Cần tăng tốc chuyển dịch năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Năng lượng quyết định năng lực cạnh tranh của quốc gia

Tại Hội thảo “Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số” (được tổ chức ngày 9/6/2026), TS Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho rằng, thế giới đã bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, khốc liệt và căng thẳng hơn mà ở đó năng lượng không chỉ là đầu vào của nền kinh tế mà còn trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của cả một quốc gia.

Doanh nghiệp xuất khẩu hiện không chỉ cạnh tranh bằng giá thành hay chất lượng sản phẩm mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải và thân thiện môi trường. Vì vậy, CDNL đã trở thành câu chuyện tăng trưởng và năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh đó, cần tiếp cận vấn đề năng lượng theo tư duy mới. “Nếu trước đây chúng ta nói nhiều đến an ninh năng lượng theo nghĩa bảo đảm đủ nguồn cung, thì hiện nay cần mở rộng thành khái niệm an ninh năng lượng thế hệ mới, trong kỷ nguyên mới. Đó không chỉ là đủ năng lượng mà còn là năng lượng phải đa dạng nguồn cung, phải có khả năng chống chịu trước biến động địa chính trị, phải giảm phụ thuộc vào một số nguồn nguyên liệu hoặc thị trường nhất định. Phải đáp ứng được các yêu cầu ngày càng cao về môi trường và phát triển bền vững” - ông Đào Duy Anh nói.

Các chuyên gia, diễn giả tham gia Hội thảo. (Ảnh: PV)

Các chuyên gia kinh tế đều cho rằng, tăng trưởng 2 con số đồng nghĩa với nhu cầu năng lượng tăng rất mạnh. Công nghiệp chế biến, chế tạo, khu công nghiệp, đô thị mới, trung tâm dữ liệu, logistics, giao thông điện hóa, kinh tế số, sản xuất xanh đều cần điện, nhiên liệu và hạ tầng năng lượng ổn định. Nếu năng lượng không đi trước một bước, tăng trưởng sẽ gặp “điểm nghẽn” ngay từ đầu vào cơ bản nhất.

Chuyển dịch năng lượng phải bảo đảm đồng thời 3 mục tiêu

Vấn đề đặt ra là Việt Nam không thể đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng nhanh bằng cách đơn giản là khai thác, nhập khẩu và đốt nhiều nhiên liệu hóa thạch hơn. Do đó, trong bối cảnh tăng trưởng 2 con số, CDNL càng trở nên cấp bách hơn.

“Điểm then chốt là CDNL phải bảo đảm ba mục tiêu cùng lúc, bao gồm đủ năng lượng cho phát triển, giá năng lượng hợp lý cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời giảm dần cường độ phát thải của nền kinh tế. Nếu chỉ chú trọng giảm phát thải mà thiếu điện, nền kinh tế sẽ bị kìm hãm. Nếu chỉ lo đủ điện bằng mọi giá mà bỏ qua phát thải và hiệu quả sử dụng, hàng hóa Việt Nam sẽ mất lợi thế trong chuỗi cung ứng xanh. Nếu chỉ giữ giá thấp trong ngắn hạn mà không tạo tín hiệu đầu tư, hệ thống năng lượng sẽ thiếu nguồn lực để mở rộng và hiện đại hóa” - chuyên gia Ngô Trí Long nhận định.

Ông Đào Duy Anh cho biết thêm, trong tổng thể quá trình CDNL, việc triển khai xăng sinh học E10 từ ngày 1/6 là một bước đi cụ thể và thiết thực. Trong thời gian tới, nhiệm vụ không chỉ là triển khai thành công E10 mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ xanh, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong chuỗi cung ứng năng lượng và hình thành các ngành công nghiệp mới từ quá trình chuyển đổi xanh.

“Nếu làm được điều đó, CDNL sẽ không chỉ giúp Việt Nam giảm phát thải mà sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới, giúp nâng cao năng suất lao động; giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Qua đó, góp phần đáng kể giúp nền kinh tế tăng khả năng chống chịu trước các biến động toàn cầu” - ông Duy Anh khẳng định.

Các chuyên gia kinh tế cũng khẳng định, nếu làm đúng, CDNL sẽ không phải là gánh nặng chi phí. Ngược lại, đó là động lực để Việt Nam nâng cấp mô hình tăng trưởng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp, thu hút đầu tư xanh, mở rộng ngành công nghiệp mới và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.