Xây dựng NHNN hiện đại, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số

Xóa nhòa khoảng cách địa lý và không gian điều hành

Đến với các sự kiện lớn của NHNN hôm nay, không còn những hàng bàn dài và hàng chục nhân viên phát tài liệu cho đại biểu. Cũng không còn cảnh, mỗi lần tổ chức hội nghị, các đơn vị trong ban tổ chức dành nhiều ngày phải chật vật tính toán từng thành phần đại biểu cho vừa với quy mô hội trường, cân đong tiết kiệm từng đồng chi phí, hay đôn đáo lo chỗ ăn nghỉ cho anh em để kịp lịch hội nghị. Chẳng phải hội trường của NHNN được mở rộng, hay những người làm tổ chức sự kiện đã “quen vở, thuộc bài”, mà đây là kết quả của hành trình hiện đại hóa và số hóa ngân hàng.

Như hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm của NHNN tháng 6 vừa qua. Quy mô của cuộc họp đã không còn chỉ bó gọn trong đội ngũ lãnh đạo, cán bộ chủ chốt của hệ thống NHNN, các TCTD mà còn có sự hiện diện của đại diện các chi nhánh TCTD trên cả nước. Hay như Hội nghị phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến TCTD là hợp tác xã (HTX); triển khai Đề án "Cơ cấu lại tổng thể hệ thống QTDND và Ngân hàng HTX Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045" và Kế hoạch hành động thực hiện Đề án mà NHNN vừa mới tổ chức đầu tháng 7/2026, gần 1200 QTDND được trực tiếp nghe và thấm nhuần tinh thần cũng như kế hoạch đề án để triển khai, điều mà trước năm 2020 chưa từng có.

Việc mở rộng đối tượng tham gia không chỉ tạo cơ hội cho các đơn vị trong toàn Ngành được trực tiếp lắng nghe thực trạng, đường hướng điều hành của NHNN thay vì trước đây phải chờ lãnh đạo NHNN chi nhánh hoặc đại diện sau khi đi họp về triển khai lại, mà còn tạo cơ hội cho các đơn vị trong Ngành trao đổi cùng lãnh đạo NHNN những khó khăn thách thức trong hoạt động để tìm giải pháp hóa giải tối ưu nhất.

Không chỉ là các cuộc họp, hội nghị, CCHC gắn liền với chuyển đổi số đã xóa nhòa khoảng cách địa lý và không gian điều hành làm nền tảng để NHNN sát sao cùng toàn Ngành giải quyết những bài toán cấp thiết của người dân và đất nước. Như trong giai đoạn dịch bệnh Covid-19, khi Chỉ thị 15 và Chỉ thị 16 được nhiều địa phương trong cả nước áp dụng thực hiện cách ly toàn xã hội theo nguyên tắc gia đình cách ly với gia đình, thôn bản cách ly với thôn bản, xã cách ly với xã, huyện cách ly với huyện, tỉnh cách ly với tỉnh. Các chốt kiểm dịch mọc lên khắp các phố phường, ngõ xóm; cán bộ nhân viên đi làm phải có giấy xác nhận để thông chốt kiểm dịch. Song, ngành Ngân hàng không vì thế mà gián đoạn các hoạt động. Nền tảng hiện đại hóa nhiều năm là điểm tựa để NHNN chuyển đổi phương thức làm việc sang môi trường điện tử trên nền tảng dữ liệu số và công nghệ số, kiên định mục tiêu CCHC tập trung cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh; tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, lành mạnh cho hoạt động của các TCTD.

Hàng loạt các hội nghị trực tuyến đã được NHNN triển khai để khơi thông huyết mạch tiền tệ trên cả nước, đặc biệt là các vùng dịch. Những khó khăn vướng mắc của người dân, doanh nghiệp và chính các TCTD được tháo gỡ kịp thời, giúp các doanh nghiệp vượt lên khó khăn để hồi sinh và phát triển. Đồng thời cũng thông qua các hội nghị, NHNN cũng có thêm những thông tin, chủ động nghiên cứu, đánh giá tác động của dịch Covid-19 đến nền kinh tế, bám sát diễn biến kinh tế trong và ngoài nước để đề xuất các phương án điều hành lãi suất phù hợp góp phần hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, duy trì công ăn việc làm đảm bảo thu nhập, đồng thời tái cơ cấu lại sản xuất kinh doanh tạo động lực mới cho tăng trưởng. Đây cũng là nền tảng để NHNN miễn giảm phí dịch vụ thanh toán làm nền tảng để các TCTD áp dụng nhiều chính sách miễn, giảm phí tài khoản, thẻ cho khách hàng góp phần tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.

