Cụm công nghiệp và 'bài toán' mặt bằng sản xuất

Thuê đất để mở rộng sản xuất

Hợp tác xã sản xuất kinh doanh dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám (HTX Long Tám) đóng tại thôn Bảo Ninh 1, phường Đồng Hới vốn có truyền thống chế biến hải sản hơn 20 năm nay. Từ cơ sở nhỏ lẻ ban đầu, dần dần HTX mở rộng quy mô sản xuất, mỗi năm chế biến từ 250-300 tấn hải sản các loại, trong đó sản lượng các loại cá, mực, tôm khô đạt khoảng 150 tấn và sản lượng nước mắm đạt hơn 12.000 lít/năm.

Hợp tác xã SXKD DV Chế biến Thủy sản Long Tám điều kiện sản xuất chật hẹp - Ảnh: N.T

Khi quy mô sản xuất gia tăng thì khuôn viên nhà xưởng chật hẹp trở thành một trong những "điểm nghẽn" mà HTX cần tháo gỡ. Để có đủ mặt bằng sản xuất, HTX phải thuê các khu đất trống trong khu dân cư để làm nơi chế biến hải sản. Giải pháp tình thế này dẫn đến tình trạng hoạt động chế biến của HTX ảnh hưởng đến đời sống của các hộ dân xung quanh.

Con đường biến thành nơi phơi mực, cá - Ảnh: N.T

Bà Đào Thị Tám, Giám đốc HTX Long Tám cho biết: “Xưởng chế biến của HTX nằm trong khu dân cư nên ảnh hưởng đến bà con ở xung quanh do mùi hôi khi sơ chế các loại hải sản. Mong muốn của HTX là được thuê đất ở cụm công nghiệp (CCN) để ổn định sản xuất lâu dài”.

Việc chế biến hải sản tại khu dân cư còn ít nhiều làm phiền lòng du khách thập phương khi đến tham quan, trải nghiệm tại vùng đất Bảo Ninh này. Ông Nguyễn Thanh Bình, Tổ trưởng tổ dân phố Bảo Ninh 1, phường Đồng Hới cho biết: “Trước đây, xã Bảo Ninh cũ đã có đề án quy hoạch CCN tại tổ dân phố Bảo Ninh 3, gần cảng cá, đất đai rộng rãi. Chúng tôi mong cấp trên khởi động lại dự án này để các HTX có quỹ đất sản xuất ổn định ”

Nếu như HTX Long Tám hoạt động tại khu dân cư dẫn đến nguy cơ gây ô nhiễm môi trường thì nỗi lo của Công ty TNHH đầu tư và phát triển Hoàng Minh Hưng ở tổ dân phố 2, phường Đồng Sơn lại là tiếng ồn. Để sản xuất các mặt hàng gia dụng từ nhôm và inox, công ty phải đầu tư các loại máy cơ khí như máy cắt, máy tạo hình và nhiều loại máy khác nữa. Quá trình vận hành của các loại máy cơ khí tạo tiếng ồn rất lớn, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của các hộ dân xung quanh.

Công ty TNHH đầu tư và phát triển Hoàng Minh Hưng đang thiếu mặt bằng sản xuất - Ảnh: N.T

Trong xu thế chuyển dịch cơ cấu kinh tế, các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiêp, các cơ sở dịch vụ, thương mại xuất hiện ngày càng nhiều tại khu vực nông thôn. Vậy là nhu cầu cần có quỹ đất được quy hoạch cho mục đích sản xuất dùng để xây dựng nhà xưởng, lắp đặt máy móc thiết bị, định hướng làm ăn lâu dài cho các cơ sở sản xuất tự thân phát sinh trong thực tiễn.

