Dubai siết chặt cuộc chiến chống hàng giả trên mạng xã hội

Mới đây, Cảnh sát Dubai thông qua Cục Chống tội phạm kinh tế đã phát đi cảnh báo mạnh mẽ tới giới trẻ, các influencer (người có ảnh hưởng), chủ tài khoản kinh doanh và người bán hàng online về nguy cơ bị truy tố nếu quảng bá hoặc kinh doanh hàng giả trên các nền tảng số. Động thái này cho thấy UAE không còn xem việc bán hàng nhái là hoạt động nhỏ lẻ mang tính tự phát mà coi đây là hành vi vi phạm kinh tế nghiêm trọng liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu trí tuệ, thương hiệu và môi trường đầu tư. Trong chiến lược xây dựng Dubai trở thành trung tâm thương mại và tài chính hàng đầu thế giới, việc chống hàng giả đang trở thành ưu tiên cấp quốc gia.

Giới trẻ và influencer trở thành mục tiêu lợi dụng

Theo Thiếu tá Omar Hassan Nasser, Giám đốc Cục Chống tội phạm kinh tế thuộc Tổng cục Điều tra hình sự Dubai, nhiều người trẻ hiện nay vẫn cho rằng việc bán hoặc quảng bá đồng hồ, nước hoa, quần áo hay phụ kiện nhái trên mạng xã hội chỉ đơn giản là cách kiếm thêm thu nhập. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp luật UAE, đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng. Nhà chức trách nhấn mạnh rằng, việc quảng bá hoặc bán các sản phẩm giả mạo thương hiệu là hành vi xâm phạm trực tiếp Luật Liên bang số 36 năm 2021 về bảo hộ nhãn hiệu thương mại. Luật này trao quyền pháp lý đầy đủ cho chủ sở hữu thương hiệu và nghiêm cấm mọi hành vi làm giả, sao chép hoặc khai thác trái phép các nhãn hiệu đã đăng ký tại UAE.

Đáng chú ý, UAE áp dụng chế tài hình sự rất mạnh đối với các hành vi liên quan đến hàng giả. Theo Điều 49 của luật trên, bất kỳ cá nhân nào “làm giả hoặc sao chép nhãn hiệu đã đăng ký theo cách gây nhầm lẫn cho công chúng, hoặc cố ý sử dụng nhãn hiệu giả cho mục đích thương mại” đều có thể bị phạt tù và phạt tiền từ 100.000 đến 1 triệu dirham UAE. Mức tiền này tương đương khoảng hơn 700 triệu đến hơn 7 tỷ đồng Việt Nam. Điều luật cũng áp dụng với hành vi nhập khẩu hoặc lưu hành hàng hóa mang nhãn hiệu giả mạo.

Không dừng lại ở người sản xuất, pháp luật UAE còn xử lý cả những cá nhân tham gia vào chuỗi tiêu thụ hàng giả. Điều 50 của luật quy định bất kỳ ai “cố ý bán, chào bán, tàng trữ nhằm mục đích bán hoặc lưu hành hàng hóa mang nhãn hiệu giả mạo” đều có thể bị phạt tù tới một năm và phạt tiền từ 50.000 đến 200.000 dirham UAE. Quy định này đặc biệt quan trọng đối với các influencer, KOL, chủ shop online hoặc người quảng bá sản phẩm trên TikTok, Instagram hay Facebook, bởi chỉ cần tham gia vào hoạt động tiếp thị hoặc quảng bá hàng giả cũng có nguy cơ bị xử lý hình sự nếu cơ quan chức năng xác định họ biết hoặc phải biết nguồn gốc bất hợp pháp của sản phẩm.

Điều đáng lo ngại là các tài khoản thương mại giả mạo đang ngày càng tinh vi trong cách tiếp cận người trẻ. Thay vì mở cửa hàng quy mô lớn, nhiều đối tượng lựa chọn chiến thuật tiếp thị cộng tác bằng cách gửi hàng giả cho các influencer hoặc người dùng mạng xã hội để chụp ảnh, quay video quảng bá đổi lấy tiền hoa hồng hoặc quà tặng. Với tâm lý muốn kiếm tiền nhanh, không ít người đồng ý hợp tác mà không kiểm tra kỹ nguồn gốc sản phẩm. Theo cảnh sát Dubai, đây chính là lỗ hổng khiến nhiều cá nhân vô tình trở thành mắt xích trong chuỗi phân phối hàng giả xuyên biên giới.

Thiếu tá Omar Hassan Nasser khẳng định, sự thiếu hiểu biết pháp luật không miễn trừ trách nhiệm pháp lý. Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả khi người quảng bá không trực tiếp sản xuất hàng giả, họ vẫn có thể đối mặt với điều tra hình sự nếu tiếp tay cho hoạt động thương mại bất hợp pháp. Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, ranh giới giữa người sáng tạo nội dung và người bán hàng ngày càng trở nên mờ nhạt. Một video TikTok, bài đăng Instagram hay nội dung quảng cáo trên Facebook đều có thể bị xem là hoạt động thương mại nếu có yếu tố tiếp thị hoặc nhận thù lao. Đây là lý do Dubai đang siết chặt kiểm soát không chỉ với doanh nghiệp mà cả các tài khoản cá nhân có sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội.

