Mỹ chính thức cho phép tiếp tục nhập khẩu ghẹ từ Việt Nam đến năm 2029

Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) đã chính thức công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam theo quy định của Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA). Quyết định này cho phép các sản phẩm ghẹ và thủy sản khai thác từ nghề ghẹ của Việt Nam tiếp tục được xuất khẩu vào thị trường Mỹ mà không cần chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu (COA) đối với nguyên liệu khai thác trong nước.

Tín hiệu tích cực cho ngành xuất khẩu thủy sản

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), đây là kết quả quan trọng giúp hoạt động giao thương giữa doanh nghiệp Việt Nam và các đối tác Mỹ diễn ra ổn định. Trong năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu tổng cộng 4.143 tấn ghẹ sang thị trường này, khẳng định vị thế của Mỹ là một trong những điểm đến quan trọng nhất của mặt hàng ghẹ.

Trước đó, NOAA đã tiến hành rà soát kỹ lưỡng hồ sơ và dữ liệu kỹ thuật từ phía Việt Nam. Trong tháng 1, Việt Nam thực hiện tách mã nghề khai thác cũ thành 4 nhóm nghề riêng biệt dựa trên loài mục tiêu và ngư cụ, bao gồm các mã định danh: Fishery ID 13164, 13206, 13204 và 13205. Sau quá trình thẩm định, phía Mỹ xác định cả 4 nhóm này đều đạt mức tương đương về hiệu quả quản lý so với các chương trình bảo vệ động vật biển của Mỹ.

Thách thức và quy định nghiêm ngặt về nguyên liệu

Dù nhận được kết quả khả quan, NOAA lưu ý các doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Trường hợp doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu từ các quốc gia khác, họ phải đảm bảo nguồn đó không thuộc các nghề khai thác bị Mỹ từ chối công nhận tương đương. Nếu sử dụng nguyên liệu từ các nghề khác ngoài danh mục đã công nhận, hồ sơ COA của quốc gia xuất xứ vẫn là yêu cầu bắt buộc.

Quyết định công nhận tương đương này có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2029. Tuy nhiên, NOAA nhấn mạnh việc công nhận có thể bị rà soát lại hoặc chấm dứt nếu chương trình quản lý của Việt Nam không duy trì được các điều kiện bảo vệ môi trường biển theo quy chuẩn. Mỹ cũng khuyến nghị Việt Nam tăng cường các biện pháp giám sát điện tử và phát triển chương trình quan sát viên để bảo tồn các loài động vật có vú biển, tiêu biểu như cá heo Irrawaddy.

Bối cảnh cạnh tranh tại khu vực Đông Nam Á

Trong đợt đánh giá lần này, vị thế của các quốc gia xuất khẩu ghẹ trong khu vực có sự phân hóa rõ rệt. Trong khi Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka đều đạt chứng nhận tương đương, thì Philippines lại không đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của MMPA.

Theo báo cáo từ Cơ quan Nghề cá biển quốc gia Mỹ (NMFS), Philippines chưa có các quy định bắt buộc báo cáo về tình trạng tử vong hoặc thương tích của động vật có vú biển phát sinh trong hoạt động khai thác. Lệnh cấm từ phía Mỹ dự kiến sẽ khiến hơn 2.000 tấn ghẹ xanh từ Philippines không thể thâm nhập vào thị trường này, tạo ra sự thay đổi lớn trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.