tư thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm quản lý, hoặc trông chờ quá nhiều vào ưu đãi của Nhà nước. Song song với đó, công tác giải phóng mặt bằng cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, với sự chỉ đạo quyết liệt, linh hoạt, đúng pháp luật. Việc bố trí tái định cư, hỗ trợ sinh kế cho người dân bị thu hồi đất cần được thực hiện thấu đáo, nhân văn, tránh phát sinh điểm nóng” – TS Nguyễn Văn Đính cho biết thêm.

Những “nút thắt” cần sớm tháo gỡ

Các chuyên gia cho rằng, để hoàn thành mục tiêu đề ra, TP Hà Nội cần tập trung tháo gỡ một loạt vướng mắc đã được chỉ ra trong thời gian qua. Trước hết là vấn đề quỹ đất, không ít khu đất dành cho NƠXH nằm ở vị trí hạ tầng chưa hoàn chỉnh, xa trung tâm, thiếu kết nối giao thông và dịch vụ công cộng, khiến sức hấp dẫn đối với cả nhà đầu tư và người mua nhà bị hạn chế. Tiếp đến là bài toán nguồn vốn, dù đã có nhiều chính sách ưu đãi về tín dụng, thuế, tiền sử dụng đất, song DN đầu tư NƠXH vẫn gặp khó trong tiếp cận vốn dài hạn với lãi suất hợp lý. Việc triển khai hiệu quả các gói vay ưu đãi cho cả chủ đầu tư và người mua nhà là yếu tố mang tính quyết định. Một vướng mắc khác là thủ tục hành chính, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân.

Chuyên gia kinh tế TS Võ Trí Thành cho rằng, Hà Nội đã xác định rõ mục tiêu và quy mô, vấn đề còn lại là phải tạo được một “hệ sinh thái chính sách” đủ hấp dẫn để DN tham gia lâu dài. TP cần tập trung tháo gỡ ba điểm nghẽn lớn, gồm: quỹ đất sạch, nguồn vốn và thủ tục đầu tư. Trong đó, việc chuẩn bị quỹ đất có hạ tầng kết nối đồng bộ là yếu tố tiên quyết, bởi nếu NƠXH thiếu hạ tầng thì rất khó thu hút người dân về ở, dẫn tới lãng phí nguồn lực.

Một vấn đề quan trọng khác là vai trò của UBND các xã, phường nơi có dự án. Đây chính là cấp chính quyền gần dân nhất, trực tiếp giải quyết các vấn đề liên quan đến giải phóng mặt bằng, tái định cư, quản lý trật tự xây dựng và tiếp nhận phản ánh của người dân. Do đó, ngay từ giai đoạn chuẩn bị, các địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giải thích rõ ý nghĩa, lợi ích của các dự án NƠXH đối với cộng đồng, qua đó tạo sự đồng thuận, hạn chế khiếu kiện, khiếu nại kéo dài.

Chuyên gia kinh tế PGS.TS Trần Đình Thiên nêu quan điểm, đây là một chương trình phát triển NƠXH mang tính tổng thể, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. TP cần phân cấp, phân quyền rõ ràng, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng sở, ngành, xã, phường. Đặc biệt, chính quyền cơ sở phải coi giải phóng mặt bằng, quản lý trật tự xây dựng và đồng hành cùng DN là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Đặc biệt, chất lượng công trình và tính công bằng trong phân phối NƠXH cũng là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm; các dự án cần được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, bảo đảm môi trường sống an toàn, bền vững cho người dân. Cùng với đó, công tác xét duyệt đối tượng được mua, thuê, thuê mua NƠXH cần được thực hiện chặt chẽ, công khai, minh bạch, đúng đối tượng; ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về nhà ở và đối tượng thụ hưởng sẽ góp phần hạn chế tiêu cực, trục lợi chính sách.

Còn theo chuyên gia tài chính – ngân hàng TS Cấn Văn Lực, chương trình phát triển NƠXH của Hà Nội đặt ra yêu cầu rất cao về thiết kế chính sách tín dụng dài hạn. Nếu chỉ dựa vào các gói vay ngắn hạn, mang tính tình thế, sẽ rất khó bảo đảm tính bền vững cho cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà. Vì vậy, TP Hà Nội cần chủ động phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại lớn để xây dựng cơ chế tín dụng riêng biệt cho NƠXH. “Trong quá trình triển khai thực hiện, cần tách bạch rõ hai dòng vốn: vốn cho chủ đầu tư và vốn cho người mua, thuê mua nhà. Lãi suất cần được ổn định trong thời gian đủ dài, ít nhất 10 – 15 năm, để người thu nhập thấp có thể chủ động kế hoạch tài chính. Đồng thời, việc đa dạng hóa nguồn vốn, như phát hành trái phiếu chính quyền địa phương cho phát triển NƠXH hoặc sử dụng hiệu quả Quỹ phát triển nhà ở, cũng cần được tính toán nghiêm túc” - TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh.