Để “Đêm Hà Nội” trở thành thương hiệu

Với Hà Nội - thành phố nghìn năm văn hiến - phát triển văn hóa đêm, dịch vụ đêm không đơn thuần là kéo dài thời gian vui chơi, mua sắm hay giải trí mà còn là cơ hội để đánh thức các giá trị di sản, thúc đẩy công nghiệp văn hóa và tạo thêm động lực tăng trưởng mới cho kinh tế Thủ đô. Những không gian đi bộ quanh Hồ Gươm, phố cổ, các chương trình nghệ thuật thực cảnh, biểu diễn âm nhạc, trải nghiệm làng nghề hay ẩm thực đêm cho thấy sức hấp dẫn đặc biệt của “Đêm Hà Nội”. Khi được tổ chức bài bản, kinh tế đêm không chỉ giữ chân du khách lâu hơn mà còn mở ra cơ hội việc làm, kích thích tiêu dùng và quảng bá bản sắc Thăng Long - Hà Nội ra khu vực và thế giới.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế về lịch sử, văn hóa và thị trường du lịch, Hà Nội vẫn còn không ít điểm nghẽn trong phát triển trải nghiệm văn hóa đêm và dịch vụ đêm. Thực tế cho thấy, nhiều hoạt động hiện nay vẫn mang tính nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết và chưa tạo được hệ sinh thái dịch vụ đủ hấp dẫn để níu chân du khách sau 24 giờ. Một số không gian hoạt động ban đêm thiếu tính chuyên nghiệp về tổ chức, hạ tầng kỹ thuật, giao thông kết nối, bãi đỗ xe hay hệ thống chiếu sáng nghệ thuật. Tình trạng ô nhiễm tiếng ồn, vệ sinh môi trường, chèo kéo khách, bán hàng tự phát ở một số khu vực vẫn ảnh hưởng đến hình ảnh đô thị văn minh.

Đáng chú ý, Hà Nội chưa có nhiều sản phẩm công nghiệp văn hóa đêm đủ sức cạnh tranh với các thành phố lớn trong khu vực. Các hoạt động biểu diễn nghệ thuật đêm, bảo tàng mở cửa muộn, trình diễn công nghệ ánh sáng hay tour di sản đêm vẫn còn ít, chưa tạo thành chuỗi trải nghiệm liên hoàn.

Bên cạnh đó, cơ chế quản lý đối với kinh tế đêm vẫn còn những khoảng trống. Việc phối hợp giữa các ngành: Văn hóa, Du lịch, Giao thông, Công Thương và chính quyền địa phương đôi lúc chưa đồng bộ. Nhiều doanh nghiệp còn e ngại đầu tư dài hạn vì thiếu cơ chế khuyến khích, trong khi nguồn nhân lực phục vụ cho dịch vụ đêm chất lượng cao vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Nếu không có chiến lược rõ ràng và cách làm đột phá, Hà Nội sẽ khó tạo được bản sắc riêng cho kinh tế đêm.

Nhận diện rõ yêu cầu đó, UBND thành phố Hà Nội đã phê duyệt Đề án “Phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045”, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho đô thị sáng tạo và hệ sinh thái dịch vụ chất lượng cao của Thủ đô. Theo định hướng, đến năm 2035, kinh tế đêm sẽ đóng góp khoảng 7-8% GRDP của thành phố, với tốc độ tăng trưởng bình quân 12-14% mỗi năm trong các lĩnh vực dịch vụ, du lịch và công nghiệp văn hoá.

Hà Nội đặt mục tiêu hình thành từ 6 đến 8 khu kinh tế đêm trọng điểm cùng 15 đến 20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24h; trong đó có ít nhất 3 khu đạt tiêu chuẩn trải nghiệm văn hóa, du lịch đêm cấp khu vực.

Điều quan trọng hơn là Hà Nội không phát triển kinh tế đêm theo hướng đại trà, mà đặt trọng tâm vào yếu tố văn hóa và bản sắc. Những không gian di sản như: Khu phố cổ, khu vực hồ Tây, các tuyến phố nghệ thuật hay làng nghề truyền thống sẽ được “thắp sáng” bằng công nghệ, nghệ thuật trình diễn và các hoạt động trải nghiệm mang chiều sâu văn hiến. Ở khu vực ngoại thành, các mô hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng qua đêm, trải nghiệm làng nghề và du lịch cộng đồng tại các địa bàn như: Đông Anh, Gia Lâm, Sóc Sơn, Sơn Tây, Ba Vì hay làng gốm Bát Tràng sẽ mở rộng không gian phát triển, giảm áp lực cho khu vực nội đô và tạo thêm trải nghiệm khác biệt cho du khách.

Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, Hà Nội cần đồng thời giải quyết nhiều bài toán: Hoàn thiện hạ tầng giao thông và dịch vụ công cộng ban đêm; xây dựng cơ chế quản lý linh hoạt nhưng chặt chẽ; tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn; hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Quan trọng hơn, mỗi sản phẩm đêm phải kể được câu chuyện của Hà Nội - thanh lịch, văn minh nhưng giàu cảm xúc và chiều sâu lịch sử.

Khi văn hóa trở thành linh hồn của kinh tế đêm, “Đêm Hà Nội” sẽ không chỉ là khoảng thời gian kéo dài sau ánh đèn phố thị mà sẽ trở thành một thương hiệu đô thị đặc sắc - nơi du khách muốn ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và nhớ mãi về một Thủ đô vừa văn minh, hiện đại, vừa đậm hồn văn hiến.