Quỹ ASEAN khởi động chiến dịch Scam Ready ASEAN

Chương trình được giới thiệu trong khuôn khổ Đối thoại An toàn Trực tuyến Google 2026 diễn ra tại thành phố Kuala Lumpur (Malaysia). Diễn đàn quy tụ giới hoạch định chính sách cùng các chuyên gia đầu ngành để tìm kiếm giải pháp ngăn chặn làn sóng lừa đảo trực tuyến đang diễn biến phức tạp.

Với khoản tài trợ trị giá 5 triệu USD từ Google.org, chương trình đặt mục tiêu trang bị kỹ năng đối phó với các hình thức lừa đảo cho 3 triệu người dân trong khu vực ASEAN. Đây là một trong những sáng kiến phòng vệ kỹ thuật số quy mô nhất từ trước đến nay tại khu vực. Dự án Scam Ready ASEAN hướng tới trang bị cho cộng đồng ASEAN kiến thức, sự tự tin trong môi trường số và kỹ năng tư duy phản biện cần thiết để nhận diện và phòng tránh các hành vi lừa đảo trong bối cảnh môi trường trực tuyến ngày càng phức tạp.

Mối đe dọa thường trực đối với các cộng đồng trên toàn khu vực

Các hành vi lừa đảo trực tuyến đã trở thành một trong những rủi ro số gia tăng nhanh nhất tại Đông Nam Á, vượt ra khỏi mọi ranh giới địa lý, lĩnh vực và tầng lớp xã hội. Trong khi quá trình chuyển đổi số của ASEAN mang lại những cơ hội kinh tế và xã hội đáng kể, nguy cơ bị tấn công bởi các chiêu thức gian lận trực tuyến cũng đang gia tăng nhanh chóng. Ước tính chỉ trong năm 2024, khu vực Đông Nam Á đã phải chịu thiệt hại tài chính lên đến 23,6 tỉ USD do lừa đảo trực tuyến gây ra.

Theo số liệu từ Bộ Công an, riêng tại Việt Nam, các vụ lừa đảo trực tuyến đã gây thiệt hại hơn 8.000 tỷ đồng trong năm 2025. Các hình thức lừa đảo phổ biến  bao gồm phishing (tấn công giả mạo), social engineering (tấn công phi kỹ thuật), giả mạo danh tính, gian lận đầu tư và gian lận thanh toán qua mã QR. Các chiêu thức gian lận ngày càng tinh vi, khó nhận diện, do có sự hỗ trợ của công nghệ AI, các nền tảng thanh toán số và dịch vụ xuyên biên giới. Trước thực trạng này, Chính phủ Việt Nam đã có những bước đi quyết liệt như hoàn thiện khung pháp lý về an ninh mạng, phát động các chiến dịch tuyên truyền tới người dân, cũng như tăng cường hợp tác giữa các tổ chức tài chính và truyền thông.

Cùng với sự phát triển của AI tạo sinh, thanh toán số và mạng xã hội, các hành vi lừa đảo trực tuyến cũng đang lan rộng nhanh hơn và tinh vi hơn. Vấn đề này đang ảnh hưởng đến mọi tầng lớp trong xã hội, từ người trẻ, hộ gia đình, người cao tuổi cho đến  cả những người vừa mới bắt đầu làm quen với không gian mạng.

Nhằm giúp bảo vệ cộng đồng trước các mối đe dọa ngày càng tinh vi, chiến dịch Scam Ready ASEAN sẽ phối hợp cùng 20 tổ chức địa phương tại 11 quốc gia thành viên để triển khai mô hình “Đào tạo giảng viên” (Train-the-Trainer) trên quy mô lớn. Thông qua việc huy động 2.000 giảng viên nòng cốt, sáng kiến này sẽ cung cấp  các khóa đào tạo và công cụ tương tác sinh động, điển hình như trò chơi giáo dục “Be Scam Ready” đến hơn 550.000 người dân trên khắp khu vực. Bên cạnh đó, các chiến dịch nâng cao nhận thức tại địa phương cùng chuỗi sáu phiên đối thoại chính sách cấp quốc gia và ba phiên cấp khu vực sẽ góp phần thiết lập hàng rào phòng thủ liên ngành trước vấn nạn lừa đảo trực tuyến.

