Đẩy mạnh chuyển đổi số trong chống buôn lậu, gian lận thương mại

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 364/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Phó Thủ tướng yêu cầu ngăn chặn hàng giả, gian lận thương mại trên môi trường số. Ảnh minh họa

Xử lý gần 68.000 vụ việc vi phạm

Theo thông báo, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả thời gian qua luôn nhận được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan chức năng.

Trong bối cảnh nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, thách thức, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng đã có nhiều nỗ lực trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, góp phần ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh, tăng thu ngân sách, bảo đảm an ninh, trật tự và quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng, đơn vị và địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 67.685 vụ việc vi phạm, tăng 36,15% so với cùng kỳ năm 2025.

Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 9.647,7 tỷ đồng, tăng 49,36% so với cùng kỳ. Các cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố 1.512 vụ án với 2.570 đối tượng.

Phó Thủ tướng biểu dương lực lượng Công an đã phát hiện, khởi tố và xử lý nhiều vụ án, vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có quy mô lớn.

Kết quả trên góp phần nâng cao nhận thức xã hội, tăng tính răn đe, củng cố môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và tăng cường niềm tin của người dân, cộng đồng doanh nghiệp đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhận định kết quả đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả chưa thực sự vững chắc.

Tình trạng hàng hóa nhập lậu, giả mạo nguồn gốc, xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp. Việc sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn xảy ra tại nhiều địa phương.

Đáng chú ý, các hành vi vi phạm có xu hướng gia tăng trên môi trường thương mại điện tử, diễn ra với quy mô lớn, trong thời gian dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và quyền lợi của người dân.

Tình trạng mua bán trái phép hóa đơn, gian lận thuế, lợi dụng chính sách nhập khẩu thông thoáng để thực hiện hành vi buôn lậu, gian lận thương mại cũng chưa được phát hiện, xử lý triệt để.

Tập trung kiểm soát vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới

Phó Thủ tướng nhận định, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, thương mại điện tử, logistics và thanh toán điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả có thể tiếp tục gia tăng cả về quy mô, tính chất và mức độ tinh vi.

Để nâng cao hiệu quả công tác trong những tháng cuối năm 2026 và các năm tiếp theo, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia.

Trong đó, các đơn vị phải tập trung triển khai hiệu quả Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 5/12/2025 của Chính phủ về kế hoạch hành động đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Các bộ, ngành, địa phương đồng thời thực hiện nghiêm Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025; Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026 về tăng cường chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá; Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 về đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Phó Thủ tướng yêu cầu từng bộ, ngành, địa phương xây dựng chương trình, kế hoạch và giải pháp cụ thể, phù hợp với diễn biến tại từng địa bàn và yêu cầu nhiệm vụ.

Các lực lượng chức năng cần tập trung đấu tranh, ngăn chặn hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy; buôn lậu vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới; vận chuyển hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu sang các nước khác.

Cùng với đó, cần xử lý nghiêm hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, đặc biệt đối với thực phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các mặt hàng có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

Xây dựng dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa

Phó Thủ tướng giao các bộ, ngành và lực lượng chức năng tiếp tục rà soát, nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Việc rà soát tập trung vào các quy định của Bộ luật Hình sự, Luật Thương mại, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Hải quan, Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Sở hữu trí tuệ.

Các cơ quan chức năng phải đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong phát hiện và xử lý hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bộ Công Thương và Bộ Công an được giao khẩn trương phối hợp xây dựng dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa; tăng cường kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin giữa các lực lượng.

Các bộ, ngành, địa phương phải nâng cao hiệu quả hoạt động của đường dây nóng, bảo đảm tiếp nhận, phân loại và xử lý kịp thời thông tin phản ánh từ doanh nghiệp và người dân.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát của Đảng gắn với hoạt động thanh tra, kiểm tra chuyên ngành đối với các lực lượng thực thi nhiệm vụ.

Cán bộ, công chức phải thường xuyên được giáo dục, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị, đạo đức và ý thức trách nhiệm; tuyệt đối không tiếp tay, bảo kê hoặc bao che cho hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc cần được kịp thời biểu dương, khen thưởng nhằm động viên, lan tỏa các điển hình tích cực trong thực hiện nhiệm vụ.

Phát huy vai trò giám sát của báo chí và người dân

Phó Thủ tướng đề nghị Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan báo chí, truyền thông tăng cường phổ biến pháp luật, tuyên truyền về tác hại của buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Nội dung tuyên truyền cần giúp người dân nhận diện các phương thức, thủ đoạn gian lận, lừa đảo, từ đó nâng cao cảnh giác và kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền.

Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và cơ quan báo chí cần tiếp tục phát huy vai trò giám sát, phát hiện và phản ánh những dấu hiệu vi phạm.

Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia được giao chủ động theo dõi tình hình, kịp thời tham mưu Thủ tướng Chính phủ và Trưởng Ban Chỉ đạo chỉ đạo tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và gian lận trong kinh doanh xăng dầu.

Đơn vị này phải sớm hoàn thiện, trình ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo; tham mưu, đôn đốc triển khai Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026.

Đồng thời, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo có trách nhiệm tham mưu sửa đổi Quyết định số 19/2016/QĐ-TTg ngày 6/5/2016 về trách nhiệm và quan hệ phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong năm 2026.