Việc cải cách, đổi mới, hiện đại hóa phương thức chỉ đạo, điều hành dựa trên ứng dụng hiệu quả công nghệ số cũng có thể nhìn thấy rõ trong từng hoạt động ngân hàng. Hiện nay, 100% văn bản, hồ sơ công việc của tất cả các đơn vị thuộc NHNN được triển khai xử lý trên môi trường điện tử thông qua hệ thống Edoc; 100% nhiệm vụ được theo dõi quản lý trên môi trường điện tử; 100% văn bản gửi, nhận trên Trục liên thông văn bản quốc gia được ký số và được xác thực theo quy định. Toàn bộ lãnh đạo các đơn vị thuộc NHNN đã sử dụng chữ ký số để ký văn bản điện tử. NHNN đã xây dựng hệ thống Dashboard cung cấp công cụ giám sát trực quan, nhanh chóng dữ liệu về các chỉ số chỉ đạo, điều hành. Hệ thống vận hành ổn định, cung cấp thông tin, dữ liệu đầy đủ, kịp thời phục vụ ra quyết định của Ban lãnh đạo NHNN.

Tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi

Nhằm thúc đẩy việc đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các lĩnh vực hoạt động ngân hàng, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, tích cực, lành mạnh, công bằng cho các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. NHNN đã ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hướng dẫn về công nghệ thông tin để định hướng, điều chỉnh hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin từng bước hoàn thiện khung pháp lý, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đồng thời tập trung đầu tư, nâng cấp các hệ thống, hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu triển khai và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin; đẩy mạnh kết nối, tích hợp, chia sẻ các thông tin, dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), cung cấp dịch vụ công (DVC).

Bên cạnh đó, NHNN đã đẩy mạnh việc rà soát, đơn giản hoá TTHC, thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu góp phần cắt giảm chi phí tuân thủ và thời gian giải quyết TTHC. Đồng thời triển khai thực hiện Đề án đổi mới thực hiện cơ chế một cửa trong giải quyết TTHC tại NHNN giai đoạn 2021-2025 với mục tiêu tổ chức, cá nhân có thể thực hiện TTHC không phụ thuộc vào địa giới hành chính nơi thường trú hoặc đặt trụ sở doanh nghiệp; Thực hiện khai thác, sử dụng lại thông tin dữ liệu số hóa đem lại thuận lợi và giảm chi phí cho người dân trong giải quyết TTHC.

Hiện hệ thống thông tin giải quyết TTHC của NHNN cho phép người dùng cập nhật, theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ TTHC; đồng bộ trạng thái và kết quả giải quyết TTHC trên Cổng DVC quốc gia; số hóa hồ sơ và lưu trữ kết quả giải quyết TTHC trong kho dữ liệu điện tử của hệ thống; kết nối và chia sẻ kết quả giải quyết hồ sơ DVC trực tuyến, TTHC đã số hóa với kho dữ liệu điện tử của Cổng DVC quốc gia; kết nối hệ thống thanh toán của Cổng DVC quốc gia để thanh toán trực tuyến phí, lệ phí giải quyết TTHC; cho phép các TCTD và các tổ chức liên quan nộp hồ sơ trực tuyến và các cán bộ nghiệp vụ NHNN xử lý hồ sơ DVC trực tuyến toàn trình. Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của NHNN vận hành ổn định, kết nối thông suốt với Cổng DVC quốc gia, giúp tối ưu hóa thời gian và chi phí cho doanh nghiệp, người dân. Công tác số hóa hồ sơ, điện tử hóa kết quả giải quyết TTHC được triển khai đồng bộ, góp phần cắt giảm hồ sơ TTHC, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong khai thác, tái sử dụng thông tin. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành đã giúp hạn chế yêu cầu cung cấp lại giấy tờ, qua đó giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. NHNN tiếp tục tăng cường giám sát, vận hành hiệu quả hệ thống để bảo đảm số hóa thực chất, tránh hình thức và phòng ngừa nguy cơ lãng phí nguồn lực.

