Xuất khẩu qua thương mại điện tử: Từ lợi thế sản xuất đến cuộc đua thương hiệu toàn cầu

THƯƠNG HIỆU TRỞ THÀNH YẾU TỐ CẠNH TRANH MỚI

Xuất khẩu qua thương mại điện tử đang được xem là một động lực tăng trưởng mới của kinh tế số Việt Nam. Với nền tảng sản xuất, năng lực logistics ngày càng hoàn thiện và tốc độ phát triển nhanh của thương mại số, Việt Nam được đánh giá sở hữu nhiều lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi thương mại điện tử toàn cầu.

Tại Hội nghị Xuất khẩu qua Thương mại điện tử 2026 do Amazon Global Selling Việt Nam tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia cho rằng giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của xuất khẩu Việt Nam sẽ không chỉ phụ thuộc vào quy mô sản xuất mà còn dựa vào khả năng xây dựng thương hiệu, đổi mới sản phẩm và tiếp cận trực tiếp khách hàng quốc tế.

Ông Larry Hu - Giám đốc điều hành Amazon Global Selling Đông Nam Á, nhận định năng lực tạo ra các sản phẩm khác biệt và xây dựng thương hiệu được người tiêu dùng toàn cầu tin tưởng sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo nghiên cứu do Access Partnership thực hiện với 300 doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa trong lĩnh vực nội thất và thời trang, 93% doanh nghiệp đánh giá xuất khẩu qua thương mại điện tử sẽ là yếu tố then chốt đối với tăng trưởng tương lai, trong khi 96% cho rằng kênh này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Các số liệu trên phản ánh xu hướng dịch chuyển từ mô hình xuất khẩu truyền thống sang mô hình tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu thông qua nền tảng số.

Đáng chú ý, ngành nội thất gỗ – một trong những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của Việt Nam – được dự báo sẽ hưởng lợi đáng kể từ xu hướng này. Theo Access Partnership, doanh thu xuất khẩu thương mại điện tử theo mô hình B2C của ngành nội thất có thể tăng trưởng nhanh gấp hai lần tốc độ tăng trưởng chung của xuất khẩu nội thất trong giai đoạn 2024–2029.

Bên cạnh đó, nhóm sản phẩm cá nhân hóa cũng nổi lên như một phân khúc giàu tiềm năng nhờ khả năng thiết kế linh hoạt, sản xuất theo yêu cầu và đáp ứng xu hướng tiêu dùng đề cao dấu ấn cá nhân của khách hàng toàn cầu.

AI VÀ DỮ LIỆU ĐANG THAY ĐỔI CÁCH THỨC XUẤT KHẨU

Một xu hướng khác được nhấn mạnh tại hội nghị là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất khẩu trực tuyến.

Theo Amazon, các công cụ AI đang hỗ trợ doanh nghiệp phân tích nhu cầu thị trường, tối ưu nội dung sản phẩm, bản địa hóa thông tin bán hàng và xác định cơ hội phát triển sản phẩm mới. Điều này giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp cận khách hàng quốc tế với chi phí thấp hơn so với các phương thức truyền thống.

Song song với công nghệ, logistics xuyên biên giới tiếp tục là yếu tố quyết định khả năng mở rộng quy mô xuất khẩu trực tuyến. Việc rút ngắn thời gian giao hàng, tối ưu chi phí vận chuyển và nâng cao trải nghiệm khách hàng đang trở thành những yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ở góc độ quản lý nhà nước, thương mại điện tử xuyên biên giới cũng đang được xem là một trong những động lực mới cho tăng trưởng xuất khẩu. Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu năm 2026 do Bộ Công Thương tổ chức ngày 29/1/2026, ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương nhận định thương mại điện tử xuyên biên giới cần được xem là một trong những "bệ phóng" quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu khoảng 550 tỷ USD trong năm 2026. Theo ông, việc tận dụng hiệu quả các nền tảng số sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng quốc tế nhanh hơn, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Trong khi đó, tại buổi làm việc với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số ngày 12/5/2026, ông Lê Mạnh Hùng – Bộ trưởng Bộ Công Thương yêu cầu đẩy nhanh hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số và khai thác hiệu quả dữ liệu để tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành Công Thương. Bộ trưởng nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy quản lý sang quản trị, phát triển thương mại điện tử theo hướng đồng bộ và bền vững, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.

Những định hướng này cho thấy cuộc cạnh tranh trên thị trường quốc tế đang dịch chuyển từ lợi thế chi phí sang năng lực khai thác dữ liệu, xây dựng thương hiệu và ứng dụng công nghệ. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử xuyên biên giới không còn đơn thuần là một kênh bán hàng mới mà đang trở thành công cụ giúp doanh nghiệp Việt chuyển dịch từ vai trò nhà sản xuất sang nhà xây dựng thương hiệu, từng bước gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.