Ngoài rủi ro pháp lý, chính quyền Dubai cũng cảnh báo về hậu quả nghiêm trọng đối với danh tiếng cá nhân. Khi bị phát hiện quảng bá hàng giả, influencer có thể đánh mất lòng tin từ cộng đồng, mất hợp đồng quảng cáo chính thống và bị ảnh hưởng lâu dài tới hình ảnh cá nhân. Đối với các doanh nghiệp online, việc dính líu tới hàng nhái có thể dẫn tới đóng tài khoản, thu hồi giấy phép hoặc cấm hoạt động thương mại điện tử. Không chỉ gây tổn hại cho cá nhân, UAE còn xem hàng giả là mối đe dọa đối với môi trường đầu tư và nền kinh tế chính thức. Một thị trường tràn lan hàng nhái sẽ làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư quốc tế, gây thiệt hại cho doanh nghiệp sở hữu thương hiệu thật và làm méo mó môi trường cạnh tranh.

Xây dựng hệ thống pháp lý mạnh tay để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Trong nhiều năm qua, UAE đã đầu tư mạnh vào việc xây dựng khung pháp lý chống hàng giả với tiêu chuẩn tiệm cận các trung tâm thương mại lớn trên thế giới. Chính phủ nước này xem bảo vệ sở hữu trí tuệ là yếu tố cốt lõi để duy trì vị thế của Dubai như một trung tâm logistics, bán lẻ và thương mại quốc tế.

Luật Liên bang số 36 năm 2021 được xem là nền tảng quan trọng trong hệ thống bảo vệ thương hiệu tại UAE. Bộ luật quy định rõ các hành vi bị cấm như làm giả hoặc sao chép nhãn hiệu đã đăng ký, buôn bán sản phẩm giả mạo thương hiệu, quảng bá hàng giả, sử dụng trái phép logo hoặc tên thương mại, cũng như nhập khẩu và phân phối hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tùy theo mức độ vi phạm, cá nhân hoặc doanh nghiệp có thể đối mặt với các mức phạt tài chính lớn, bị tịch thu hàng hóa, đình chỉ kinh doanh hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Đặc biệt, luật UAE còn cho phép tăng nặng hình phạt trong trường hợp tái phạm. Điều 51 nêu rõ rằng nếu cá nhân hoặc doanh nghiệp tái phạm, các hình phạt có thể bị tăng gấp đôi. Trong nhiều trường hợp, bản án còn có thể bị công khai trên các phương tiện truyền thông với chi phí do bên vi phạm chi trả nhằm tạo tính răn đe xã hội.

Điểm đáng chú ý trong chính sách của Dubai là cách tiếp cận không chỉ tập trung vào xử phạt mà còn đẩy mạnh phòng ngừa và giáo dục cộng đồng. Các chiến dịch truyền thông gần đây chủ yếu hướng tới giới trẻ, influencer và người bán hàng online, vốn là những nhóm có nguy cơ tiếp xúc với hàng giả cao nhất. Cảnh sát Dubai khuyến cáo người dùng mạng xã hội cần kiểm tra kỹ nguồn gốc sản phẩm trước khi quảng bá hoặc bán hàng. Những dấu hiệu đáng ngờ thường bao gồm nhà cung cấp không rõ danh tính, không có hóa đơn nhập khẩu, giá bán thấp bất thường hoặc tài khoản kinh doanh thiếu giấy phép hợp pháp. Nhà chức trách yêu cầu các cửa hàng trực tuyến và người bán online chỉ hợp tác với đối tác có giấy phép thương mại đầy đủ và có thể chứng minh nguồn gốc hàng hóa.

Song song với đó, UAE cũng tăng cường ứng dụng công nghệ trong cuộc chiến chống hàng giả. Các nền tảng thương mại điện tử bị yêu cầu nâng cấp hệ thống kiểm duyệt sản phẩm, xác minh người bán và nhanh chóng gỡ bỏ nội dung vi phạm. Cơ quan chức năng đồng thời mở rộng giám sát trên mạng xã hội nhằm phát hiện hoạt động quảng bá hàng nhái trá hình. Dubai đặc biệt quan tâm tới các lĩnh vực dễ bị làm giả như thời trang cao cấp, đồng hồ, mỹ phẩm, nước hoa và phụ kiện hàng hiệu. Đây đều là những ngành có nhu cầu lớn tại Trung Đông và thường bị các đường dây buôn lậu lợi dụng.

Theo giới chuyên gia, việc Dubai mạnh tay chống hàng giả còn nhằm bảo vệ hình ảnh của thành phố như một trung tâm mua sắm xa xỉ toàn cầu. Các trung tâm thương mại nổi tiếng như Dubai Mall hay Mall of the Emirates phụ thuộc rất lớn vào niềm tin của khách du lịch quốc tế đối với chất lượng và tính chính hãng của sản phẩm.

Trong tương lai, giới quan sát dự báo UAE sẽ tiếp tục tăng mức xử phạt, mở rộng giám sát số và yêu cầu cấp phép chặt chẽ hơn đối với hoạt động bán hàng trực tuyến. Điều này có thể tạo ra môi trường thương mại điện tử an toàn hơn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu chuyên nghiệp hóa cao hơn đối với người kinh doanh trên nền tảng số. Câu chuyện của Dubai cho thấy, chống hàng giả không chỉ là bảo vệ thương hiệu mà còn là bảo vệ niềm tin thị trường, quyền lợi người tiêu dùng và sự phát triển bền vững của nền kinh tế số hiện đại.