Siết chặt quản lý vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ

Lực lượng quản lý thị trường tỉnh tiêu hủy sản phẩm hàng hóa vi phạm sở hữu trí tuệ.

Công an tỉnh Phú Thọ mới đây đã khởi tố 5 đối tượng về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”. Đây là vụ án đầu tiên trên cả nước bị xử lý về xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính (sử dụng phần mềm không bản quyền). Kết quả điều tra, các bị can đã sử dụng các công cụ kích hoạt trái phép như crack, activator và phần mềm tương tự để cài đặt, kích hoạt trái phép hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office trên hàng trăm máy tính mang thương hiệu Thánh Gióng trước khi cung cấp cho các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tại nhiều địa phương trên cả nước, qua đó xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính của Microsoft. Trong khi đó, bản quyền hợp pháp có giá từ 4 - 9 triệu đồng với mỗi máy tính.

Việc xử lý hình sự đối với hành vi xâm phạm bản quyền phần mềm máy tính cho thấy việc thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ đang được siết chặt và không còn là những vi phạm chỉ bị xử lý hành chính như trước. Tại Điện Biên dù chưa ghi nhận vụ việc tương tự, song nguy cơ vi phạm bản quyền phần mềm, sử dụng sản phẩm không có bản quyền, kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số, thương mại điện tử ngày càng phát triển.

Nhận diện rõ nguy cơ này, tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường thực hiện các quy định của pháp luật về bản quyền; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến để doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân nâng cao nhận thức, chủ động tuân thủ quy định về bản quyền, nhãn hiệu, sáng chế. Sở Khoa học và Công nghệ đã có văn bản đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp rà soát toàn bộ máy tính để bàn, máy tính xách tay và máy chủ (nếu có) đang được quản lý, sử dụng tại cơ quan, đơn vị, địa phương. Kiểm tra tình trạng sử dụng bản quyền đối với với các phần mềm phổ biến: Hệ điều hành Windows, bộ phần mềm Microsoft Office được cài đặt và sử dụng.

Đồng thời yêu cầu các cơ quan, đơn vị thực hiện gỡ bỏ phần mềm không có bản quyền, phần mềm không rõ nguồn gốc xuất xứ, phần mềm cài đặt trái phép. Không cài đặt, không sử dụng các phiên bản phần mềm bẻ khóa, kích hoạt trái phép hoặc các công cụ, tiện ích có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trường hợp phần mềm phục vụ công việc chưa đáp ứng điều kiện bản quyền, cơ quan, đơn vị, địa phương chủ động xây dựng phương án, bố trí kinh phí để mua sắm, trang bị phần mềm có bản quyền theo quy định của pháp luật hiện hành. Rà soát, bổ sung, ban hành quy định nội bộ về quản lý, cài đặt, sử dụng phần mềm trong cơ quan, đơn vị, địa phương để bảo đảm tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ, an ninh mạng và quản lý tài sản công.

Bên cạnh việc kiểm soát bản quyền phần mềm, Điện Biên tăng cường đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thời gian qua, lực lượng chức năng đã tập trung kiểm tra các nhóm hàng có nguy cơ bị làm giả, xâm phạm nhãn hiệu cao như thời trang, phụ tùng xe máy; đồng thời tăng cường phối hợp với các chủ sở hữu nhãn hiệu và đơn vị đại diện sở hữu công nghiệp để xác minh, xử lý vi phạm. Kết quả, tính từ đầu năm đến hết ngày 19/6, lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện và xử lý 17 vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng 240% so với cả năm 2025. Các vụ việc đều được xử lý hành chính, với 17 cá nhân bị xử lý; tổng số tiền xử phạt 102 triệu đồng, tăng 162% so với năm trước; trị giá hàng hóa vi phạm hơn 49,23 triệu đồng, tăng 358%. Các vụ việc chủ yếu liên quan đến hành vi xâm phạm nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, chưa phát sinh vụ việc phải khởi tố hình sự.

Theo đánh giá của Sở Công Thương, tình hình vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn cơ bản được kiểm soát, chưa xuất hiện điểm nóng hay vụ việc nghiêm trọng. Tuy nhiên, hàng giả, hàng xâm phạm nhãn hiệu vẫn tập trung ở các nhóm hàng thời trang, giày dép, phụ tùng xe máy mang thương hiệu nổi tiếng như Honda, Yamaha, Adidas. Các đối tượng thường nhập số lượng nhỏ, lợi dụng tâm lý chuộng hàng hiệu giá rẻ để trà trộn hàng giả với hàng hóa hợp pháp nhằm qua mắt người tiêu dùng. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân.

Việc chủ động rà soát, chấn chỉnh tình trạng sử dụng phần mềm không bản quyền, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi xâm phạm nhãn hiệu, sở hữu trí tuệ thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc siết chặt quản lý lĩnh vực này. Cùng với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng và ý thức chấp hành của đơn vị, địa phương, doanh nghiệp, người dân, công tác bảo vệ bản quyền và sở hữu trí tuệ sẽ ngày càng đi vào nền nếp, góp phần tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể sáng tạo, đồng thời nâng cao uy tín, sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương.