Cần quy chuẩn tem xác thực điện tử để chặn hàng giả, bảo vệ sở hữu trí tuệ và chống thất thu thuế

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam kiến nghị sớm thí điểm truy xuất nguồn gốc hàng hóa bằng các công nghệ tiên tiến, đồng thời xây dựng đề án trình Chính phủ về cơ chế phát huy nguồn lực xã hội hóa cho hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý lưu thông hàng hóa, đáp ứng mục tiêu chuyển đổi số quốc gia, tăng hiệu lực quản lý nhà nước và thúc đẩy giao thương quốc tế.

Trước đó, Viện đã phối hợp tổ chức diễn đàn về phát triển và ứng dụng công nghệ chiến lược cho chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc. Tại diễn đàn, các đại biểu thống nhất: Truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu cấp thiết của thị trường mà còn là điều kiện cốt lõi để bảo đảm minh bạch, chất lượng hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phù hợp tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Việc ứng dụng các công nghệ chiến lược như RFID, IoT, blockchain, dữ liệu lớn và AI được đánh giá là động lực quan trọng để hình thành hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc hiện đại, liên thông và an toàn. Để công nghệ phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương; hoàn thiện khung pháp lý thống nhất; đồng thời thúc đẩy hợp tác công – tư nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ, tối ưu chi phí triển khai và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.

Chuyển đổi số trong quản lý lưu thông hàng hóa cần sự đồng thuận xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia theo tinh thần Chỉ thị 18/CT-TTg (30/5/2023) của Thủ tướng Chính phủ về kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ thương mại điện tử, chống thất thu thuế và bảo đảm an ninh tiền tệ.

Việc áp dụng tem xác thực điện tử và chủ động thu thập dữ liệu lưu thông sẽ giúp định danh chủ thể sản xuất – kinh doanh, truy vết hàng hóa, xác thực giao thương và nhận diện vi phạm, qua đó bảo vệ người tiêu dùng, tạo lợi thế cho doanh nghiệp chân chính và chống thất thu thuế hiệu quả hơn. Song song, cần chuẩn hóa hệ thống văn bản, chuẩn dữ liệu và cơ chế quản lý với các nhóm sản phẩm đang tồn tại khách quan, giúp doanh nghiệp, nhất là quy mô vừa và nhỏ, chủ động khai báo nguồn gốc, điều kiện lưu thông và xuất xứ hàng hóa, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và hướng tới thị trường minh bạch, lành mạnh.