Giá gạo xuất khẩu phục hồi nhưng doanh nghiệp vẫn chịu áp lực cạnh tranh gay gắt

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), trên thị trường xuất khẩu, giá gạo Việt Nam trong tháng 7/2026 tiếp tục duy trì ở mức cao và ghi nhận xu hướng tăng so với tháng trước. Cụ thể, ngày 22/7 so với ngày 22/6, gạo Jasmine của Việt Nam được chào bán ở mức 513-517 USD/tấn, tăng khoảng 8 USD/tấn; gạo thơm 5% tấm đạt 510-520 USD/tấn, tăng 20-30 USD/tấn; gạo thơm 100% tấm ở mức 348-352 USD/tấn, tăng khoảng 4 USD/tấn.

Như vậy, so với các đối thủ cạnh tranh, giá gạo Việt Nam hiện vẫn ở mặt bằng cao hơn đáng kể. Cụ thể, gạo 5% tấm của Thái Lan hiện dao động 478-482 USD/tấn, còn gạo 100% tấm ở mức 409-413 USD/tấn. Tại Ấn Độ, gạo 5% tấm được chào bán với giá 350-354 USD/tấn và gạo 100% tấm ở mức 280-284 USD/tấn, hầu như không thay đổi so với một tháng trước. Diễn biến này cho thấy gạo Việt Nam, đặc biệt là các dòng gạo thơm, tiếp tục giữ được lợi thế về giá trên thị trường xuất khẩu.

CẠNH TRANH XUẤT KHẨU SẼ TIẾP TỤC GAY GẮT

Dù giá gạo thế giới đang phát đi tín hiệu phục hồi, thị trường vẫn chịu áp lực lớn từ nguồn cung dồi dào, khiến cạnh tranh xuất khẩu được dự báo sẽ tiếp tục gay gắt trong thời gian tới.

VFA cho biết chỉ số gạo trắng Oryza (WRI) trong tuần cuối tháng 6/2026 đạt 432 USD/tấn, tăng 4 USD/tấn so với tuần trước và cao hơn 15 USD/tấn so với một tháng trước, cho thấy mặt bằng giá xuất khẩu đang dần cải thiện sau giai đoạn suy giảm. Tuy nhiên, Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC) dự báo niên vụ 2026/2027 sẽ tiếp tục dư cung khi sản lượng gạo toàn cầu đạt khoảng 545 triệu tấn, vượt nhu cầu tiêu thụ khoảng 543 triệu tấn.

Khối lượng thương mại gạo thế giới được dự báo đạt mức kỷ lục 62 triệu tấn, trong khi tồn kho tăng lên khoảng 199 triệu tấn, chủ yếu nhờ nguồn cung lớn từ Ấn Độ. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng, đa dạng hóa thị trường và gia tăng giá trị sản phẩm để duy trì năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh yếu tố cung - cầu, thời tiết vẫn là biến số đáng lưu ý khi hiện tượng El Nino được dự báo mạnh lên trong nửa cuối năm 2026, kết hợp với pha dương của Dao động lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD), có thể làm gia tăng tình trạng khô hạn tại Đông Nam Á và ảnh hưởng đến sản xuất lúa gạo của nhiều quốc gia trong khu vực.

Philippines tiếp tục là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm với kim ngạch 1,06 tỷ USD, tương ứng khối lượng 2.392.490 tấn.

Đứng thứ hai là Trung Quốc với 915.466 tấn, trị giá 454 triệu USD. Ghana xếp thứ ba khi nhập khẩu 445.534 tấn gạo của Việt Nam, đạt kim ngạch 229,7 triệu USD.

Các thị trường đáng chú ý khác gồm Bờ Biển Ngà với 291.601 tấn, trị giá 115 triệu USD; Malaysia nhập khẩu 251.034 tấn, đạt 102 triệu USD; Singapore nhập khẩu 74.699 tấn, trị giá 38,5 triệu USD.

Giá xuất khẩu gạo bình quân trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 459,6 USD/tấn, giảm 11,3% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là nguyên nhân chính khiến kim ngạch xuất khẩu giảm dù sản lượng vẫn tăng.

THỊ TRƯỜNG PHILIPPINES VẪN LÀ ĐỘNG LỰC CHO GẠO VIỆT

VFA cho biết Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines (NFA) đang lên kế hoạch xuất bán lượng gạo tồn kho trị giá khoảng 1,9 tỷ peso (33,5 triệu USD) đã được lưu kho trên 6 tháng để phục vụ chương trình bán gạo trợ giá 20 peso/kg của Chính phủ. Động thái này nhằm ổn định giá gạo, giải phóng kho chứa để tiếp nhận lúa mới từ nông dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý dự trữ quốc gia.

Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), niên vụ 2026/2027, Philippines dự kiến sản xuất khoảng 12,3 triệu tấn gạo xay xát, trong khi nhu cầu tiêu thụ đạt 17,65 triệu tấn. Để bù đắp thiếu hụt nguồn cung trong nước, nước này được dự báo sẽ nhập khẩu khoảng 5,2 triệu tấn gạo. Tuy nhiên, Chính phủ Philippines vẫn tiếp tục triển khai các biện pháp bình ổn giá, tăng cường thu mua lúa trong nước và khởi xướng điều tra áp dụng biện pháp tự vệ đối với gạo nhập khẩu, cho thấy xu hướng gia tăng các hàng rào thương mại trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam cần đầu tư mạnh hơn vào vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng, tăng cường truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và chủ động đáp ứng các yêu cầu về phòng vệ thương mại nhằm duy trì sức cạnh tranh.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Philippines đã nhập khẩu 2,75 triệu tấn gạo, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước và Việt Nam vẫn là nguồn cung lớn nhất. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 6 tháng đầu năm 2026, Philippines chiếm 45% thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam, trong khi Trung Quốc đứng thứ hai với mức tăng trưởng tới 87%.

Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu vẫn đối mặt nhiều thách thức khi cạnh tranh giữa các nước xuất khẩu ngày càng gay gắt. Ấn Độ tiếp tục duy trì lợi thế về giá nhờ nguồn cung dồi dào, trong khi nhiều quốc gia tăng cường tự chủ lương thực. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi sát diễn biến thị trường, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, phát triển các dòng gạo chất lượng cao và gia tăng giá trị để giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế.