Ðà Lạt từ “thương hiệu cảm xúc” đến trung tâm nghỉ dưỡng quốc tế

Hạt nhân lan tỏa trong tư duy quy hoạch mới

Có một nỗi trăn trở hiển hiện suốt nhiều năm qua đối với những ai yêu Đà Lạt - đô thị dường như đang chật chội. Mật độ bê tông hóa gia tăng kéo theo áp lực giao thông, môi trường và sự biến dạng của cảnh quan thiên nhiên.

Nếu chỉ nép mình trong ký ức hoài niệm, đô thị Đà Lạt sẽ dần kiệt sức; nhưng nếu phát triển bằng cách đánh đổi mảng xanh ở khắp nơi, vùng đất này sẽ tự tước đi căn tính quý giá nhất của mình. Yêu cầu cấp thiết đặt ra lúc này là tái cấu trúc toàn diện không gian sinh tồn và phát triển, giải tỏa áp lực đè nặng lên hạ tầng nội đô để tìm lại sự cân bằng.

Trong Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được điều chỉnh, đô thị Đà Lạt được định vị là hạt nhân cốt lõi trong cấu trúc phát triển toàn vùng. Đô thị Đà Lạt được đặt trong thế liên kết chặt chẽ với các địa bàn phụ cận và các cực phát triển xung quanh nhằm mục tiêu hướng tới một cấu trúc đô thị xanh và có sự kiểm soát nghiêm ngặt về sức tải sinh thái.

Tại hội thảo khoa học “Mô hình phát triển tỉnh Lâm Đồng: Tiềm năng và bứt phá”, PGS TS Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Mô hình phát triển của địa phương cần được kiến tạo theo trục “xanh - liên kết - đa trung tâm - sinh thái - thông minh”.

Theo định hướng này, các chuyên gia khẳng định đô thị Đà Lạt dứt khoát không nên mở rộng cơ học thuần túy. Điều cốt lõi là phải hình thành mạng lưới đô thị có sự phân vai rõ nét: vùng lõi giữ gìn di sản, cảnh quan và dịch vụ cao cấp; vùng phụ cận đảm nhận các chức năng hỗ trợ từ nghỉ dưỡng sinh thái, nông nghiệp trải nghiệm đến hạ tầng kết nối và logistics.

Đây cũng là nền tảng sống còn để nâng tầm tính chất “đô thị du lịch nghỉ dưỡng”. Đẳng cấp của một trung tâm nghỉ dưỡng không đo đếm bằng mật độ khách lưu trú, mà kết tinh ở độ trong lành của không gian, chất lượng không gian sống và những trải nghiệm cảm xúc khác biệt mang lại cho du khách.

Khơi thông không gian

Cụ thể hóa tầm nhìn dài hạn, tỉnh Lâm Đồng đang rà soát, điều chỉnh quy hoạch liên phường gồm: Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Viên - Đà Lạt, Cam Ly - Đà Lạt, Xuân Trường - Đà Lạt và Lang Biang - Đà Lạt.

Việc lập quy hoạch chung đô thị 5 phường liền kề là bước chuyển mang tính bản lề nhằm tổ chức lại đô thị sau quá trình sắp xếp hành chính, tháo gỡ các nút thắt về quy hoạch treo và hạ tầng thiếu đồng bộ, trong đó phường Xuân Hương - Đà Lạt và phường Lâm Viên - Đà Lạt tiếp tục đóng vai trò trái tim, tập trung chỉnh trang diện mạo, nâng cấp dịch vụ, bảo tồn kiến trúc di sản và không gian cảnh quan mặt nước.

Các phường gồm Cam Ly - Đà Lạt, Xuân Trường - Đà Lạt và Lang Biang - Đà Lạt và cả xã Lạc Dương mang sứ mệnh tạo dư địa phát triển mới, hình thành các khu đô thị sinh thái, các phân khu du lịch trải nghiệm cao cấp và hệ thống hạ tầng liên kết vùng.

Quy hoạch liên phường theo định hướng của tỉnh sẽ lấy nguyên tắc hài hòa sinh thái làm trọng tâm. Những vùng rừng, thung lũng, mặt nước và đồi dốc tự nhiên được bảo vệ; các công viên, quảng trường, hành lang xanh ven suối được kết nối đồng bộ thay vì cấp phép manh mún.

Đánh giá về bước chuyển này, bà Nguyễn Thị Bích Liên - Giám đốc Công ty Bất động sản Oryni chia sẻ: “Mong rằng tới đây, Đà Lạt sẽ được quy hoạch tốt hơn, giải quyết đồng thời 2 bài toán là nâng cao chất lượng đô thị và bảo vệ bản sắc cảnh quan để trở thành điểm đến nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế. Người dân Đà Lạt cũng cần được hưởng lợi từ hạ tầng tốt hơn, còn doanh nghiệp có thể tiếp cận một không gian đầu tư minh bạch, có định hướng”.

Khát vọng vươn tầm

Đi đôi với tổ chức không gian là sự thay đổi tư duy làm kinh tế. Đà Lạt cũng được định hướng chuyển từ mô hình du lịch dựa vào số lượng sang chiều sâu chất lượng, nâng cao mức chi tiêu và kéo dài ngày lưu trú. Theo đó, đô thị Đà Lạt được định hướng khơi mở những sản phẩm khác biệt, khai thác tối đa lợi thế tự nhiên gồm du lịch canh nông công nghệ cao kết hợp trải nghiệm thực cảnh, du lịch chữa lành và phục hồi sức khỏe, thể thao mạo hiểm gắn với địa hình, cùng chuỗi không gian nghệ thuật, âm nhạc và kiến trúc.

Ngay cả kinh tế đêm cũng được định hình theo phong vị tao nhã của xứ lạnh, không ồn ào, xô bồ mà lắng đọng trong các tuyến phố đi bộ đậm chất thơ, chợ đêm văn minh, trình diễn nghệ thuật bản địa và ẩm thực tinh tế.

Đô thị Đà Lạt đang đứng trước thời cơ nhưng cũng không ít thách thức để tái định vị vị thế. Sự thành công của quy hoạch vì thế không nằm ở việc diện tích đô thị mở rộng bao nhiêu, mà ở việc Đà Lạt phát triển đến đâu vẫn giữ được cảnh quan, khí hậu ôn hòa và cốt cách dịu dàng vốn có.

Một đô thị Đà Lạt hiện đại không nhất thiết phải ồn ào; một trung tâm du lịch quốc tế tầm cỡ không thể đánh đổi bản sắc di sản. Khi thiên nhiên, cộng đồng và văn hóa được đặt vào trung tâm của mọi đồ án phát triển, đô thị Đà Lạt hoàn toàn có thể trở thành trung tâm nghỉ dưỡng sinh thái đẳng cấp.