Hiện tại, 100% TTHC đủ điều kiện, liên quan đến doanh nghiệp và có thành phần hồ sơ thay thế bằng dữ liệu đã được cung cấp theo hình thức DVC trực tuyến toàn trình. Từ đầu năm 2026 đến nay, tỷ lệ hồ sơ được số hóa đạt 74,33%, tỷ lệ cấp hồ sơ kết quả điện tử đạt 79% và tỷ lệ khai thác, sử dụng lại thông tin dữ liệu đã số hóa đạt mức gần 70%. Hệ thống thông tin giải quyết TTHC tập trung của NHNN trong 4 tháng đầu năm 2026 đã tiếp nhận và giải quyết khoảng 8.850 hồ sơ với tỷ lệ hài lòng trong xử lý phản ánh, kiến nghị của NHNN luôn duy trì ở mức trên 95%. Những con số nêu trên đã phản ánh quyết tâm của ngành Ngân hàng trong xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Trên nền tảng định danh và dữ liệu được làm sạch, dịch vụ ngân hàng số tiếp tục phát triển mạnh mẽ, lan tỏa và kết nối ngày càng rộng với các ngành, lĩnh vực khác như: thuế, y tế, giáo dục, giao thông và thương mại điện tử. Người dân có thể nộp thuế điện tử 24/7, thanh toán viện phí bằng mã QR trong vài giây; 100% cơ sở giáo dục đại học đã triển khai thu học phí qua ngân hàng; nhiều ngân hàng đạt tỷ lệ khoảng 95% giao dịch thực hiện trên kênh số. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp 28,17 lần GDP và chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026 đã tăng 14,22% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Quan điểm lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm để phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chất lượng và hiệu quả phục vụ CCHC càng thể hiện rõ khi các chi nhánh NHNN khu vực chủ động đẩy mạnh tập huấn tiếp cận dịch vụ công trực tuyến nhằm hỗ trợ các TCTD, doanh nghiệp, cá nhân làm chủ công nghệ số trong quá trình thực hiện TTHC. Như NHNN Chi nhánh Khu vực 1 cuối quý I/2026 đã tổ chức tập huấn triển khai 23 DVC trực tuyến liên quan trực tiếp đến hoạt động của các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, doanh nghiệp và cá nhân có hoạt động ngoại hối trên địa bàn. Tai sự kiện, các đơn vị được cán bộ Cục Công nghệ thông tin, NHNN trực tiếp hướng dẫn chi tiết việc cài đặt và sử dụng chữ ký số, thiết lập tài khoản định danh, cũng như thao tác nộp hồ sơ trực tuyến trên hệ thống. Đây cũng là diễn đàn trao đổi cởi mở giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, qua đó tăng cường sự phối hợp trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số. Việc triển khai dịch vụ công trực tuyến của NHNN là một bước đi quan trọng trong tiến trình cải cách TTHC và chuyển đổi số của ngành Ngân hàng và UBND TP. Hà Nội.

Với việc bám sát và triển khai quyết liệt các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong tất cả các chương trình, kế hoạch CCHC, cải cách TTHC và quy định kinh doanh của toàn Ngành, NHNN đã vinh dự 7 năm dẫn đầu trong Bảng xếp hạng chỉ số CCHC các bộ (Par index).

Bài học kinh nghiệm trong triển khai CCHC chỉ ra CCHC luôn có sự thống nhất từ lãnh đạo cao nhất là Thống đốc NHNN đến từng cán bộ, nhân viên trong Ngành, từ Trung ương đến địa phương và phải thực hiện bền bỉ, kiên trì, liên tục không có điểm dừng. Đồng thời chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện riêng lẻ của NHNN hay TCTD mà quan trọng hơn là tích hợp, kết nối với các tổ chức, các lĩnh vực ngoài Ngành để xây dựng một hệ sinh thái nhằm cung cấp các sản phẩm dịch vụ đa dạng trong và ngoài ngành Ngân hàng cho khách hàng, giúp khách hàng sử dụng một cách liền mạch.

Trên tinh thần ấy, NHNN giai đoạn 2026-2030 tiếp tục hành trình Xây dựng NHNN trở thành "Ngân hàng Trung ương số" đổi mới toàn diện hoạt động quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu và công nghệ số; Thúc đẩy chuyển đổi số và thanh toán số ngành Ngân hàng, đóng góp tích cực vào phát triển Kinh tế số và Xã hội số quốc gia; Bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin trong môi trường số.

CCHC trên nền chuyển đổi số tiếp tục tăng tốc với việc tập trung tổ chức có kết quả các nhiệm vụ được giao tại Kế hoạch của NHNN triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 9/1/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; Xây dựng Khung kiến trúc Chính phủ số của NHNN theo Khung kiến trúc Chính phủ số Việt Nam, phiên bản 4.0; Triển khai Hệ thống DVC toàn trình để nâng cao trải nghiệp khách hàng (giao dịch 24/7, mọi lúc mọi nơi), tiết kiệm thời gian và chi phí; Thay thế Hệ thống Báo cáo NHNN ứng dụng công nghệ BigData-AI phục vụ cho công tác điều hành, ra quyết định chính sách, quản lý nhà nước của NHNN; Đồng thời xây dựng Đề án Cơ sở dữ liệu quốc gia về khách hàng ngành Ngân hàng, Đề án Cơ sở dữ liệu dùng chung ngành Ngân hàng nhằm đồng bộ hóa dữ liệu, làm sạch thông qua định danh cá nhân, kiểm soát rủi ro tín dụng, phòng chống rửa tiền và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.