Tại thôn Nhân Trạch, xã Nam Trạch, nơi đa phần người dân làm nghề đi biển, rất nhiều cơ sở chế biến hải sản và dịch vụ hậu cần nghề cá đang thiếu mặt bằng để mở rộng hoạt động. Đơn cử như HTX chế biến thủy sản Nhân Trạch, tuy thành lập từ năm 2021 nhưng đến nay các thành viên HTX vẫn duy trì hình thức sản xuất riêng lẻ tại từng hộ gia đình. Đầu năm 2022, nước mắm Nhân Nam-sản phẩm của HTX chính thức đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Các thành viên HTX chế biến thủy sản Nhân Trạch đang đóng chai nước mắm - Ảnh: N.T

Bà Phạm Thị Hoa, Giám đốc HTX chế biến thủy sản Nhân Trạch đề xuất: “Các thành viên HTX đều tâm huyết với nghề truyền thống chế biến hải sản của ông cha để lại. Điều mà chúng tôi mong muốn là cấp trên tạo điều kiện cho HTX có quỹ đất để xây dựng khu vực chế biến tập trung, vừa sản xuất, vừa giới thiệu sản phẩm cho khách hàng”.

Cần sự vào cuộc của các ngành chức năng

Trước nguyện vọng của HTX chế biến thủy sản Nhân Trạch và một số cơ sở hậu cần nghề cá tại thôn Nhân Trạch, ông Đoàn Ngọc Nhân, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Trạch cho biết: “Xã Nam Trạch sáp nhập trên cơ sở 3 đơn vị cũ là thị trấn Nông trường Việt Trung, xã Lý Nam và xã Nhân Trạch. Sau khi rà soát, chỉ có thị trấn Nông trường Việt Trung cũ là có dành quỹ đất để quy hoạch CCN, còn các địa bàn khác đều chưa có. Hiện nay, xã Nam Trạch đang từng bước xem xét để bổ sung quy hoạch các cụm, điểm công nghiệp hợp lý, tạo thuận lợi cho các HTX và các cơ sở sản xuất mong muốn có mặt bằng để kinh doanh”.

Về phía Sở Công thương, đơn vị tham mưu về quy hoạch các CCN trên địa bàn tỉnh đang khẩn trương rà soát để đưa các CCN vào hoạt động đúng kế hoach, tiến độ. Phương án phát triển cụm công nghiệp đã được tích hợp vào điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, trên địa bàn tỉnh có 71 CCN được phê duyệt quy hoạch, giai đoạn 2026-2030 với diện tích gần 2.340ha, giai đoạn 2030-2035 tăng lên gần 2.495ha. Hiện tại, tỉnh có 31 cụm, điểm công nghiệp đã đi vào hoạt động.

Tỉ lệ lấp đầy tại CCN bình quân toàn tỉnh đạt gần 72%. Các CCN đã thu hút 372 doanh nghiệp với tổng vốn đầu tư trên 4.558 tỉ đồng. Doanh thu hàng năm của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, HTX tại các CCN đạt trên 5.067 tỉ đồng, giải quyết việc làm cho hơn 6.900 lao động, đóng góp tích cực cho ngân sách địa phương.

Cụm Công nghiệp Bắc Nghĩa, phường Đồng Hới đã lấp đầy - Ảnh: N.T

Để tháo gỡ điểm nghẽn, đưa các CCN đi vào hoạt động hiệu quả, thu hút các doanh nghiệp đến đầu tư sản xuất, kinh doanh, ông Phan Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở Công thương chia sẻ: “Trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục triển khai có hiệu quả, đồng bộ quyết định ban hành quy chế quản lý CCN trên địa bàn tỉnh; phương án phát triển CCN đã được tích hợp vào Quy hoạch tỉnh điều chỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Cùng với các ban, ngành liên quan, sở sẽ tập trung giải quyết những vướng mắc tồn tại về hệ thống thu gom và xử lý nước thải tập trung, hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục tại các CCN theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020; tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào CCN, nhất là các nhà đầu tư thứ cấp. Mục tiêu là phát triển mạnh các CCN nhằm khai thác tiềm năng địa phương, thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế”.