Hoa Nghĩa Hiệp nâng tầm thương hiệu bằng sản xuất tập trung và chuyển đổi xanh

Từ ngày 01/7/2025, xã Vệ Giang chính thức được thành lập trên cơ sở hợp nhất nguyên trạng 03 xã và thị trấn: thị trấn Sông Vệ, xã Nghĩa Phương và xã Nghĩa Hiệp. Sự kiện lịch sử này tạo ra một không gian phát triển kinh tế rộng lớn với quỹ đất bãi bồi ven sông màu mỡ và các làng nghề truyền thống đa dạng.

Điểm nghẽn" của làng hoa hơn 50 năm tuổi

Theo đánh giá của UBND xã Vệ Giang, làng nghề trồng hoa Nghĩa Hiệp vốn là một trong những vùng sản xuất hoa phục vụ thị trường Tết lớn nhất của tỉnh Quảng Ngãi với lịch sử hình thành và phát triển hơn nửa thế kỷ.

Hiện nay, làng nghề thu hút hơn 1.200 hộ dân tham gia trồng hoa, cây cảnh, tạo việc làm ổn định và nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương. Dù đã sở hữu nhãn hiệu tập thể "Hoa Nghĩa Hiệp" song mô hình kinh tế tại đây đang bộc lộ những hạn chế mang tính cấu trúc: sản xuất còn phân tán, hạ tầng ruộng đồng manh mún, chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu, ngập úng mùa mưa và sâu bệnh ngày càng phức tạp.

Hơn nữa, quy mô sản xuất cho nghề trồng hoa, sinh vật cảnh tại địa phương đại phần lớn vẫn dừng lại ở mức hộ gia đình. Trong khi lực lượng lao động  tại địa phương đang có xu hướng già hóa; khả năng tiếp cận thương mại điện tử còn hạn chế. Đặc biệt là tình trạng thiếu vùng nguyên liệu tập trung và thiếu liên kết chuỗi giá trị bài bản.

Trước thực trạng đó, việc xây dựng một điểm trồng hoa tập trung trở thành đòi hỏi sống còn. Để khai thác hiệu quả thế mạnh của nghề trồng hoa cây cảnh sao cho phù hợp định hướng đô thị loại V, UBND xã Vệ Giang đã ban hành Kế hoạch số 123/KH-UBND triển khai Chiến lược phát triển ngành nghề nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, mở ra bước chuyển mình mang tính lịch sử cho ngành nghề này.

Theo đó, cơ quan quản lý địa phương xác định sẽ xây dựng mô hình quy hoạch đồng bộ nhằm giải quyết bài toán quỹ đất và chú trọng hỗ trợ người dân, HTX (HTX dịch vụ nông nghiệp Hoa Nghĩa Hiệp) đầu tư hạ tầng kỹ thuật kiên cố: hệ thống giao thông nội đồng, kênh mương cấp thoát nước linh hoạt để chủ động ứng phó với thiên tai. Khi hạ tầng được đồng bộ hóa, các hộ dân và đặc biệt là HTX sẽ  có điều kiện áp dụng cơ giới hóa, xây dựng hệ thống nhà lưới, nhà màng hiện đại, từ đó kiểm soát tối ưu môi trường sinh trưởng của hoa, nâng cao đồng đều chất lượng thương phẩm thương hiệu "Hoa Nghĩa Hiệp".

Theo đại diện UBND xã, không gian phát triển mới sau sáp nhập đòi hỏi địa phương phải thay đổi tư duy quản lý kinh tế nông thôn. Việc duy trì sản xuất nhỏ lẻ, dựa hoàn toàn vào tự nhiên không còn phù hợp đối với nghề trồng hoa cây cảnh.

“Xã Vệ Giang đang tập trung rà soát, quản lý và bảo vệ nghiêm ngặt quy hoạch quỹ đất bãi bồi ven sông, từ đó xây dựng các vùng sản xuất tập trung, tạo tiền đề thu hút dòng vốn đầu tư vào trồng hoa cây cảnh theo chuỗi và công nghệ cao”, ông Nguyễn Văn Ba, Phó Chủ tịch UBND xã Vệ Giang

Chuyển đổi xanh và số hóa

Để nhãn hiệu tập thể "Hoa Nghĩa Hiệp" không chỉ là tên gọi địa lý mà trở thành bảo chứng cho chất lượng cao cấp, chính quyền địa phương xác định chuyển đổi xanh và số hóa phải là trục xương sống trong hành trình phát triển.

Chuyển đổi xanh trong trồng hoa cây cảnh được xác định rõ là việc thay thế các biện pháp canh tác hóa học truyền thống bằng việc ứng dụng các chế phẩm sinh học, áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và xử lý triệt để 100% rác thải sinh hoạt, bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại các cơ sở ngành nghề. Điều này giúp cân bằng sinh thái đất, bảo vệ nguồn nước sông Cây Bứa, sông Vệ và tạo ra những sản phẩm hoa an toàn, thân thiện với môi trường.

