Từ khám định kỳ đến quản lý sức khỏe theo vòng đời

Phóng viên Báo SGGP đã trao đổi với TS-BS Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), về kết quả và những vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai.

* PHÓNG VIÊN: Thưa ông, khám sức khỏe định kỳ miễn phí toàn dân lần này có gì khác trước, đặc biệt trong cách khám và chỉ định xét nghiệm?

- TS-BS VƯƠNG ÁNH DƯƠNG: Đây là một trong những chủ trương đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Cuối tháng 6 và tháng 8, Bộ Y tế đã điều chỉnh hướng dẫn chuyên môn để phù hợp hơn với yêu cầu khám sức khỏe định kỳ toàn dân miễn phí. Tinh thần chung là việc khám được cá thể hóa, phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Bộ cũng đã ban hành các mẫu khám sức khỏe cho trẻ mầm non, học sinh phổ thông và người dân. Điểm thay đổi so với trước đây là đối với các yêu cầu về cận lâm sàng, bác sĩ sẽ căn cứ vào tình trạng sức khỏe của người dân để chỉ định khi thấy cần thiết, thay vì áp dụng một bộ xét nghiệm cố định cho tất cả mọi người.

Những xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh đã thực hiện trước đó nếu còn giá trị tham khảo thì không nhất thiết phải làm lại. Bác sĩ có thể khai thác thông tin này từ hệ thống dữ liệu bảo hiểm y tế (BHYT), VNeID hoặc sổ sức khỏe điện tử để tránh trùng lặp, lãng phí. Thông tư 25/2026/TT-BYT ngày 30-6-2026 cũng đã sửa đổi, bổ sung một số quy định về khám sức khỏe theo hướng này.

* Việc cá thể hóa khám sức khỏe theo từng độ tuổi sẽ được thực hiện như thế nào?

- Về chuyên môn và quản lý, việc phân tầng được thực hiện theo 2 cách. Trước hết là theo độ tuổi, gồm: trẻ dưới 6 tuổi, nhóm 6-18 tuổi và người trên 18 tuổi.

Mỗi nhóm có nội dung khám phù hợp với nhu cầu phát triển và đặc điểm sức khỏe. Trẻ dưới 6 tuổi tập trung vào phát triển thể chất và tinh thần; nhóm 6-18 tuổi chú trọng mắt, răng hàm mặt, tai mũi họng, cơ xương khớp, nhất là gù, vẹo cột sống và phát triển thể chất.

Người trên 18 tuổi tập trung vào các chuyên khoa nội, ngoại, sản phụ khoa, răng hàm mặt, tai mũi họng và mắt. Trên cơ sở đó, chúng tôi xây dựng các bộ công cụ, bảng khám cho từng nhóm tuổi.

Với học sinh, sinh viên, Bộ Y tế đang gắn khám sức khỏe định kỳ với công tác y tế trường học. Với người dân trên địa bàn như người cao tuổi, đối tượng chính sách và những người không thuộc hai nhóm trên, trách nhiệm tổ chức thuộc UBND tỉnh.

* Sau khi khám, nếu phát hiện người dân có nguy cơ bệnh tật thì sẽ được xử lý như thế nào, làm sao để tránh tình trạng khám xong rồi để đó?

- Theo Luật Phòng bệnh, khám sức khỏe định kỳ là hoạt động khám tổng quát tại một thời điểm để đánh giá và phân loại sức khỏe. Nếu đủ điều kiện phân loại theo hướng dẫn của Bộ Y tế thì bác sĩ sẽ tiến hành phân loại.

Tuy nhiên, khám sức khỏe chủ yếu đánh giá tình trạng sức khỏe tại thời điểm đó. Nếu phát hiện nguy cơ hoặc định hướng một bệnh lý, dựa trên kết quả khám và các chỉ định cận lâm sàng phù hợp, bác sĩ có thể định hướng bệnh lý cho người dân. Khi đó, người dân sẽ được giới thiệu đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để tiếp tục thăm khám và hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế.

* Với chương trình khám sức khỏe toàn dân, Bộ Y tế sẽ dựa vào đâu để đánh giá hiệu quả, số người được khám có phải là tiêu chí duy nhất?

- Trước mắt, chúng tôi sẽ đánh giá theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW. Mục tiêu trong năm 2026 là tổ chức khám sức khỏe toàn diện cho tất cả người dân, bảo đảm mỗi người được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần; đồng thời lập Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Theo đó, 2 chỉ số quan trọng là số người dân được khám sức khỏe định kỳ và số Sổ sức khỏe điện tử được lập, trong đó có cập nhật kết quả khám.

Việc thống kê số người được khám cũng không nhất thiết chỉ dựa vào một hình thức khám riêng lẻ. Các hình thức như khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, kiểm tra sức khỏe đầu năm học, khám sức khỏe nghề nghiệp và khám chữa bệnh BHYT có thể được phối hợp để thực hiện mục tiêu này, tránh trùng lặp.

Thời gian tới, Bộ Y tế tiếp tục hướng dẫn các địa phương sử dụng dữ liệu sức khỏe sau khám để xây dựng mô hình bệnh tật và phương thức quản lý sức khỏe theo vòng đời. Việc khám là bước đầu.

Trên cơ sở kết quả khám, chúng ta cần tiếp tục sử dụng dữ liệu để đánh giá, theo dõi và quản lý sức khỏe người dân. Mục tiêu là từ những dữ liệu đó từng bước xây dựng mô hình bệnh tật, đồng thời quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời.

* Mới đây, Bộ Y tế đề xuất Quỹ BHYT thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ cho một số nhóm đối tượng. Những nhóm nào được đề xuất, mức chi trả dự kiến ra sao, thưa ông?

- Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo thông tư về thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ đối với một số đối tượng thuộc phạm vi chi trả của Quỹ BHYT. Việc thanh toán sẽ thực hiện theo lộ trình, phù hợp với khả năng cân đối của Quỹ BHYT và nguồn lực của Nhà nước.

Một số nhóm được đề xuất ưu tiên gồm người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và người sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Với người lao động, khám sức khỏe định kỳ vẫn thực hiện theo quy định và trách nhiệm của người sử dụng lao động. Các nhóm khác sẽ được tổ chức khám từ ngân sách nhà nước, Quỹ BHYT và các nguồn lực hợp pháp khác.

Theo dự thảo đang được lấy ý kiến, mức thanh toán tối đa dự kiến là 350.000 đồng/người/năm đối với người từ đủ 18 tuổi; 250.000 đồng đối với trẻ từ đủ 6 đến dưới 18 tuổi và 200.000 đồng đối với trẻ dưới 6 tuổi. Đây mới là mức dự kiến, chưa phải quy định có hiệu lực.