Từ EUDR đến cơ hội nâng giá trị cà phê Việt

Với khoảng 85% sản lượng cà phê dành cho xuất khẩu, ngành cà phê Việt Nam đang đứng trước ngày càng nhiều yêu cầu mới từ các thị trường quốc tế. Trong đó, Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đặt ra yêu cầu cao hơn về nguồn gốc và tính minh bạch của sản phẩm.

Tại hội thảo “Nâng cao giá trị, đảm bảo tuân thủ và thúc đẩy tăng trưởng xanh trong ngành cà phê và ca cao” do Tổ chức quốc tế 4C phối hợp Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) tổ chức ngày 17-9 tại TP HCM, các chuyên gia, hiệp hội và doanh nghiệp cho rằng đây cũng là cơ hội để ngành cà phê chuẩn hóa chuỗi cung ứng.

EUDR thúc đẩy minh bạch

Ông Cyril Loisel, Bí thư Thứ nhất, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, cho biết EUDR nhằm giảm nguy cơ các sản phẩm liên quan đến phá rừng và suy thoái rừng được đưa vào thị trường EU, đồng thời thúc đẩy các sản phẩm có nguồn gốc hợp pháp và không gây mất rừng.

Theo quy định, doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm đáp ứng các yêu cầu về nguồn gốc, tính hợp pháp và không liên quan đến phá rừng. EUDR dự kiến áp dụng từ ngày 30-12-2026 đối với các doanh nghiệp quy mô lớn và vừa, từ ngày 30-6-2027 đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ.

Ông Bạch Thanh Tuấn, Phó Chủ tịch VICOFA, cho biết xuất khẩu cà phê Việt Nam đạt khoảng 9 tỉ USD trong năm 2025. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế vì vậy ngày càng có ý nghĩa đối với năng lực cạnh tranh của ngành.

Theo bà Nguyễn Việt Hà, Quản lý cấp cao về bền vững, Tổ chức quốc tế 4C, cho biết các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và sản xuất bền vững cũng là động lực để doanh nghiệp và nông dân chuẩn hóa chuỗi cung ứng.

Chuẩn bị từ vùng trồng

Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp đã đầu tư sớm cho vùng nguyên liệu và hệ thống truy xuất nguồn gốc được cho là có nhiều lợi thế hơn trong quá trình thích ứng với EUDR.

Ông Phạm Phú Ngọc, Giám đốc Nông nghiệp Nestlé Việt Nam, Trưởng đại diện Nestlé tại Tây Nguyên, phụ trách chương trình NESCAFÉ Plan, cho biết sáng kiến Nescafé Plan được doanh nghiệp triển khai tại Việt Nam từ năm 2011 nhằm thúc đẩy phát triển bền vững cho ngành cà phê.

Đến nay, chương trình đã kết nối với hơn 23.000 hộ nông dân tại các vùng trồng trọng điểm để thực hành các hoạt động đào tạo kỹ thuật canh tác, hỗ trợ tái canh cà phê già cỗi và khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên trong sản xuất.

Bên cạnh đó, chương trình thúc cũng thúc đẩy việc áp dụng các thực hành nông nghiệp tái sinh và tiêu chuẩn canh tác bền vững, qua đó góp phần cải thiện năng suất, chất lượng hạt cà phê, năng lực sản xuất của nông dân. Những nỗ lực triển khai ngay tại vùng trồng giúp nâng cao chất lượng nguyên liệu đầu vào trước khi đưa vào chế biến tại nhà máy.

Theo ông Ngọc, đây là chương trình dài hạn giúp Nestlé quản trị chuỗi giá trị từ nông dân, đại lý, nhà thu gom, nhà buôn đến nhà máy. Ông Ngọc cũng cho biết, trong quá trình triển khai NESCAFÉ Plan, Nestlé và các doanh nghiệp đối tác hỗ trợ chi phí chuyển đổi để nông dân đáp ứng các yêu cầu về truy xuất và chứng nhận, gồm đo vẽ tọa độ, phát triển phần mềm, đánh giá và cấp chứng nhận.

Song song với việc nâng tiêu chuẩn, chương trình còn kết hợp với các hướng dẫn canh tác nhằm nâng hiệu quả kinh tế cho nông dân.

Nông dân tham gia chương trình được hướng dẫn sử dụng nước, phân bón phù hợp nhu cầu của cây, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật và tăng cường các biện pháp sinh học. Việc xen canh cà phê với các loại cây như tiêu, mắc ca cũng được áp dụng nhằm đa dạng hóa sản xuất và tạo thêm nguồn thu.

Theo ông Ngọc, nông nghiệp tái sinh đang trở thành một hướng quan trọng trong chương trình, tập trung vào sức khỏe đất, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học.