Song hành cùng mảng xanh là chiến lược số hóa toàn diện từ đồng ruộng đến sàn thương mại điện tử. Xã Vệ Giang đang phối hợp cùng các cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân, thành viên HTX áp dụng hệ thống ghi chép nhật ký sản xuất số, tiến tới cấp mã QR truy xuất nguồn gốc minh bạch cho từng chậu hoa Nghĩa Hiệp. Khi người tiêu dùng có thể quét mã QR để biết rõ quy trình bón phân hữu cơ, chăm sóc sinh học của sản phẩm, giá trị thương hiệu sẽ tăng lên gấp bội, tạo lợi thế cạnh tranh tuyệt đối tại các thị trường đô thị lớn.

Không dừng lại ở khâu sản xuất, hạ tầng số còn mở ra bước đột phá trong khâu tiêu thụ. Địa phương đặt mục tiêu phấn đấu đưa các sản phẩm chủ lực lên các sàn giao dịch thương mại điện tử lớn như Shopee, Postmart, TikTok... thông qua việc tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng livestream bán hàng, đóng gói vận chuyển "cầm tay chỉ việc" cho bà con nông dân, thành viên HTX.

Từ phương thức bán buôn cho thương lái truyền thống tại ruộng, hoa Nghĩa Hiệp sẽ tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng cuối cùng xuyên suốt quanh năm chứ không chỉ bó hẹp trong vụ Tết.

Ông Trần Quang Nhật, Giám đốc HTX DVNN Hoa Nghĩa Hiệp, cho biết việc xây dựng điểm trồng hoa tập trung gắn với chuyển đổi xanh sẽ giúp đồng bộ hạ tầng, thuận lợi cho HTX ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Đặc biệt, khi công nghệ và thương mại điện tử được áp dụng sẽ giúp người trồng hoa giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đây cũng là giúp người trồng hoa thích ứng với ngập úng và biến đổi khí hậu, từ đó, tạo nền tảng để HTX và người dân phát triển du lịch trải nghiệm, quảng bá thương hiệu, hướng tới sản xuất thân thiện môi trường, nâng cao giá trị hoa Nghĩa Hiệp.

HTX và mục tiêu phát triển tích hợp đa giá trị

Trong chiến lược nâng tầm nhãn hiệu tập thể này, HTX dịch vụ nông nghiệp Hoa Nghĩa Hiệp được định vị là đầu tàu, đóng vai trò hạt nhân liên kết. Kế hoạch của UBND xã nêu rõ yêu cầu mở rộng và nâng cao năng lực quản trị, điều hành cho Ban giám đốc các HTX để làm tốt vai trò cầu nối tiêu thụ.

HTX sẽ đứng ra đại diện ký kết các hợp đồng bao tiêu dài hạn với các đối tác, doanh nghiệp để đưa sản xuất hoa, cây cảnh hoạt động ổn định, hạn chế tình trạng bấp bênh đầu ra. Đồng thời, HTX là đơn vị đầu mối tiếp nhận các nguồn vốn hỗ trợ hạ tầng, chuyển giao kỹ thuật từ các kỹ sư nông nghiệp để phổ biến lại cho thành viên.

Bên cạnh đó, tầm nhìn đến năm 2045 của xã Vệ Giang khẳng định ngành nghề nông thôn, trong đó có nghề trồng hoa cây cảnh phải trở thành động lực quan trọng đóng góp vào kinh tế đô thị, gắn không gian sản xuất với không gian văn hóa du lịch.

Cụ thể, địa phương đang xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm làng hoa Nghĩa Hiệp, kết hợp với du lịch sinh thái dọc tuyến sông Cây Bứa, sông Vệ và danh thắng Cẩm Ông Nghệ. Khách du lịch đến đây không chỉ để mua hoa mà còn để trải nghiệm văn hóa làng nghề, tham gia  quy trình chăm sóc cây cảnh và check-in tại các không gian xanh mát.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, UBND xã Vệ Giang đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng ban. Phòng Kinh tế chịu trách nhiệm chủ trì rà soát quy hoạch đất đai, lồng ghép các nguồn vốn Nông thôn mới nâng cao, khuyến nông, xã hội hóa để hỗ trợ hạ tầng cho các dự án sản xuất theo chuỗi, ứng dụng công nghệ.

Phòng Văn hóa - Xã hội đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi tư duy từ "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp", đồng thời chủ trì phối hợp phát triển các tour du lịch sinh thái gắn với làng hoa. Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công tập trung hỗ trợ giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký kinh doanh, chứng nhận VietGAP, OCOP và cấp mã QR truy xuất nguồn gốc.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030, là khi nghề hoa cây cảnh phát triển sẽ góp phần giúp xã Vệ Giang nâng cao thu nhập bình quân đầu người đạt 75 triệu đồng/người/năm; duy trì và phát triển thêm 1-2 sản phẩm đạt chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên (hiện toàn xã đã có 03 sản phẩm OCOP được công nhận).

Với những bước đi bài bản từ việc quy hoạch điểm tập trung, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, số hóa dưới sự dẫn dắt của HTX và sự đồng hành sát sao của chính quyền địa phương, nhãn hiệu tập thể "Hoa Nghĩa Hiệp" chắc chắn sẽ tháo gỡ được các điểm nghẽn, bứt phá mạnh mẽ, trở thành biểu tượng kinh tế thịnh vượng của vùng đất Vệ Giang.