Tiến sĩ Piti Srisangnam, Giám đốc Điều hành Quỹ ASEAN, chia sẻ: “Nạn lừa đảo trực tuyến giờ đây đã trở thành thách thức chung xuyên biên giới, là mối đe dọa thường trực đối với mọi lĩnh vực và thành phần trong xã hội chứ không còn là câu chuyện riêng của bất kỳ ai. Tại khu vực Đông Nam Á, chúng tôi nhận thấy hệ lụy của lừa đảo không chỉ vượt xa phạm vi cá nhân, mà còn làm suy giảm niềm tin vào không gian số nói chung.

Chiến dịch Scam Ready ASEAN hướng đến việc thay đổi cách tiếp cận - từ phản ứng trước các vụ lừa đảo sang chủ động phòng ngừa và chuẩn bị tốt hơn. Thông qua hợp tác chặt chẽ với cộng đồng, các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp, chúng tôi kỳ vọng xây dựng một môi trường số an toàn hơn, nơi người dân cảm thấy tự tin và được bảo vệ tốt hơn khi ASEAN tiếp tục hành trình chuyển đổi số.”

Bà Sapna Chadha, Phó Chủ tịch Google khu vực Đông Nam Á, cho biết: “Niềm tin chính là nền tảng cho sự thành công của nền kinh tế số tại Đông Nam Á. Để đi trước các đối tượng xấu luôn không ngừng thay đổi thủ đoạn, chúng tôi nỗ lực tăng cường hàng rào bảo mật trên các nền tảng của mình, đồng thời hỗ trợ các sáng kiến như chương trình Scam Ready ASEAN nhằm đảm bảo mỗi công dân đều được trang bị kiến thức cần thiết để tự bảo vệ mình trên không gian mạng. Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao nhận thức, đây còn là việc đầu tư vào một cách tiếp cận toàn hệ sinh thái, nơi chính phủ, doanh nghiệp và xã hội dân sự cùng phối hợp để bảo vệ khu vực.”

Nỗ lực khu vực nhằm ứng phó với lừa đảo và gian lận trực tuyến

Ở cấp độ khu vực, ASEAN đã triển khai những bước đi chiến lược nhằm đẩy lùi nạn lừa đảo trực tuyến, tiêu biểu là việc thành lập Nhóm công tác chống lừa đảo ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Kỹ thuật số ASEAN lần thứ 4 vào năm 2024, tập trung thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các trung tâm chống lừa đảo quốc gia.

Tiếp nối những thành tựu đã đạt được, chiến dịch Scam Ready ASEAN đã cụ thể hóa các cam kết chính sách của khu vực thành một chương trình dài hạn, huy động sức mạnh tổng lực của toàn xã hội trong cuộc chiến chống lại các chiêu thức lừa đảo. Thông qua hợp tác giữa chính phủ, khối tư nhân, các đoàn thể và cộng đồng, sáng kiến này giúp củng cố năng lực phòng vệ của khu vực trước nạn lừa đảo và gian lận trực tuyến.

Song song với các khuôn khổ sẵn có như Nhóm công tác chống lừa đảo ASEAN, sáng kiến đã được khởi động vào hôm nay thông qua phiên đối thoại chính sách cấp cao. Tại đây, đại diện các cơ quan chủ chốt ASEAN trong lĩnh vực quản lý kỹ thuật số, tài chính và bảo vệ người tiêu dùng đã cùng với các bên liên quan trong ngành ngân hàng và công nghệ thảo luận về những giải pháp tối ưu, từ đó thiết lập tiền đề cho mạng lưới phối hợp đa ngành.

Ngay sau phiên đối thoại, lễ ra mắt chính thức của chiến dịch Scam Ready ASEAN có sự tham dự và thực hiện bởi Ngài Dato’ Fahmi Fadzil, Bộ trưởng Truyền thông Malaysia; Ngài đại sứ Sarah Al Bakri Devadason, Chủ tịch Hội đồng quản trị Quỹ ASEAN kiêm Đại diện Thường trực của Malaysia tại ASEAN​; Ngài đại sứ Evangeline T. Ong Jimenez-Ducrocq, Thành viên Hội đồng quản trị Quỹ ASEAN kiêm Đại diện Thường trực của Cộng hòa Philippines tại ASEAN; ASEAN; Tiến sĩ Piti Srisangnam, Giám đốc điều hành của Quỹ ASEAN; và ông Ram Papatla, Giám đốc cấp cao Nhóm phụ trách vấn đề Tin cậy và An toàn của Google khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Cam kết chung kéo dài trong nhiều năm khẳng định bước chuyển mình của khu vực, hướng tới các biện pháp chủ động phòng ngừa, tạo điều kiện để mọi công dân tham gia không gian mạng một cách an toàn và tự tin.